Selecteer een pagina
Nikkie Tutorials: een slimme en dappere communicatie-strateeg

Nikkie Tutorials: een slimme en dappere communicatie-strateeg

Beeld © YouTube/NikkieTutorials

Tijdens een crisis kan duikgedrag een verleidelijke optie zijn, maar uiteindelijk werkt het toch in het voordeel van een persoon of organisatie als zelf de eerste stap voorwaarts wordt gezet om te vertellen dat er iets niet goed is gegaan. Het liefst in combinatie met welgemeende excuses. De praktische lessen van een Coming Out.

Het gebeurt niet vaak dat een videobericht van een Nederlander binnen een handomdraai wereldwijd breaking news is en duizelingwekkend veel wordt bekeken. Het overkwam de 25-jarige Nikkie de Jager (bekend als de Beauty-deskundige Nikkie Tutorials) toen ze via haar YouTube-kanaal (12,4 miljoen abonnees) bekend maakte dat ze “ïn een verkeerd lichaam is geboren, wat betekent dat ik transgender ben.” Haar timing voor deze I am coming out werd veroorzaakt door het feit dat ze werd gechanteerd door mensen die “mijn verhaal wilde lekken naar de pers. Het was beangstigend om te weten dat er zulke nare mensen bestaan.” Vervolgens steekt ze haar middelvinger omhoog en zegt: “En ik weet dat jullie kijken.” Touché!

Authentiek
Het feit dat Nikkie zelf het heft in handen nam is dapper, maar ook slim. In het vak van crisiscommunicatie noemen we dat Stealing Thunder. De theorie is afkomstig uit de sociale wetenschap en wordt in Amerikaanse strafzaken vaak gebruikt om de jury milder te stemmen door volledig schuld te bekennen. Breng slecht of vervelend nieuws over jou of je organisatie zelf naar buiten. Door dit te doen zette de make-up-expert de beoogde lekkers direct buitenspel en kreeg ze per omgaande door authentiek te zijn de sympathie en adhesiebetuigingen van miljoenen kijkers en volgers op Instagram (13 miljoen).

De strategie van Nikkie is overigens geen primeur. Loiza Lamers maakte in 2015 gedurende de strijd om de titel Hollands Next Top Model ook onverwacht bekend dat ze als jongen geboren was. Haar openheid zorgde voor sympathie bij de deelnemers, de jury en de kijkers van het programma. Last but not least, ze won de finale.

Door het stof
De keuze voor een succesvolle Stealing Thunder strategie gaat ook vaak in combinatie met het maken van welgemeende excuses. In 2015 ging Volkskrant hoofdredacteur Philippe Remarque publiekelijk diep door het stof doordat een plagiërende stagiaire alle ruimte had gekregen een reeks aan overgeschreven artikelen te publiceren. “Ik bied de lezers mijn excuses aan, net als de auteurs wier werk is misbruikt.” Een andere klassieker is de persconferentie van de tennisster Maria Sharapova uit 2016 die op eigen drift bekend maakte dat ze een hartmedicijn gebruikte dat op de dopinglijst stond. “Ik heb een grote fout gemaakt en weet dat daar consequenties aan verbonden zijn. Ik hoop dat ik nog een kans krijg.”

Averechts
Meer recente voorbeelden van de gevolgen van een averechtse aanpak zijn de crashes met de Boeing MAX-toestellen 737 in Indonesië en Ethiopië , de vliegvuren van de Haagse burgemeester Krikke en het gestuntel met de Toeslagenaffaire door de Belastingdienst. Ook de communicatie door het Iraanse regime na het neergeschoten Oekraïense vliegtuig wordt een ever green. Een week eerder stond de bevolking namelijk nog massaal achter de Iraanse leider Ali Khamenei toen generaal Soleimani om het leven kwam bij een Amerikaanse luchtaanval. Het ontkennen, bagatelliseren en de schuld aan een ander geven van het verongelukte vliegtuig zorgden dat de publieke opinie in Iran als een blad aan de boom omsloeg. Het dood aan Amerika veranderde in dood aan de dictator. Een geluk bij een ongeluk is wellicht dat hierdoor een nieuwe wereldwijde brandhaard (voorlopig) is voorkomen.

Goede crisiscommunicatie begint in vredestijd. Nikkie Tutorials had al geruime tijd goed nagedacht met welke boodschap ze uiteindelijk naar buiten zou gaan. Ik gok dat 90% van de tekst al op de plank lag voor het geval dat. Het bedenken, uitwerken en oefenen van crisisscenario’s voor bedrijven, organisaties en bestuurders is ook geen hogere wiskunde. Je moet het alleen wel even doen. Hou daarbij in het vervolg de aanpak van een 25-jarige vrouw in het achterhoofd.

Dick van Gooswilligen
Directeur Crisiscommunicatie & Mediatrainingen

Over koalabeertjes en likes: De ene brand is de andere niet

Over koalabeertjes en likes: De ene brand is de andere niet

Australië staat in brand. Letterlijk. De verwoestende bosbranden kunnen rekenen op veel aandacht en sympathie op social media. Op tv en met name het internet komen tal van dramatische en heldhaftige beelden voorbij. Hierdoor lijkt er meer aandacht te zijn voor deze branden vergeleken met recente natuurbranden in Brazilië en Californië. Kan er sprake zijn van likeability van deze natuurrampen?

De branden in Australië duren al enkele maanden voort. Mens en dier moeten op de vlucht. Stromen kangoeroes die wegrennen van een naderende brand, bewoners van dorpen omringd door felrode wolken die alleen nog via zee gered konden worden; de beelden staan op ons netvlies gegrift. Het einde lijkt nog niet in zicht, want voor de komende dagen staan opnieuw hoge temperaturen in het vooruitzicht.

Eigenlijk pas sinds begin dit jaar komt de stroom aan oproepen tot doneren pas goed op gang, met name op social media. Allerlei partijen ‘claimen’ het thema. Klimaatactivisten wijzen naar de opwarming van de aarde. Sporters komen in actie en doneren voor bijvoorbeeld elke ace bij het tennis een bedrag. Er gaan op Instagram stories tal van oproepen rond van mensen die begaan zijn met het grote leed van mensen en de dieren.

#PrayForTheAmazon

De wereld had recent met meer grote branden te maken. Zo stond in 2019 een deel van het Amazonegebied in brand. Branden komen daar jaarlijks voor, maar vorig jaar was er een stijging van 30% vergeleken met 2018. Toegenomen ontbossing, droogte en handmatig aangestoken branden door boeren of houtkappers waren de belangrijkste oorzaken. De wereld had het erover, maar, zoals al eerder werd opgemerkt, dat duurde maar even. Wie herinnert zich nog de hashtag #PrayForTheAmazon?

Deze hevige, maar vrij korte aandacht gold in feite ook voor de bosbranden in Californië in de herfst van 2018 en 2019. Eveneens een jaarlijks terugkerend fenomeen aan de Amerikaanse westkust, maar de afgelopen jaren extra heftig door (met name) de toegenomen droogte in de regio. Inwoners van Malibu verloren hun (riante) huizen en de branden kwamen letterlijk tot aan de rand van miljoenenstad Los Angeles. We zagen de beelden en schrokken ervan. En gingen over tot de orde van de dag.

De kracht van de koala

Wat zorgt ervoor dat de ene brand meer aandacht krijgt dan de andere? Ik heb er geen cijfers van, het kan aan mijn eigen online bubble liggen, maar krijg toch het idee dat Australië veel meer mensen écht raakt dan Brazilië of Californië. Vijf factoren kunnen een rol spelen:

  • De locatie. Is het een gebied wat iedereen kent, of waar nauwelijks mensen wonen? Een ver-van-mijn-bed-show, of een herkenbaar land of gebied?
  • Emotionele beelden. Denk aan (verbrande) kangoeroes, koala’s, uitgeputte brandweermannen en -vrouwen.
  • De (online) klimaatdiscussie. Met name op social media heeft iedereen hier een mening over. In de klassieke media is er vanuit deze invalshoek wellicht minder aandacht voor branden. Online des te meer.
  • Influencers en celebrities. Beroemde wereldburgers zetten zich nu steeds massaler in voor Australië. Basketbalgrootheid LeBron James moest, net als andere celebrities, in Californië zijn huis uit vluchten voor de branden. Leonardo DiCaprio werd door de Braziliaanse president Bolsonaro, toch al geen mega sympathiek figuur, juist beschuldigd van het financieren van bosbranden. Het gedrag van Bolsonaro hielp niet mee om sympathie te krijgen voor deze brand.
  • De kracht van vergelijking. Ok het is geen bosbrand, maar herinneren we de Notre Dame nog? Vrijwel iedereen kent dit iconische monument. In no-time was er een bedrag opgehaald waar men nu in Australië alleen nog maar van durft te dromen. Ook dit gegeven zorgt weer voor aandacht op, wederom, social media.

Wat in het geval van Australië de doorslag geeft? Ik denk de beelden. Wie kent de foto van het koalabeertje op de schouder van een brandweerman inmiddels niet? Het diertje kijkt verdrietig en opgelucht tegelijk en klampt zijn pootjes in de rug van zijn redder. Waren die emotionele beelden er dan niet in Brazilië, of in Californië? Zeker wel, maar toch minder. Ik heb ze althans niet massaal voorbij zien komen. Maar dat koalabeertje, die blik, die pootjes, dat is zo’n krachtig en emotioneel beeld, dat zorgt ervoor dat de ene brand een hogere likeability heeft dan de andere. 

Deze column verscheen eerder op Nederlands Media Nieuws.

Kenny de Vilder
Consultant bij Sterk Werk Crisis & Communicatie

 

Maandoverzicht november en december 2019

Maandoverzicht november en december 2019

De Toeslagenaffaire is een crisis in optima forma die vooral voor de gedupeerden een persoonlijk drama is. Daarnaast draaide het om de stikstof/PFAS-crises en racisme op de voetbalvelden. En tot verbijstering van velen sloeg prins Andrew alle adviezen om zich niet laten interviewen in de wind. Met alle gevolgen van dien.

6 nov | Nepnieuws na nepkaping

Code Rood op Schiphol voor een kaping die achteraf geen kaping bleek te zijn. Onderzoek wees uit dat het ging het om het niet goed indrukken van een veiligheidsknop door een piloot. Voor Twitteraars met een fake account was dit hét moment om helemaal los te gaan en massaal nepnieuws te verspreiden. Gijzeling, kaping, messen en F16’s waren de termen die viraal gingen. 

16 nov | Van de Prins geen kwaad weten

De Britse prins Andrew (59) komt publicitair steeds meer in het nauw door zijn contacten met de van misbruik van jonge meisjes verdachte Amerikaan Jeffery Epstein. De prins-gemaal koos voor een publicitair tegenoffensief en nodigde Emily Maitlis van het BBC-tv-programma Newsnight uit om opening van zaken te geven. De prins slaat vervolgens de plank volledig mis en het interview explodeert spreekwoordelijk in zijn gezicht. In de nasleep van dit interview legt de prins zijn publieke functies neer en wordt hij door zijn moeder voor onbepaalde tijd verbannen naar de coulissen van de Koninklijke familie. 

17 nov | Toch iets meer dan “kraaiengeluiden”

Excelsior-speler Ahmad Mendes Moreira krijgt tijdens de voetbalwedstrijd FC Den Bosch – Excelsior vanaf de tribunes allerlei racistische kreten naar het hoofd geslingerd. Scheidsrechter Gerrets legt de wedstrijd enige tijd stil. Het racistische gejoel bij FC Den Bosch veroorzaakt hevige verontwaardiging in zowel binnen- als buitenland. Ook omdat FC Den Bosch bij monde van trainer Jan Hein Schout aanvankelijk alles ontkent en het geroep van de tribune af doet als “kraaiengeluiden”. Coach Erik van de Ven voegt daaraan toe dat Mendes Moreira een “zielig mannetje” is. In de dagen er na ging de leiding van FC Den Bosch diep door het stof .

24 nov | Marco & Marco
We hebben het hier niet over een gelegenheidsduo, maar over ex-voetballer Marco van Basten (die op tv “Sieg Heil” roept) en de militair Marco Kroon (die wildplaste en een kopstoot uitdeelde aan een agent). De twee moeten het publicitair zwaar ontgelden. Van Basten wil het er niet meer over hebben (“ Volgens mijn vrouw was ik een beetje dom”) en Kroon gaat in hoger beroep (“Ik heb het niet gedaan.”).

28 nov | Tweede kamer moet tanden laten zien

Op en rond het Haagse Binnenhof passeert de ene na de andere crisis de revue. Protesterende boeren, bouwers, klimaatactivisten, leerkrachten, agenten, verpleegkundigen en zelfs de werkgevers roepen het kabinet op tot het nemen van krachtige maatregelen. De kloof tussen de politiek lijkt meer dan ooit onoverbrugbaar. Volgens NPO politiek redacteur David van der Wilde is dat voor een deel waar. Volgens hem kan dit worden gekanteld wanneer Tweede Kamerleden hun tanden laten zien en door het kabinet tot de orde te roepen. Zij zijn het namelijk die de parlementaire democratie in dit land controleren.  

29 nov | Moet Bouterse 20 jaar brommen?

Terwijl de Surinaamse president Desi Bouterse (74) in China op werkbezoek is, veroordeelt de Krijgsraad in zijn land hem tot 20 jaar cel voor zijn rol in de Decembermoorden in 1982. Er wordt overigens geen onmiddellijke gevangenneming bevolen. Bouterses advocaat gaat in hoger beroep tegen de uitspraak.

1 dec | Vliegvuren smeulen heel 2019 door
De volledig uit de hand gelopen vliegvuren in Scheveningen/Duindorp tijdens de jaarwisseling 2018/2019 blijven het hele jaar aan de Haagse burgermoeder Pauline Krikke plakken. Een vernietigend rapport van de Onderzoek Raad voor Veiligheid in het najaar doen haar besluiten af te treden. Ze maakt dit wereldkundig via een filmpje op Instagram.

Ingediende vergunningen voor nieuwe vreugdevuren tijdens de eerstvolgende Oud & Nieuw-viering worden door de gemeente Den Haag afgewezen. Het is daardoor avondenlang onrustig in Duindorp met tientallen branden en vuurwerkbommen.

3 dec | VVD-kroonprins kop van Jut
VVD-fractieleider Klaas Dijkhof moet in december veel tijd en energie steken in uitleggen hoe het nu echt zit met zijn wachtgeldregeling en zijn reiskostenvergoeding. Na veel in- en externe (partij)druk geeft hij zijn wachtgeld op en stort hij de teveel ontvangen reiskosten terug. Gelijk hebben blijkt in de praktijk toch iets anders te zijn dan gelijk krijgen.

19 dec | Minister van Defensie onder vuur

Ank Bijleveld, de minister van Defensie, weet in December maar nauwelijks het politiek lijf te redden in verband met het dossier over de aanval van Nederlandse F16-toetsellen op het Iraakse Hwaija. Hierbij vielen zo’n 70 burgerdoden. Er volgen weken van parlementair gehakkel met woorden en getallen. Zelfs de premier lijdt ineens aan acuut geheugenverlies. Ook over dit dossier is het laatste woord nog niet gezegd.

23 dec | Crisismakelaars volharden in Toeslagendossier

Zowel de Belastingdienst als de voor deze dienst verantwoordelijke staatssecretaris (Menno Snel) liggen onder vuur via de (sociale) media en de politiek. Het leidt zelfs tot het aftreden van de bewindsman. Honderden, zo niet duizenden, mensen zijn het financiële slachtoffer van deze zogeheten ‘Toeslagenaffaire’. Van hen wordt onterecht kindertoeslag ingehouden of teruggevorderd omdat er vermoedens waren van fraude. In sommige gevallen gaat het hierbij om tienduizenden euro’s. Dit alles, met grote financiële problemen tot gevolg, huwelijken die op de klippen liepen en zelfs kinderen die hierdoor uit huis worden geplaatst. Journalisten Jan Kleijennijenhuis (Trouw) en Pieter Klein (RTL-Nieuws) worden door hun journalistieke spitwerk op dit dossier uitgeroepen tot de journalisten van het jaar 2019. Kamerleden Renske Leijten (SP) en Pieter Omzigt (CDA) ontvangen de EenVandaag publieksprijs voor “hun doorzettingsvermogen en volharding in deze zaak.” We noemen mensen die een brisant dossier zoals dit op de agenda weten te krijgen en te houden, crisismakelaars.