Selecteer een pagina
Maandoverzicht september 2019

Maandoverzicht september 2019

Wederom veel groot en klein politiek leed, zoals het communicatieve oestergedrag van Marianne Thieme van de PvdD. Daarnaast probeert de zanger Dotan zijn carrière nieuw leven in te blazen na het Trollendrama, maar vergeet sorry te zeggen. En ABN AMRO verliest 1,2 miljard euro op 1 dag door pover communiceren. 

1 sep | Sociale media zetten branden Amazone op de agenda

Grote internationale verontwaardiging over de allesverwoestende branden in het Amazonegebied (de longen van de aarde). Niet in de laatste plaats door de snoeiharde Instagramposts van influencers zoals acteur Brad Pitt en model Doutzen Kroes. Vooral de Braziliaanse president Bolsonaro moest het ontgelden. Het waren met name jongeren die via sociale media deze crisis op de agenda wisten te zetten. Hierdoor konden de klassieke media, zoals kranten, radio en TV, niet langer achterblijven en werden deze branden wereldnieuws voor iedereen. Hoewel de branden mondjesmaat werden geblust, doofde in de loop van de maand de brede aandacht voor dit onderwerp. Dat er nog meer zaken zijn waar een luchtje aan zit in dit deel van de wereld meldde de NOS.

5 sep | Woningmarkt: Een stille ramp?

Eén van de vele steeds terugkerende crises, is die van de woningmarkt. Om deze crisis aan te pakken, trekt het kabinet een miljard euro uit waarmee nieuwbouwprojecten gesubsidieerd kunnen worden. Ook gaat er opgeteld een miljard euro naar de woningcorporaties om ook hen te stimuleren meer huizen te bouwen. Het AD vermijdt het woord crisis en spreekt van een stille ramp. Allemaal mooie plannen, maar een andere crisis (die van de stikstof) steekt een spaak in het wiel. Daardoor liggen er in ons land zo’n 18.000 (bouw)projecten stil. Een commissie onder leiding van voormalig Commissaris van de Koning, Johan Remkes, onderzocht hoe uit deze impasse te komen. Op de korte termijn onder andere gas van de plank en de agrarische sector ingrijpend saneren. Daarmee ontkiemt mogelijk een nieuwe crisis.

9 sep | 10 verwarde personen per uur

Ook bijna dagelijks verschijnen schrijnende crisisverhalen over de problematiek in de geestelijke gezondheidszorg. In de eerste helft van dit jaar kreeg de politie 47.632 meldingen te verwerken waarbij verward gedrag een rol speelt. Dat zijn er 260 per dag, dus 10 per uur. De politie spreekt met deze stijging ten opzichte van het jaar daarvoor met acht procent van een zorgelijke trend. Dat noemen we een understatement in goed Nederlands.

18 sep | "Wie praat met Justitie gaat eraan"

De dood van de Amsterdamse advocaat Derk Wiersum (44) zorgde voor een schok en verontwaardiging in alle delen van de samenleving. Wiersum verdedigde kroongetuige Nabil B in het Narcoproces . “Wie praat met Justitie gaat eraan”, kopte de Telegraaf daags na de moordaanslag. Een geëmotioneerde Minister Grapperhuis van Justitie en Veiligheid omschreef deze crisis ten overstaande van journalisten als een aanval op de democratie. Hij kondigde verregaande middelen en bevoegdheden aan voor speciale opsporingsdiensten voor de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit. Daarnaast wees hij iedereen die een pilletje slikt of een lijntje snuift op het feit dat ze daarmee de drugshandel in stand houden.

26 sep | Geen procesinformatie zorgt voor crisis

Deze maand was ABN AMRO aan de beurt. De semi-staatsbank wordt door het Openbaar Ministerie verdacht van falend toezicht op witwastransacties. Het zou om 5 miljoen dossiers gaan die niet op orde zijn. Na de bekendmaking door zowel het Openbaar Ministerie als de bank daalde het aandeel op de Amsterdamse Beurs met 12% en daarmee werd de Nederlandse overheid  in 1 dag 1,2 miljard armer. De koersval was volgens deskundigen zo hard omdat duidelijke (proces)informatie over de reikwijdte van het onderzoek ontbrak. Beleggers waren bang voor een nieuwe superboete en dumpten de aandelen massaal.

2 sep | Sorry seems to be the hardest word

Zanger Dotan, inmiddels berucht door de ontmaskering van zijn Trollenleger door de Volkskrant, besloot na een jaar radiostilte te beginnen aan zijn comeback. De ongekroonde popprins koos daarvoor het tv-programma “Waar is de Mol?”. Er had van alles gespeeld, vertelde hij. Zoals het niet uit de kast durven komen. “Het mediaschandaal heeft me ook veel goeds gebracht. ”Als je zo op bek gaat, kan je alleen maar naar jezelf kijken.” In die tijd had hij dan misschien ook kunnen nadenken over hoe je sorry zegt. Want dat bleef achterwege.

8/30 sep | Groot en klein politiek leed

Naast de afzettingsprocedure van de Amerikaanse president Trump was er ook in eigen land weer groot en klein politiek (crisis)nieuws. Neem de gemeenteraad van Zaanstad waar door al het politieke gekrakeel het aantal fracties van 5 in 1973 in 2019 is opgelopen naar 15. En dat op een totaal van 39 raadsleden. Of neem de Amsterdamse gemeenteraad. Wethouder Udo Kock stapte op naar aanleiding van de crisis bij het Afval Energie Bedrijf (AEB). Hij is het niet eens met de gekozen oplossing om het in nood verkerende afvalbedrijf te redden. De effecten van de ruzie binnen FvD zorgde er voor dat het aantal zetels in de peilingen zakte van 20 naar tussen de 11 en 15. Op het Binnenhof viel het doek voor VVD Tweede kamerlid Wybren van Haga. Drie keer was wat betreft de VVD-fractie definitief scheepsrecht. Van Haga ging overigens dapper strijdend in de media ten onder. Hij liep niet weg voor camera’s, microfoons en lastige vragen. Dat valt in hem te prijzen en daar kunnen andere politici nog een voorbeeld aan nemen. Het vertrek van Marianne Thieme, fractievoorzitter van de Partij voor de Dieren, uit de Tweede kamer werd in de media getypeerd als: Oestergedrag. Al eerder werd Thieme namelijk duikgedrag verweten en niet te communiceren tijdens een PvdD-crisis.

11 sep | Water steeds minder makkelijk aan de lippen

Wat is er in ons land vanzelfsprekender dan goed drinkwater uit de kraan? Door de steeds warmere zomers lijkt dat steeds minder vanzelfsprekend. Jarenlang was ons land bezig water naar zee te brengen, maar het tij lijkt te keren. “De droogte is verontrustend”, zegt Maarten van der Ploeg, directeur van RIWA-Maas, de rivierwaterbedrijven rond de Maas. “Niet alleen mensen, maar ook de industrie en boeren schreeuwen in de zomer om water. Op dat moment begint ons systeem al te kraken. Is er dan een incident, zoals een onbekende verontreiniging, dan komen drinkwaterbedrijven in de problemen.”

21 sep | Organisatie Dam tot Dam voorkomt drama

De temperaturen liepen snel op tijdens de Dam tot Dam-loop. Zo hoog zelfs dat de organisatoren van dit hardloopevenement besloten dat de laatste 4000 lopers niet mochten starten. Dat zorgde voor veel gemor en onbegrip bij de lopers. Ambulances reden echter toen al af en aan om de door de hitte bevangen lopers bij te staan. De voor het eerste gebruikte koelbaden waren een uitkomst. “Ik sluit niet uit dat het levens heeft gered”, zei directeur Ron van der Jagt van organisator Le Champion. En hij heeft gelijk.

30 sep | Sint Maarten nog steeds in zwaar weer

Onrust in de Twee Kamer over het Haagse zorgenkindje Sint Maarten. Een politieke crisis (een regering die in tien jaar tijd voor de negende keer viel) zorgt er voor dat het Caraïbisch eiland steeds verder wegzakt in de chaos. Het eiland is nog steeds bezig om te herstellen van de orkaan Irma en heeft daarvoor een stabiel bestuur nodig. Het aantal leeuwen en beren op de weg naar herstel is groot.

Een goede Omgevingsanalist zet je nooit voor aap

Een goede Omgevingsanalist zet je nooit voor aap

Weten welke vragen er over je organisatie in de buiten- en binnenwereld leven, wordt steeds belangrijker. Omgevingsanalyses zijn daarbij een goed hulpmiddel. Zijn we echter als mens in staat om deze informatie echt zuiver en objectief te verzamelen?

De 200 leden van de Amerikaanse Business Roundtable hebben hun handtekeningen gezet onder een verklaring dat ze zich bij hun beslissingen niet langer alleen maar laten leiden door hun aandeelhouders, maar veel meer door hun medewerkers en de omgeving waarin ze acteren. Het gaat om bedrijven zoals Apple, Coca Cola, General Motors, Procter & Gamble en Goldman Sachs. Zo’n ondertekening – die uiteraard niet vrijblijvend kan zijn – betekent dat je als organisatie wel goed moet weten hoe er over jouw organisatie wordt gesproken. Wat is het sentiment in zowel de binnen- als de buitenwereld?

Rijp en groen
Steeds meer organisaties snappen het belang van een goede Omgevingsanalyse en monitoren dit omgevingsbeeld 24/7 met behulp van Omgevingsanalyses. Zowel in vredestijd als tijdens een crisis. Ging dat tien jaar geleden nog voor een belangrijk deel handmatig, tegenwoordig zijn er allerlei geautomatiseerde zoekbedrijven die big data naar binnen slurpen. Welke vragen leven er, wat zijn de geruchten en speculaties en hoe gedragen mensen zich? Deze analyses worden steeds vaker gebruikt tijdens zogeheten Dagstarts en crisisoverleggen. Premier Rutte en zijn (raads)adviseurs beginnen bijvoorbeeld iedere dag opnieuw met een “Actua”. Naast de agenda komt ook rijp en groen het maatschappelijk humeur voorbij. Met dit actuele beeld ben en blijf je in sturing en sta je niet door allerlei onverwachte vragen en sentimenten met een mond vol tanden.

Ziende blind
Nu is het maken van een Omgevingsanalyse inmiddels uitgegroeid tot een vak. Woordvoerders en adviseurs die nog steeds zelf een beetje op hun telefoon knutselen en zeggen dat ze weten wat er speelt en in verbinding zijn, moeten worden teleurgesteld. Doorgaans zijn ze ziende blind omdat ze slechts een fragment van het beeld boven tafel weten te halen dat bovendien “gekleurd” is. Omgevingsanalisten worden getraind om relevante informatie zonder enige vorm van duiding of daadwerkelijke betrokkenheid zo zuiver mogelijk te verzamelen, te ordenen en te veredelen. Alleen zo krijg je een objectief beeld.

Verkeerde antwoorden
Hoe zit het eigenlijk met het verzamelen en debiteren van feitenkennis van gewone mensen zoals u en wij? En hoe zit dat bij Nobelprijswinnaars, hoogleraren, journalisten en politici? Niet zo goed, blijkt uit het onlangs verschenen boek ‘Feitenkennis’ van de Zweedse arts en Hoogleraar Hans Rosling. Op welke manier brengen wij feiten over een bepaalde situatie in beeld? Dat gaat al snel mis. Op zelfs eenvoudige vragen over wereldwijde trends geven we namelijk allemaal systematisch de verkeerde antwoorden. We doen het zelfs zo vaak fout dat een chimpansee die willekeurige antwoorden geeft ons consequent verslaat.

Slecht analyseren
Hoe kan het dat wij onze analyses niet goed in kaart brengen? In zijn boek geeft de hoogleraar tien redenen waarom we informatie en trends zo slecht kunnen analyseren, begrijpen en opslaan. Dat heeft te maken met vooroordelen tot natuurlijke angsten die stammen uit de prehistorie, de rol van de (sociale) media tot en met problemen met ons empathisch vermogen. Hij beschrijft hoe lastig het is om aantallen op de juiste manier te interpreteren en hoe gemakkelijk deze aantallen ons wereldbeeld manipuleren.

Volgens Hans Rosling moet je daarvoor beschikken over een nieuwe competentie: Factfulness. Het hebben van inzicht hoe de wereld écht werkt, hoe je informatie juist interpreteert en hoe je jezelf beschermt tegen alle invloeden die je mening manipuleren.

Doe de Gapminder-test op deze website http://forms.gapminder.org/s3/test-2018 en versla de chimpansee! Wees overigens niet teleurgesteld in een lage score. Het merendeel van de mensen komt niet boven de 35%. Het geeft hopelijk wel stof tot nadenken.

Meer weten over het maken van professionele Omgevingsanalyses? https://www.sterkwerk.nl/omgevingsanalyse

Dick van Gooswilligen & Marije van Kwawegen
Directeur & Consultant bij Sterk Werk Crisis & Communicatie

 

Maandoverzicht juli 2019

Maandoverzicht juli 2019

In de wereld van crises is het elke dag open college. Bijna dagelijks er is wel een voorval, incident of ramp dat het predicaat sterk -of juist minder sterk- staaltje crisiscommunicatie verdient. In juli 2019 zagen we diverse politici die het bordje ‘nooduitgang’ moesten volgen. Daarnaast liepen Politie en Defensie reputatieschade op. Ook zagen we de naam Haga regelmatig oppoppen. En tot slot was er iets met kerosine die op Schiphol niet geleverd kon worden.

1 juli | Maand van de opstappers

Arubaans parlementslid Sue-Ann Ras

Het Arubaanse parlementslid Sue-Ann Ras nam begin juli om een opmerkelijke reden ontslag. Er was een golf van kritiek op de vrouw losgebarsten nadat bekend werd dat ze eind juni tijdens een overleg tussen parlementsleden in de Eerste Kamer in Nederland niet zat te luisteren, maar Netflix zat te kijken. Ras plaatste vervolgens zelf een video op Facebook waarin ze het kijken van de aflevering van de Netflix-serie ‘Designated Survivor’ tijdens een vergadering “een grote fout” noemde. Ze vroeg excuses aan iedereen die op haar had gestemd. Kijk via Linda.

Brits ambassadeur Nigel Kim Darroch

De Britse ambassadeur in Washington, Nigel Kim Darroch, stapte ook op. Hij kwam in opspraak nadat geheime memo’s waren uitgelekt waarin hij de regering van president Trump zwaar bekritiseerde

Amerikaans minister Alexander Acosta

Ook de Amerikaanse minister van Werkgelegenheid, Alexander Acosta, hield het voor gezien. Hij nam ontslag omdat hij niet wilde dat zijn schikkingsvoorstel met de omstreden miljardair Jeffrey Epstein de regering overschaduwt. Epstein stond in 2008 terecht voor het misbruik van dertig kinderen. Door de schikking van Acosta ontliep hij een veel zwaardere straf, mogelijk levenslang, en draaide hij slechts 13 maanden de cel in.

NB 12/8/2019: Op zaterdag 10 augustus werd bekend dat Epstein, die inmiddels was aangehouden, in zijn cel zelfmoord had gepleegd. Aan complottheorieën geen gebrek. De slachtoffers eisen vervolging van de (ook vrouwelijke) handlangers en dienen een schadeclaim in bij de nabestaanden van Epstein.

Voorzitter Vlaams parlement Kris van Dijck

De nog maar net benoemde Kris Van Dijck (voorzitter van het Vlaams Parlement) nam ontslag nadat hij twee keer in één week tijd in opspraak kwam. Begin van de maand zat hij in beschonken toestand achter het stuur. En een paar dagen later werd hij beticht van uitkeringsfraude.

8 juli | What's in a name?

De naam Haga kwam in drie verschillende crisisvarianten voorbij deze maand. Allereerst bij het tumult rond de Islamitische school met de naam Haga-college waar het bestuur onder vuur ligt. Lees meer via NRC.

Ook het Haagse HagaZiekenhuis speelde zich in de kijker. De reden was een niet geheel lekvrij patiëntendossier. Hierdoor konden Haga-medewerkers probleemloos alles over Samantha de Jong (beter bekend als Barbie) te weten komen. De Autoriteit Persoonsgegevens beboette het ziekenhuis daarom met 460.000 euro. Het ziekenhuis ging hiertegen in bezwaar. Lees meer via Computable.nl

Ook het VVD-kamerlid Wybren van Haga haalde de voorpagina. Hij werd gesnapt met net iets te veel drank op (0,6 promille/twee glazen wijn). Voor straf moet hij 5.000 euro doneren aan de Landelijke Organisatie Verkeersslachtoffers en vijf dagen vrijwilligerswerk verrichten. Een straf die, overigens, door de VVD-partijleiding werd opgelegd.

10 juli | Snel een einde aan het niet betalen van de kinderopvangtoeslag

Staatssecretaris van Financiën Menno Snel kwam deze maand steeds meer in het nauw. Dit gebeurde nadat bekend werd dat de Belastingdienst de afgelopen jaren bij duizenden mensen op valse gronden de kinderopvangtoeslag had stopgezet.

Van 300 ouders was reeds duidelijk dat ze gedupeerd zijn. Het bleek echter in juli dat mogelijk nog honderden ouders gedupeerd zijn. Een commissie onder leiding van de voormalig vicepresident van de Raad van State, Piet Hein Donner, zal nog zo’n 170 dossiers van het anti-fraudeteam van de Belastingdienst onderzoeken. Die zaken beslaan vaak meerdere gevallen of getroffen gezinnen. In een brief aan de Tweede Kamer liet Snel weten “tijdelijk” te stoppen met de juridische procedures vanwege verdenkingen van toeslagenfraude. Hij wacht af tot het onderzoek naar het functioneren van de anti-fraudeteams is afgerond.

12 juli - "Illusie een einde te maken aan alle misstanden”

Ook de politie moest het deze maand ontgelden. Klokkenluider Carel Boers, die jarenlang politietalent coachte, schreef in een brief aan Korpschef Erik Akerboom dat hij het adviseurschap aan de wilgen hing. Dit omdat volgens hem de politietop te weinig doet aan misstanden zoals seksuele intimidatie, discriminatie en valsheid in geschrifte. De brief ging in afschrift naar minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid en de redactie van het NRC. Akerboom noemde het bij Eva Jinek een illusie om een einde te kunnen maken aan alle mistanden. Maar hij noemde ook dat er inmiddels wel forse stappen zijn gezet om het een en ander te verbeteren. Er komt naar aanleiding van de brief een onafhankelijk meldpunt voor agenten die zich (seksueel) geïntimideerd of gediscrimineerd voelen.

24 juli | Geen kerosine, geen vluchten

Een storing op luchthaven Schiphol zorgde voor honderden geannuleerde vluchten en een veelvoud aan gestrande passagiers. Oorzaak: een storing bij het bedrijf dat de kerosine levert. Door het ontbreken van actuele informatie en handelingsperspectief was er een storm van kritiek op de manier waarop de kerosineleverancier, de vaderlandse luchthaven, de luchtvaartmaatschappijen en de Veiligheidsregio Kennemerland de crisiscommunicatie gestalte gaven. TNO onderzoekt ondertussen wat er mis is gegaan. Dit gebeurde allemaal op de dag dat het ook nog eens loeiheet was (plus 40 graden). Dat had dan weer te maken met een andere crisis: die van het veranderende klimaat.

1 juli | Vrouwelijke militairen beter tijdens crises

Patrick Cammaert, generaal-majoor der mariniers buiten dienst, liet als hij vroeger op een buitenlandse missie ging vrouwelijke militairen liever thuis. Daar is hij inmiddels compleet van terug gekomen. In zijn boek ‘Kijk niet weg’ en tijdens colleges voor vrouwelijke officieren vertelt hij hoe waardevol vrouwen zijn bij crises. In een NRC-reportage zegt hij daarover: “Bij checkpoints zijn vrouwen minder opgefokt en lachen meer. De-escaleren is altijd beter. Zonder hen kan je veel minder aan gemeenschapswerk doen. Hun aanwezigheid neemt direct spanning weg. Dat doen mannen heel anders.” Luister hier naar het interview met Cammaert op Radio 1.

9 juli | No deal voor koopjesdeal

Aanbiedingenwebsite Koopjedeal.nl ging failliet. Een grote brand in het magazijn, afgelopen september, verwoestte een groot deel van de voorraad. De brand veroorzaakte een forse vertraging in de levering van bestellingen. De communicatie richting klanten hierover was minimaal. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) ontving veel klachten over de slechte bereikbaarheid van de klantenservice, moeizame verwerking van retourzendingen en niet-geleverde bestellingen. Een slechte gemanagede crisis met alle gevolgen van dien. Lees meer via Volkskrant.nl

12 juli | Wie een kuil graaf voor zichzelf…

Het postbedrijf Sandd traceerde een postbode die vele duizenden brieven en tijdschriften in de bossen rond het Noord-Hollandse Laren in acht kuilen had begraven. Het bedrijf meldt vervolgens dat er “passende maatregelen” tegen de postbode zijn genomen. Alle onbeschadigde poststukken zijn ondertussen alsnog verstuurd. De post die beschadigd is door de dumpingen, gaat terug naar de afzenders zodat die in de gelegenheid worden gesteld deze opnieuw te versturen.

22 juli | “Politiek showproces”

De reputatie van Defensie liep een paar stevige krassen op. Vijf (ex) militairen van de Luchtmobiele Brigade in Schaarsbergen werden na anderhalf jaar vrijgesproken van stelselmatige mishandeling, bedreiging en vernedering van drie andere militairen. De Militaire Rechtbank heeft wel alle verklaringen beoordeeld, maar vond geen concreet bewijs. De zaak werd in 2017 door één van de drie slachtoffers via een artikel in de Volkskrant publiekelijk gemaakt. De advocaat van de vrijgesproken militairen typeerde het proces vervolgens als ”politiek showproces”. Een andere advocaat stelde vast dat er in deze zaak alleen maar verliezers zijn. Het Openbaar Ministerie gaat in hoger beroep en meldt: “Er zijn wel voldoende verklaringen.”

25 Juli | Communicatieve binnenbranden op het Binnenhof

Er was deze maand veel gedoe in het Nederlands parlement. Eerste Kamerlid Henk Otten van Forum voor Democratie (FvD) moest zowel de partij, als de Kamerfractie, verlaten. De ruzie tussen Otten en fractieleider Thierry Baudet begon toen eerstgenoemde in het NRC kritiek had op de ‘te rechtse partijkoers van het FvD’. Er volgden dagen van moddergooien via de (sociale) media en een dalend vertrouwen van de kiezers. De Partij voor de Dieren zag ook het vertrouwen in politiek leider Marianne Thiemen fors kelderen. Haar eigen kiezers noemden haar “onzichtbaar’’ en “koppig”. De aanhang baalde van haar optreden na het onverwachte vertrek van kamerlid Merel van Kooten, die het ook niet eens was met de koers van de partij. Nog meer weten over dit onderwerp? Lees dan dit artikel van de Volkskrant.

Viva Mañana, voorkom een crisisgevoel in vakantietijd

Viva Mañana, voorkom een crisisgevoel in vakantietijd

De tone-of-voice tijdens een crisis lijkt tegenwoordig luider en scherper te worden. Bij het minste of geringste incident lopen de gemoederen al snel hoog op. Dat zien we zowel in de klassieke media als op social media. Het gevolg is vaak onnodige paniekreacties en verwrongen beeldvorming. Het mag allemaal best een toontje lager. Misschien is de vakantietijd het moment dit te oefenen.

Deze week gaat ook de rest van Nederland met vakantie. Wij zijn al geweest. Hoe het was? Fantastisch! Klein, totaal onbekend, slaperig dorpje aan de Costa Blanca. Boven op een berg. Helemaal prima! Geen crisis of stress? Mwah, dat viel mee. De vlucht had 2 uur en 59 minuten vertraging. Net te kort om te kunnen claimen. Daardoor kwamen we wel na middernacht bij de balie van het autoverhuurbedrijf aan. In gebroken Engels berekende de baliemedewerker een extra na-middernachttoeslag. Daarna werd ons ook nog eens een poot uitgedraaid met een kleine-lettertjes-verzekering. Gelukkig hadden we uitstekende satelliet-tv in ons vakantiehuis. Zo konden we een paar dagen later tijdens een uitzending van de Max-vakantieman zien dat wij samen met veel andere landgenoten door de Spaanse autoverhuurders collectief worden bedonderd.

Zelfredzaamheidsknop

En opeens was er ook geen water. Grappig hoe je dan de zelfredzaamheidsknop aanzet. En dat hij ook werkt. Je loopt namelijk naar je zwembad (dat hadden we dan weer wel), schept een emmer vol en die zet je naast het toilet. De huisgenoten doen zonder morren na gebruik hetzelfde. Een paar uur later verscheen een mannetje aan de deur die met handen- en voetentaal informeerde of wij ook geen water hadden. Na onze bevestiging en de vraag wanneer er weer water zou zijn, trok hij de schouders op en sloot af met een te verwachten Mañana. En inderdaad, de volgende dag was er weer water. Een paar dagen later zaten we weer een paar uur zonder water. Ook ditmaal geen blaartrekkende berichten in en op de Spaanse (sociale) media of complete paniek in het dorp. Geen stress of crisis. Gewoon wijn bij het eten in plaats van water.

Relaxedheid

Misschien moeten we daarom toch een beetje van die Spaanse relaxedheid overnemen. Laten we daar nou eens mee gaan oefenen tijdens de vakantie. Dus ons gewoon een keer wat minder aantrekken van het zoveelste weeralarm of ons laten aangrijpen door een slopende klimaatangst. De vliegschaamte voorbij en gewoon aan boord stappen van een cruiseschip met als eindbestemming Venetië of Budapest. Deze oproep voor af en toe een toontje minder geldt ook voor de media en de gebruikers van sociale media. Wees spaarzaam met superlatieven, alles overtreffende bijvoeglijke naamwoorden of de melding dat er weer een record dreigt te worden verbroken.

Anti-jeuksmeersels

Zorg er daarnaast voor dat je voldoende anti-jeuksmeersels bij je hebt tegen de ongemakken van de Eikenprocessierups, Kleine Pieterman, Reuzenteek en Tijgermug. Daarmee bespaar je familie en vrienden de onsmakelijke vakantiefoto’s van bulten en beten op Facebook of Instagram. Houd er verder rekening mee dat er ergere crises bestaan dan geen water uit de kraan. Door stroomstoringen kunnen namelijk hele landen en continenten voor uren en dagen worden platgelegd. Ook tijdens de vakantie.

Voorbereiding

Zorg bovendien dat je de lokale gebruiken en verboden goed kent zodat je niet door de sterke arm onaangenaam wordt verrast. Dus ga je naar Thailand, weet dan dat je gearresteerd kunt worden als je zonder doktersrecept medicijnen koopt of op het strand een sigaretje opsteekt (duizend euro of een jaar de bak in). En in Kenia liever geen plastic tasjes in de auto hebben. Want na een tweede keer betrapt te zijn, draai je daar de bak voor in. En drink in Engeland ook met mate. Want 0,2- 0,5 milligram alcohol blazen kost je gemiddeld 6000 euro boete.

Is de nood in eigen land echt aan de man? Bel dan 112 of 0900 – 8844. Maar nemen ze door een niet eerder getrainde storing onverhoopt toch niet op: denk dan Mañana. Fijne vakantie toegewenst, zonder stress of crisis!

Dick van Gooswilligen

Director crisis, issues en mediatrainingen, Sterk Werk Crisis & Communicatie

Maandoverzicht juni 2019

Maandoverzicht juni 2019

In de wereld van crisis is het elke dag open college. Bijna dagelijks kan een situatie, ramp, interview of bericht aangewezen worden als een sterk -of juist minder sterk- staaltje crisiscommunicatie. In dit overzicht onder andere het opstappen van Jorrit Nuijens, het afgelaste festival Vestiville en de stroomstoring in Zuid-Amerika.

2 juni |Cruiseschepen op drift

Twee cruiseschepen haalden in juni negatief het nieuws. Op de Donau voer een cruisseschip tegen een kleiner toeristenbootje aan. Daarbij kwamen zo’n 28 Zuid-Koreaanse toeristen om het leven. De kapitein van dit schip was ook al betrokken geweest bij een aanvaring in Nederland met een dodelijke afloop. In Venetië klapte een cruiseschip ook op een toeristenboot. Hierbij raakten vijf mensen licht gewond.

De inwoners van Venetië gingen vervolgens massaal de straat op om het definitieve vertrek van dit soort boten te eisen. Bij beide aanvaringen zorgden filmpjes van burgerjournalisten ervoor dat deze incidenten wereldwijd viraal gingen.

11 juni | Kamerlid uit bocht tijdens interview

Het was een weinig effectief spijtbetoog van Eerste Kamerlid Toine Beukering (Forum voor Democratie) naar aanleiding van zijn opmerking tijdens een interview met de Telegraaf dat “de Joden – zo’n dapper en strijdbaar volk – als makke lammetjes gewoon door de gaskamers werden gejaagd.” Ook kwam hij tijdens het vraaggesprek terug op een opmerking over de ramp met de MH17 waarin hij de conclusies van het gemeenschappelijk opsporingsteam, dat Rusland achter de aanslag zit, leek te ondergraven.

Uit zijn verband gerukt?

Zijn opmerking dat de dader een “Oekraïense gek” kan zijn geweest, was volgens Beukering een uitspraak die uit zijn verband was gerukt. Opvallend, want Beukering had vooraf de tekst van het interview goedgekeurd. De FvD’er die in de race was voor het voorzitterschap van de Eerste Kamer sneuvelde vervolgens al tijdens de eerste stemronde en zag hoe de VVD’er Jan Anthonie Bruijn de nieuwe Senaatsvoorzitter werd.

16 juni | Licht uit Zuid-Amerika

Op zondag 16 juni gaat in Argentinië en Uruguay letterlijk het licht uit. Een gigantische stroomstoring legt de complete elektriciteitsvoorziening – en daarmee ook het openbare leven – in beide landen plat. Zo’n 48 miljoen mensen zitten uren zonder stroom. De statici waren er als de kippen bij om te melden dat dit niet de grootse stroomstoring allertijden was. Die staat op naam van India. Daar zaten in 2012 opeens 670 miljoen mensen zonder stroom. Of dat belangrijk was voor de getroffenen? Waarschijnlijk niet.

21 juni |Loco doet loco

Op vrijdag 21 juni besloot Jorrit Nuijens, loco-burgemeester en wethouder van Diemen, op te stappen. Daags daarvoor was hij in Amsterdam aangehouden door de politie na overlast te hebben veroorzaakt op een terras van een café. De vermoedelijke oorzaak van zijn opstandig en verward gedrag zat in zijn tasje: een flesje GHB en Wiet. Beeld en geluid van zijn arrestatie, die niet passen bij een bestuurder, gingen viraal op social media. Een groot deel van alle media deelde het vervolgens.

Spijt

“Ik heb spijt. Punt. Spijt van het werk en de zorgen die ik anderen heb bezorgd”, liet Nuijens in een schriftelijke verklaring weten. Hangende het onderzoek is radiostilte wat Muijens zichzelf oplegt.

29 juni | Vestiville: eens, maar nooit meer!

Vestiville, het beoogde driedaagse urban festival in het Belgische Lommel, werd in het laatste weekend in juni vlak voor de start afgelast. Burgemeester Nijs besloot dat de eerste editie van het festival niet door kon gaan omdat de veiligheid van de bezoekers en artiesten niet gegarandeerd kon worden. “Ik had dus geen andere keuze in het kader van de veiligheid. Ik wil aan geen enkele ouder vertellen dat zijn of haar kind iets is overkomen op een onveilig festival.”

Geen tweede editie

Volgens Nijs zal er “nooit een tweede editie komen” van Vestiville. Bezoekers waren erg boos en eisten hun geld terug. Vergelijkingen met het eerdere mislukte ‘Fyre Festival’ waren uitgebreid op de sociale media te vinden. De organisatoren werden direct door de Belgische politie in de kraag gevat. Ze laten een financieel gat van 3 miljoen euro achter en worden verdacht van oplichting, witwassen, valsheid in geschrifte en misbruik van vertrouwen.

 

11 juni | Excuses worden niet gepikt

RTL Boulevard presentatoren Olcay Gülsen en Caroline Tensen kregen veel kritiek (vooral op social media) op hun optreden bij het tv-programma. Dit nadat zij in de uitzending de nieuwe plussizepaspoppen van een Nike-winkel nogal denigrerend hadden besproken. Binnen de kortste keren gingen media, social media en verscheidende influencers los over het optreden en kregen beide presentatrices zware kritiek te verduren.

Ze had het gewoon niet moeten zeggen

De excuses en spijtbetuigingen die op Instagram volgden van Olcay Gülsen hadden weinig of geen effect. “Ze had het gewoon niet moeten zeggen. De strijd tegen fatshaming gaat door. Maak je je borst maar nat”, aldus plussize model Lotte van Eijk.

12 juni | Jongeren de dupe in de jeugdzorg

Onderzoek door de Commissie De Winter naar seksueel, fysiek en psychisch geweld in de Jeugdzorg toont daadwerkelijk aan dat veel kinderen in jeugdzorginstellingen en pleeggezinnen decennia lang zijn geconfronteerd met misbruik, mishandeling en verwaarlozing. Toezichthouders hebben verzuimd in te grijpen. “Onder verantwoordelijkheid van de overheid zijn kinderrechten geschonden en levens beschadigd”, concludeert de Commissie. Het kabinet biedt haar verontschuldigingen aan.

Erkenning en compensatie

“Slachtoffers mogen rekenen op erkenning, hulp en ondersteuning van de overheid.” Juridisch vervolgen van de verantwoordelijken is overigens lastig of onmogelijk omdat de meeste zaken inmiddels zijn verjaard. Eén van de slachtoffers, de inmiddels 68-jarige Jeanette de Geus, klaagt de Nederlandse Staat aan en verwijt hen onrechtmatig handelen bij de behandeling van haar verzoek om erkenning en compensatie.

16 juni | Boeing-baas baalt

Ook de eindbaas van Boeing, Dennis Muilenburg (zijn ouders komen inderdaad uit Nederland) gaat publicitair diep door het stof in verband met de desastreuze crashes van twee Boeing 737 Max-toestellen. Hierdoor kwamen in Indonesië en Ethiopië bij elkaar opgeteld 346 mensen om het leven. Slechte crisiscommunicatie en het gebrek aan openheid is wat hij zichzelf en het bedrijf aanrekent. De schade van de crisis bij Boeing loopt ondertussen de spuigaten uit.

We schreven al eerder over het verloop van deze crisis. Lees daarom ook de maandoverzichten van mei en juni.

24 juni | Storing bij noodnummers

Maandag 24 juni waren door een mega-software-storing bij KPN urenlang de noodnummers 112 en 0900 – 8844 niet bereikbaar. Daardoor zijn er minstens drie doden gevallen. Ook het reguliere bellen en het betalingsverkeer was voor veel mensen onmogelijk. “We zijn een intenetsamenleving geworden”, constateerde Monic van Slingerland in Trouw.

Het zwaarste scenario onwaarschijnlijk

Ook volgens minister Ferd Grapperhaus van Jusitie en Veiligheid toont de storing aan hoe “afhankelijk we zijn geworden van digitale systemen.” Dat vond ook de Tweede kamer, die woest was dat het zo heeft kunnen misgaan en met een spervuur aan kamervragen kwam. “Op een gedeeltelijke uitval van de noodnummers is wel geoefend, maar ‘het zwaarste scenario’ leek de hulpdiensten niet waarschijnlijk, mede omdat KPN zou kunnen terugvallen op gedegen noodvoorzieningen”, aldus de minister in de Kamer. Dat bleek in de praktijk dus niet het geval te zijn.

Extra bemanning en honderden reacties

Tijdens de storing waren veel Brandweerkazernes voor de gelegenheid bemand, reden politiewagens en ambulances zichtbaar rond en werden alle beschikbare agenten de straat opgestuurd. Wie een noodoproep wilde doen, kon bij politiebureaus en brandweerkazernes terecht. Op sociale media stroomden honderden reacties per minuut binnen van mensen die zich in noodsituaties geen raad wisten. Er was uiteraard ook veel kritiek op KPN. ,,Geen enkele tweet over de storing. Ongelooflijk dit.’’

Geen oefening na vorige storing in 2012

Bij een vorige grote storing in 2012 vielen er twee doden en konden 164 mensen 112 niet bereiken. Het toenmalige kabinet beloofde beterschap en liet het falen diepgravend onderzoeken. In de tussenliggende tijd is er niet geoefend wat er moest gebeuren als er nog een keer een storing zou komen.

Veel deskundigen werden gevraagd de crisis te duiden. Zo ook Sterk Werk directeur Crisis & Communicatie, Dick van Gooswilligen. Hij deed dat o.a. desgevraagd op de radio bij Schie FM.

30 juni | Kritiek op gesprek Koningin

Ook Koningin Maxima kwam in juni negatief in de spotlights te staan. Haar ontmoeting met de Saoedische Kroonprins Mohammed Bin Salman viel onder meer in de Tweede Kamer in verkeerde aarde en leidde tot felle kritiek. Volgens een VN-rapport, de organisatie waar de Koningin als gezant voor werkt, is de kroonprins verantwoordelijk voor de executie van de dissidente journalist Jamal Khashoggi, vorig jaar in het Saoedisch consulaat in Turkije.

Reactie van Minister Stef Blok

Minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken onderstreepte dat de ontmoeting volledig onder verantwoordelijkheid van het kabinet viel en dat daartoe welbewust was besloten. Hij wees er op dat de Koningin al tien jaar functioneert als speciale pleitbezorger van de secretaris-generaal van de VN. Onderdeel van haar werk is ook te praten met de nieuwe voorzitter van de G-20 (Saoedi-Arabië). “Elke andere manier van handelen zou het werk van Maxima hebben kunnen schaden”, zo stelde de minister.