Selecteer een pagina
Maandoverzicht juli 2019

Maandoverzicht juli 2019

In de wereld van crises is het elke dag open college. Bijna dagelijks er is wel een voorval, incident of ramp dat het predicaat sterk -of juist minder sterk- staaltje crisiscommunicatie verdient. In juli 2019 zagen we diverse politici die het bordje ‘nooduitgang’ moesten volgen. Daarnaast liepen Politie en Defensie reputatieschade op. Ook zagen we de naam Haga regelmatig oppoppen. En tot slot was er iets met kerosine die op Schiphol niet geleverd kon worden.

1 juli | Maand van de opstappers

Arubaans parlementslid Sue-Ann Ras

Het Arubaanse parlementslid Sue-Ann Ras nam begin juli om een opmerkelijke reden ontslag. Er was een golf van kritiek op de vrouw losgebarsten nadat bekend werd dat ze eind juni tijdens een overleg tussen parlementsleden in de Eerste Kamer in Nederland niet zat te luisteren, maar Netflix zat te kijken. Ras plaatste vervolgens zelf een video op Facebook waarin ze het kijken van de aflevering van de Netflix-serie ‘Designated Survivor’ tijdens een vergadering “een grote fout” noemde. Ze vroeg excuses aan iedereen die op haar had gestemd. Kijk via Linda.

Brits ambassadeur Nigel Kim Darroch

De Britse ambassadeur in Washington, Nigel Kim Darroch, stapte ook op. Hij kwam in opspraak nadat geheime memo’s waren uitgelekt waarin hij de regering van president Trump zwaar bekritiseerde

Amerikaans minister Alexander Acosta

Ook de Amerikaanse minister van Werkgelegenheid, Alexander Acosta, hield het voor gezien. Hij nam ontslag omdat hij niet wilde dat zijn schikkingsvoorstel met de omstreden miljardair Jeffrey Epstein de regering overschaduwt. Epstein stond in 2008 terecht voor het misbruik van dertig kinderen. Door de schikking van Acosta ontliep hij een veel zwaardere straf, mogelijk levenslang, en draaide hij slechts 13 maanden de cel in.

NB 12/8/2019: Op zaterdag 10 augustus werd bekend dat Epstein, die inmiddels was aangehouden, in zijn cel zelfmoord had gepleegd. Aan complottheorieën geen gebrek. De slachtoffers eisen vervolging van de (ook vrouwelijke) handlangers en dienen een schadeclaim in bij de nabestaanden van Epstein.

Voorzitter Vlaams parlement Kris van Dijck

De nog maar net benoemde Kris Van Dijck (voorzitter van het Vlaams Parlement) nam ontslag nadat hij twee keer in één week tijd in opspraak kwam. Begin van de maand zat hij in beschonken toestand achter het stuur. En een paar dagen later werd hij beticht van uitkeringsfraude.

8 juli | What's in a name?

De naam Haga kwam in drie verschillende crisisvarianten voorbij deze maand. Allereerst bij het tumult rond de Islamitische school met de naam Haga-college waar het bestuur onder vuur ligt. Lees meer via NRC.

Ook het Haagse HagaZiekenhuis speelde zich in de kijker. De reden was een niet geheel lekvrij patiëntendossier. Hierdoor konden Haga-medewerkers probleemloos alles over Samantha de Jong (beter bekend als Barbie) te weten komen. De Autoriteit Persoonsgegevens beboette het ziekenhuis daarom met 460.000 euro. Het ziekenhuis ging hiertegen in bezwaar. Lees meer via Computable.nl

Ook het VVD-kamerlid Wybren van Haga haalde de voorpagina. Hij werd gesnapt met net iets te veel drank op (0,6 promille/twee glazen wijn). Voor straf moet hij 5.000 euro doneren aan de Landelijke Organisatie Verkeersslachtoffers en vijf dagen vrijwilligerswerk verrichten. Een straf die, overigens, door de VVD-partijleiding werd opgelegd.

10 juli | Snel een einde aan het niet betalen van de kinderopvangtoeslag

Staatssecretaris van Financiën Menno Snel kwam deze maand steeds meer in het nauw. Dit gebeurde nadat bekend werd dat de Belastingdienst de afgelopen jaren bij duizenden mensen op valse gronden de kinderopvangtoeslag had stopgezet.

Van 300 ouders was reeds duidelijk dat ze gedupeerd zijn. Het bleek echter in juli dat mogelijk nog honderden ouders gedupeerd zijn. Een commissie onder leiding van de voormalig vicepresident van de Raad van State, Piet Hein Donner, zal nog zo’n 170 dossiers van het anti-fraudeteam van de Belastingdienst onderzoeken. Die zaken beslaan vaak meerdere gevallen of getroffen gezinnen. In een brief aan de Tweede Kamer liet Snel weten “tijdelijk” te stoppen met de juridische procedures vanwege verdenkingen van toeslagenfraude. Hij wacht af tot het onderzoek naar het functioneren van de anti-fraudeteams is afgerond.

12 juli - "Illusie een einde te maken aan alle misstanden”

Ook de politie moest het deze maand ontgelden. Klokkenluider Carel Boers, die jarenlang politietalent coachte, schreef in een brief aan Korpschef Erik Akerboom dat hij het adviseurschap aan de wilgen hing. Dit omdat volgens hem de politietop te weinig doet aan misstanden zoals seksuele intimidatie, discriminatie en valsheid in geschrifte. De brief ging in afschrift naar minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid en de redactie van het NRC. Akerboom noemde het bij Eva Jinek een illusie om een einde te kunnen maken aan alle mistanden. Maar hij noemde ook dat er inmiddels wel forse stappen zijn gezet om het een en ander te verbeteren. Er komt naar aanleiding van de brief een onafhankelijk meldpunt voor agenten die zich (seksueel) geïntimideerd of gediscrimineerd voelen.

24 juli | Geen kerosine, geen vluchten

Een storing op luchthaven Schiphol zorgde voor honderden geannuleerde vluchten en een veelvoud aan gestrande passagiers. Oorzaak: een storing bij het bedrijf dat de kerosine levert. Door het ontbreken van actuele informatie en handelingsperspectief was er een storm van kritiek op de manier waarop de kerosineleverancier, de vaderlandse luchthaven, de luchtvaartmaatschappijen en de Veiligheidsregio Kennemerland de crisiscommunicatie gestalte gaven. TNO onderzoekt ondertussen wat er mis is gegaan. Dit gebeurde allemaal op de dag dat het ook nog eens loeiheet was (plus 40 graden). Dat had dan weer te maken met een andere crisis: die van het veranderende klimaat.

1 juli | Vrouwelijke militairen beter tijdens crises

Patrick Cammaert, generaal-majoor der mariniers buiten dienst, liet als hij vroeger op een buitenlandse missie ging vrouwelijke militairen liever thuis. Daar is hij inmiddels compleet van terug gekomen. In zijn boek ‘Kijk niet weg’ en tijdens colleges voor vrouwelijke officieren vertelt hij hoe waardevol vrouwen zijn bij crises. In een NRC-reportage zegt hij daarover: “Bij checkpoints zijn vrouwen minder opgefokt en lachen meer. De-escaleren is altijd beter. Zonder hen kan je veel minder aan gemeenschapswerk doen. Hun aanwezigheid neemt direct spanning weg. Dat doen mannen heel anders.” Luister hier naar het interview met Cammaert op Radio 1.

9 juli | No deal voor koopjesdeal

Aanbiedingenwebsite Koopjedeal.nl ging failliet. Een grote brand in het magazijn, afgelopen september, verwoestte een groot deel van de voorraad. De brand veroorzaakte een forse vertraging in de levering van bestellingen. De communicatie richting klanten hierover was minimaal. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) ontving veel klachten over de slechte bereikbaarheid van de klantenservice, moeizame verwerking van retourzendingen en niet-geleverde bestellingen. Een slechte gemanagede crisis met alle gevolgen van dien. Lees meer via Volkskrant.nl

12 juli | Wie een kuil graaf voor zichzelf…

Het postbedrijf Sandd traceerde een postbode die vele duizenden brieven en tijdschriften in de bossen rond het Noord-Hollandse Laren in acht kuilen had begraven. Het bedrijf meldt vervolgens dat er “passende maatregelen” tegen de postbode zijn genomen. Alle onbeschadigde poststukken zijn ondertussen alsnog verstuurd. De post die beschadigd is door de dumpingen, gaat terug naar de afzenders zodat die in de gelegenheid worden gesteld deze opnieuw te versturen.

22 juli | “Politiek showproces”

De reputatie van Defensie liep een paar stevige krassen op. Vijf (ex) militairen van de Luchtmobiele Brigade in Schaarsbergen werden na anderhalf jaar vrijgesproken van stelselmatige mishandeling, bedreiging en vernedering van drie andere militairen. De Militaire Rechtbank heeft wel alle verklaringen beoordeeld, maar vond geen concreet bewijs. De zaak werd in 2017 door één van de drie slachtoffers via een artikel in de Volkskrant publiekelijk gemaakt. De advocaat van de vrijgesproken militairen typeerde het proces vervolgens als ”politiek showproces”. Een andere advocaat stelde vast dat er in deze zaak alleen maar verliezers zijn. Het Openbaar Ministerie gaat in hoger beroep en meldt: “Er zijn wel voldoende verklaringen.”

25 Juli | Communicatieve binnenbranden op het Binnenhof

Er was deze maand veel gedoe in het Nederlands parlement. Eerste Kamerlid Henk Otten van Forum voor Democratie (FvD) moest zowel de partij, als de Kamerfractie, verlaten. De ruzie tussen Otten en fractieleider Thierry Baudet begon toen eerstgenoemde in het NRC kritiek had op de ‘te rechtse partijkoers van het FvD’. Er volgden dagen van moddergooien via de (sociale) media en een dalend vertrouwen van de kiezers. De Partij voor de Dieren zag ook het vertrouwen in politiek leider Marianne Thiemen fors kelderen. Haar eigen kiezers noemden haar “onzichtbaar’’ en “koppig”. De aanhang baalde van haar optreden na het onverwachte vertrek van kamerlid Merel van Kooten, die het ook niet eens was met de koers van de partij. Nog meer weten over dit onderwerp? Lees dan dit artikel van de Volkskrant.

Viva Mañana, voorkom een crisisgevoel in vakantietijd

Viva Mañana, voorkom een crisisgevoel in vakantietijd

De tone-of-voice tijdens een crisis lijkt tegenwoordig luider en scherper te worden. Bij het minste of geringste incident lopen de gemoederen al snel hoog op. Dat zien we zowel in de klassieke media als op social media. Het gevolg is vaak onnodige paniekreacties en verwrongen beeldvorming. Het mag allemaal best een toontje lager. Misschien is de vakantietijd het moment dit te oefenen.

Deze week gaat ook de rest van Nederland met vakantie. Wij zijn al geweest. Hoe het was? Fantastisch! Klein, totaal onbekend, slaperig dorpje aan de Costa Blanca. Boven op een berg. Helemaal prima! Geen crisis of stress? Mwah, dat viel mee. De vlucht had 2 uur en 59 minuten vertraging. Net te kort om te kunnen claimen. Daardoor kwamen we wel na middernacht bij de balie van het autoverhuurbedrijf aan. In gebroken Engels berekende de baliemedewerker een extra na-middernachttoeslag. Daarna werd ons ook nog eens een poot uitgedraaid met een kleine-lettertjes-verzekering. Gelukkig hadden we uitstekende satelliet-tv in ons vakantiehuis. Zo konden we een paar dagen later tijdens een uitzending van de Max-vakantieman zien dat wij samen met veel andere landgenoten door de Spaanse autoverhuurders collectief worden bedonderd.

Zelfredzaamheidsknop

En opeens was er ook geen water. Grappig hoe je dan de zelfredzaamheidsknop aanzet. En dat hij ook werkt. Je loopt namelijk naar je zwembad (dat hadden we dan weer wel), schept een emmer vol en die zet je naast het toilet. De huisgenoten doen zonder morren na gebruik hetzelfde. Een paar uur later verscheen een mannetje aan de deur die met handen- en voetentaal informeerde of wij ook geen water hadden. Na onze bevestiging en de vraag wanneer er weer water zou zijn, trok hij de schouders op en sloot af met een te verwachten Mañana. En inderdaad, de volgende dag was er weer water. Een paar dagen later zaten we weer een paar uur zonder water. Ook ditmaal geen blaartrekkende berichten in en op de Spaanse (sociale) media of complete paniek in het dorp. Geen stress of crisis. Gewoon wijn bij het eten in plaats van water.

Relaxedheid

Misschien moeten we daarom toch een beetje van die Spaanse relaxedheid overnemen. Laten we daar nou eens mee gaan oefenen tijdens de vakantie. Dus ons gewoon een keer wat minder aantrekken van het zoveelste weeralarm of ons laten aangrijpen door een slopende klimaatangst. De vliegschaamte voorbij en gewoon aan boord stappen van een cruiseschip met als eindbestemming Venetië of Budapest. Deze oproep voor af en toe een toontje minder geldt ook voor de media en de gebruikers van sociale media. Wees spaarzaam met superlatieven, alles overtreffende bijvoeglijke naamwoorden of de melding dat er weer een record dreigt te worden verbroken.

Anti-jeuksmeersels

Zorg er daarnaast voor dat je voldoende anti-jeuksmeersels bij je hebt tegen de ongemakken van de Eikenprocessierups, Kleine Pieterman, Reuzenteek en Tijgermug. Daarmee bespaar je familie en vrienden de onsmakelijke vakantiefoto’s van bulten en beten op Facebook of Instagram. Houd er verder rekening mee dat er ergere crises bestaan dan geen water uit de kraan. Door stroomstoringen kunnen namelijk hele landen en continenten voor uren en dagen worden platgelegd. Ook tijdens de vakantie.

Voorbereiding

Zorg bovendien dat je de lokale gebruiken en verboden goed kent zodat je niet door de sterke arm onaangenaam wordt verrast. Dus ga je naar Thailand, weet dan dat je gearresteerd kunt worden als je zonder doktersrecept medicijnen koopt of op het strand een sigaretje opsteekt (duizend euro of een jaar de bak in). En in Kenia liever geen plastic tasjes in de auto hebben. Want na een tweede keer betrapt te zijn, draai je daar de bak voor in. En drink in Engeland ook met mate. Want 0,2- 0,5 milligram alcohol blazen kost je gemiddeld 6000 euro boete.

Is de nood in eigen land echt aan de man? Bel dan 112 of 0900 – 8844. Maar nemen ze door een niet eerder getrainde storing onverhoopt toch niet op: denk dan Mañana. Fijne vakantie toegewenst, zonder stress of crisis!

Dick van Gooswilligen

Director crisis, issues en mediatrainingen, Sterk Werk Crisis & Communicatie

Maandoverzicht juni 2019

Maandoverzicht juni 2019

In de wereld van crisis is het elke dag open college. Bijna dagelijks kan een situatie, ramp, interview of bericht aangewezen worden als een sterk -of juist minder sterk- staaltje crisiscommunicatie. In dit overzicht onder andere het opstappen van Jorrit Nuijens, het afgelaste festival Vestiville en de stroomstoring in Zuid-Amerika.

2 juni |Cruiseschepen op drift

Twee cruiseschepen haalden in juni negatief het nieuws. Op de Donau voer een cruisseschip tegen een kleiner toeristenbootje aan. Daarbij kwamen zo’n 28 Zuid-Koreaanse toeristen om het leven. De kapitein van dit schip was ook al betrokken geweest bij een aanvaring in Nederland met een dodelijke afloop. In Venetië klapte een cruiseschip ook op een toeristenboot. Hierbij raakten vijf mensen licht gewond.

De inwoners van Venetië gingen vervolgens massaal de straat op om het definitieve vertrek van dit soort boten te eisen. Bij beide aanvaringen zorgden filmpjes van burgerjournalisten ervoor dat deze incidenten wereldwijd viraal gingen.

11 juni | Kamerlid uit bocht tijdens interview

Het was een weinig effectief spijtbetoog van Eerste Kamerlid Toine Beukering (Forum voor Democratie) naar aanleiding van zijn opmerking tijdens een interview met de Telegraaf dat “de Joden – zo’n dapper en strijdbaar volk – als makke lammetjes gewoon door de gaskamers werden gejaagd.” Ook kwam hij tijdens het vraaggesprek terug op een opmerking over de ramp met de MH17 waarin hij de conclusies van het gemeenschappelijk opsporingsteam, dat Rusland achter de aanslag zit, leek te ondergraven.

Uit zijn verband gerukt?

Zijn opmerking dat de dader een “Oekraïense gek” kan zijn geweest, was volgens Beukering een uitspraak die uit zijn verband was gerukt. Opvallend, want Beukering had vooraf de tekst van het interview goedgekeurd. De FvD’er die in de race was voor het voorzitterschap van de Eerste Kamer sneuvelde vervolgens al tijdens de eerste stemronde en zag hoe de VVD’er Jan Anthonie Bruijn de nieuwe Senaatsvoorzitter werd.

16 juni | Licht uit Zuid-Amerika

Op zondag 16 juni gaat in Argentinië en Uruguay letterlijk het licht uit. Een gigantische stroomstoring legt de complete elektriciteitsvoorziening – en daarmee ook het openbare leven – in beide landen plat. Zo’n 48 miljoen mensen zitten uren zonder stroom. De statici waren er als de kippen bij om te melden dat dit niet de grootse stroomstoring allertijden was. Die staat op naam van India. Daar zaten in 2012 opeens 670 miljoen mensen zonder stroom. Of dat belangrijk was voor de getroffenen? Waarschijnlijk niet.

21 juni |Loco doet loco

Op vrijdag 21 juni besloot Jorrit Nuijens, loco-burgemeester en wethouder van Diemen, op te stappen. Daags daarvoor was hij in Amsterdam aangehouden door de politie na overlast te hebben veroorzaakt op een terras van een café. De vermoedelijke oorzaak van zijn opstandig en verward gedrag zat in zijn tasje: een flesje GHB en Wiet. Beeld en geluid van zijn arrestatie, die niet passen bij een bestuurder, gingen viraal op social media. Een groot deel van alle media deelde het vervolgens.

Spijt

“Ik heb spijt. Punt. Spijt van het werk en de zorgen die ik anderen heb bezorgd”, liet Nuijens in een schriftelijke verklaring weten. Hangende het onderzoek is radiostilte wat Muijens zichzelf oplegt.

29 juni | Vestiville: eens, maar nooit meer!

Vestiville, het beoogde driedaagse urban festival in het Belgische Lommel, werd in het laatste weekend in juni vlak voor de start afgelast. Burgemeester Nijs besloot dat de eerste editie van het festival niet door kon gaan omdat de veiligheid van de bezoekers en artiesten niet gegarandeerd kon worden. “Ik had dus geen andere keuze in het kader van de veiligheid. Ik wil aan geen enkele ouder vertellen dat zijn of haar kind iets is overkomen op een onveilig festival.”

Geen tweede editie

Volgens Nijs zal er “nooit een tweede editie komen” van Vestiville. Bezoekers waren erg boos en eisten hun geld terug. Vergelijkingen met het eerdere mislukte ‘Fyre Festival’ waren uitgebreid op de sociale media te vinden. De organisatoren werden direct door de Belgische politie in de kraag gevat. Ze laten een financieel gat van 3 miljoen euro achter en worden verdacht van oplichting, witwassen, valsheid in geschrifte en misbruik van vertrouwen.

 

11 juni | Excuses worden niet gepikt

RTL Boulevard presentatoren Olcay Gülsen en Caroline Tensen kregen veel kritiek (vooral op social media) op hun optreden bij het tv-programma. Dit nadat zij in de uitzending de nieuwe plussizepaspoppen van een Nike-winkel nogal denigrerend hadden besproken. Binnen de kortste keren gingen media, social media en verscheidende influencers los over het optreden en kregen beide presentatrices zware kritiek te verduren.

Ze had het gewoon niet moeten zeggen

De excuses en spijtbetuigingen die op Instagram volgden van Olcay Gülsen hadden weinig of geen effect. “Ze had het gewoon niet moeten zeggen. De strijd tegen fatshaming gaat door. Maak je je borst maar nat”, aldus plussize model Lotte van Eijk.

12 juni | Jongeren de dupe in de jeugdzorg

Onderzoek door de Commissie De Winter naar seksueel, fysiek en psychisch geweld in de Jeugdzorg toont daadwerkelijk aan dat veel kinderen in jeugdzorginstellingen en pleeggezinnen decennia lang zijn geconfronteerd met misbruik, mishandeling en verwaarlozing. Toezichthouders hebben verzuimd in te grijpen. “Onder verantwoordelijkheid van de overheid zijn kinderrechten geschonden en levens beschadigd”, concludeert de Commissie. Het kabinet biedt haar verontschuldigingen aan.

Erkenning en compensatie

“Slachtoffers mogen rekenen op erkenning, hulp en ondersteuning van de overheid.” Juridisch vervolgen van de verantwoordelijken is overigens lastig of onmogelijk omdat de meeste zaken inmiddels zijn verjaard. Eén van de slachtoffers, de inmiddels 68-jarige Jeanette de Geus, klaagt de Nederlandse Staat aan en verwijt hen onrechtmatig handelen bij de behandeling van haar verzoek om erkenning en compensatie.

16 juni | Boeing-baas baalt

Ook de eindbaas van Boeing, Dennis Muilenburg (zijn ouders komen inderdaad uit Nederland) gaat publicitair diep door het stof in verband met de desastreuze crashes van twee Boeing 737 Max-toestellen. Hierdoor kwamen in Indonesië en Ethiopië bij elkaar opgeteld 346 mensen om het leven. Slechte crisiscommunicatie en het gebrek aan openheid is wat hij zichzelf en het bedrijf aanrekent. De schade van de crisis bij Boeing loopt ondertussen de spuigaten uit.

We schreven al eerder over het verloop van deze crisis. Lees daarom ook de maandoverzichten van mei en juni.

24 juni | Storing bij noodnummers

Maandag 24 juni waren door een mega-software-storing bij KPN urenlang de noodnummers 112 en 0900 – 8844 niet bereikbaar. Daardoor zijn er minstens drie doden gevallen. Ook het reguliere bellen en het betalingsverkeer was voor veel mensen onmogelijk. “We zijn een intenetsamenleving geworden”, constateerde Monic van Slingerland in Trouw.

Het zwaarste scenario onwaarschijnlijk

Ook volgens minister Ferd Grapperhaus van Jusitie en Veiligheid toont de storing aan hoe “afhankelijk we zijn geworden van digitale systemen.” Dat vond ook de Tweede kamer, die woest was dat het zo heeft kunnen misgaan en met een spervuur aan kamervragen kwam. “Op een gedeeltelijke uitval van de noodnummers is wel geoefend, maar ‘het zwaarste scenario’ leek de hulpdiensten niet waarschijnlijk, mede omdat KPN zou kunnen terugvallen op gedegen noodvoorzieningen”, aldus de minister in de Kamer. Dat bleek in de praktijk dus niet het geval te zijn.

Extra bemanning en honderden reacties

Tijdens de storing waren veel Brandweerkazernes voor de gelegenheid bemand, reden politiewagens en ambulances zichtbaar rond en werden alle beschikbare agenten de straat opgestuurd. Wie een noodoproep wilde doen, kon bij politiebureaus en brandweerkazernes terecht. Op sociale media stroomden honderden reacties per minuut binnen van mensen die zich in noodsituaties geen raad wisten. Er was uiteraard ook veel kritiek op KPN. ,,Geen enkele tweet over de storing. Ongelooflijk dit.’’

Geen oefening na vorige storing in 2012

Bij een vorige grote storing in 2012 vielen er twee doden en konden 164 mensen 112 niet bereiken. Het toenmalige kabinet beloofde beterschap en liet het falen diepgravend onderzoeken. In de tussenliggende tijd is er niet geoefend wat er moest gebeuren als er nog een keer een storing zou komen.

Veel deskundigen werden gevraagd de crisis te duiden. Zo ook Sterk Werk directeur Crisis & Communicatie, Dick van Gooswilligen. Hij deed dat o.a. desgevraagd op de radio bij Schie FM.

30 juni | Kritiek op gesprek Koningin

Ook Koningin Maxima kwam in juni negatief in de spotlights te staan. Haar ontmoeting met de Saoedische Kroonprins Mohammed Bin Salman viel onder meer in de Tweede Kamer in verkeerde aarde en leidde tot felle kritiek. Volgens een VN-rapport, de organisatie waar de Koningin als gezant voor werkt, is de kroonprins verantwoordelijk voor de executie van de dissidente journalist Jamal Khashoggi, vorig jaar in het Saoedisch consulaat in Turkije.

Reactie van Minister Stef Blok

Minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken onderstreepte dat de ontmoeting volledig onder verantwoordelijkheid van het kabinet viel en dat daartoe welbewust was besloten. Hij wees er op dat de Koningin al tien jaar functioneert als speciale pleitbezorger van de secretaris-generaal van de VN. Onderdeel van haar werk is ook te praten met de nieuwe voorzitter van de G-20 (Saoedi-Arabië). “Elke andere manier van handelen zou het werk van Maxima hebben kunnen schaden”, zo stelde de minister.

‘Iedereen had het erover’ crisis-kijkvoer

‘Iedereen had het erover’ crisis-kijkvoer

‘Iedereen had het er over’ is een tv-programma van RTL 4. Voor geïnteresseerden in crisiscommunicatie en issuemanagement is dit een goede kijktip.

Presentator Art Rooijakkers gaat op bezoek bij de hoofdpersonen, slachtoffers en/of nabestaanden van een incident, issue, crisis of ramp. De complete afleveringen – met gemiddeld drie onderwerpen per keer – zijn alleen terug te kijken via Videoland.

Herinneringen ophalen

De onderwerpen die Rooijakkers behandelt zijn soms 10 tot 15 jaar oud. Desondanks zijn ze zeker de moeite van het bekijken waard. Onder andere komt de crash vlakbij Schiphol met het toestel van Turkish Airlines (2009) aan bod. Maar ook de moord op de Haagse conrector Hans van Wieren (2004) en het gekapseisde schip de Costa Concordia (2012) zien we terug. Er is ook aandacht voor luchtigere onderwerpen. Denk aan het gebruik van het woord ‘cumshot’ in Lingo (2011). En herinner je je de jacht op de gesignaleerde Puma op de Veluwe (2005) die uiteindelijk de huiskat Max bleek te zijn? Wat alle items – met veel ruimte voor de menselijke maat – gemeen hebben is de (social) mediastorm die deze zaken tot gevolg hadden.

Art Rooijakkers in gesprek met het zeilmeisje Laura Dekker die in 2009 als 13 jarige een reis om de wereld maakte. Haar zeiltocht werd wereldnieuws. Foto: RTL

Dick van Gooswilligen

Director crisis, issues en mediatrainingen, Sterk Werk Crisis & Communicatie

Ook interessant...

Lees onze visie op crisiscommunicatie. Dit geeft je houvast voor het opzetten en het behoud van een crisisorganisatie.

Ook interessant...

Lees onze visie op crisiscommunicatie. Dit geeft je houvast voor het opzetten en het behoud van een crisisorganisatie.

Maandoverzicht april 2019

Maandoverzicht april 2019

In de wereld van crisis is het elke dag open college. Bijna dagelijks kan een situatie, ramp, interview of bericht aangewezen worden als een sterk -of juist minder sterk- staaltje crisiscommunicatie. In dit overzicht onder andere het CBR, Minister Dekker, Jeugdzorg Utrecht, Fvd en Yvon Jaspers.

1 apr | Claimregen bij CBR

Op het gebied van crisis heeft het CBR dit en vorig jaar geen gemakkelijke tijd gehad. Ook in 2019 houden de crises bij het CBR aan. Eind maart schrijft minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat een brief aan de Tweede Kamer. De reden is dat zeker een vijfde deel van de CBR-klanten die een verklaring van rijgeschiktheid aanvragen geen besluitbrief ontvangt. Hierdoor kunnen honderden automobilisten buiten hun schuld om de weg niet op.

Beloftes

Daarnaast komen bij het exameninstituut ook vele tientallen schadeclaims binnen van de slachtoffers. Omdat ze niet meer zelfstandig kunnen rijden, of omdat ze taxikosten en dergelijke proberen te verhalen. Het CBR kampt al langer met problemen zoals slechte bereikbaarheid en grote vertragingen. Naar aanleiding van de brief van de minister belooft het CBR de controle te verbeteren. Deze belofte komt hoogstwaarschijnlijk bovenop de stapel met eerder gedane beloftes. Naar aanleiding van de huidige en eerdere crises staat het CBR onder aangescherpt toezicht van het ministerie.

5 apr | Priester komt uit de kast

De Amsterdamse Priester Pierre Valkering werkte vier jaar lang in het geheim aan zijn niets verhullende autobiografie “Ontkleed niet naakt staan. Hoe vindt een Roomse priester zijn weg”? over zijn homoseksuele levenswijze. De kerk werd in de eerste week van april verrast door dit publiekelijk uit de kast komen. Voor -en tegenstanders buitelden in de (social) media over elkaar heen. Dat zagen ze in het bisdom ook. Hoe nu te handelen? In plaats van het gesprek aan te gaan, krijgt Valkering per email de vraag of hij zijn werkzaamheden wil neerleggen om een bezinningsperiode in te gaan. Het gaat niet zo zeer om zijn geaardheid, maar om het niet nakomen van de celibaatsgelofte, aldus de kerk. Wat de schorsing precies inhoudt, moet nog blijken. Vragen van Valkering om verheldering aan de bisschop bleven onbeantwoord. Valkering ontving honderden reacties (zowel positief als negatief) uit binnen- en buitenland. Lees een interview met de Priester hier.

11 Apr | Chinese spionnen

De Veldhovense chipmachinemaker ASML zag honderden miljoenen euro’s verdampen door de diefstal van gevoelige bedrijfsinformatie. Dit door medewerkers van Chinese afkomst met banden met de Chinese overheid. Het Financieele Dagblad bracht op 11 april een reconstructie van deze zaak in de openbaarheid.

Toenemende bedrijfsspionage

In een reactie gaf De Haagse politiek aan dat zij zich, gesteund door de speurneuzen van de AIVD, zorgen maakt om de toenemende Chinese bedrijfsspionage. De bedrijfsinformatie van ASML verdween destijds via het inmiddels failliete bedrijf XTAL (Spreek uit: Ikstal) naar het verre oosten. AMSL zelf besloot niet te reageren en hield zich qua reactie min of meer op de vlakte. Het bedrijf wil namelijk de handelsrelatie met China niet verstoren. Dit is een duidelijke (communicatieve) afweging.

15 apr | Yvon Jaspers bij Pauw

Na een aflevering van Pauw op 15 april krijgt Yvon Jaspers behoorlijk wat kritiek over zich heen. Eind vorig jaar lag zij onder vuur vanwege haar zogenaamde ‘geschnabbel’ bij het bedrijf ForFarmers. Er zou sprake zijn van belangenverstrengeling. Hiervan werd zij op 15 april vrijgesproken. In de aflevering van Pauw doet Yvon daarover vrij expressief en met een flinke dosis drama haar verhaal. Ze vecht tegen haar tranen. Ook geeft ze aan zich niet gesteund te voelen door de KRO-NCRV en waande zichzelf in een oorlogsgebied.

‘Bizar’ en ‘vreemd’

Misschien is dit op een gemiddelde avond een acceptabele reactie. Maar niet tijdens een aflevering waarbij familieleden van Anne Faber tegenover haar zitten om hun verhaal te doen. In (social) media krijgt Yvon daarom al snel een berg kritiek over zich heen. Oud NPO 1 baas Ton F. van Dijk noemt de situatie bizar: ‘’Je zou denken dat iedere talkshowgast die met dit gegeven wordt geconfronteerd, begrijpt dat het eigen leed in het niet valt bij wat de familie van Anne de afgelopen periode heeft moeten doorstaan.’’

Ook Angela de Jong van het AD vindt het optreden van Yvon Jaspers vreemd: ‘’Een relativerende opmerking van Jaspers over haar eigen gesnotter in de richting van de twee zwijgende heren was zeer welkom geweest. Alleen al voor de beeldvorming. Wat per slot van rekening haar vak is.” De mediacourant noemt het mediaoptreden zelfs de ‘flop van de week’ Deze casus laat nogmaals zien hoe belangrijk context, empathie en zelfreflectie zijn.

25 Apr | Vertrouwenscrisis bij het OM

Eind April velt de commissie-Fokkens een hard oordeel over de leiding van het Openbaar Ministerie. Jarenlang heeft de top van het OM hardnekkige geruchten ten onrechte genegeerd over twee topmagistraten die een intieme relatie onderhielden. De commissie heeft een jaar lang onderzoek gedaan naar integriteitsschendingen binnen het OM. Het ontbrak bij de leiding van het OM aan ‘ethisch leiderschap’. Daardoor is er schade toegebracht ‘’aan het gezag van en het vertrouwen in het College van procureurs-generaal.” De commissie-Fokkens werd in 2018 ingesteld naar aanleiding van artikelen in NRC waarin melding werd gemaakt van spanningen in de top van het OM.

‘Bijzonder pijnlijk’ voor het OM

De onderzoekscommissie hekelt dat de OM-leiding dit pas ging onderzoeken toen NRC bekendmaakte te gaan publiceren over deze kwestie. OM-topman Gerrit van der Brug reageert met een persverklaring en geeft aan dat het rapport ‘’bijzonder pijnlijk’’ is voor het OM. ‘’Het imago van het Openbaar Ministerie, dat onkreukbaar moet zijn, is beschadigd door het verwijtbare gedrag van twee hoofdofficieren en hoe de top van het OM daarmee is omgegaan.” Het is opmerkelijk dat de twee magistraten met naam en toenaam in de media werden gepresenteerd. Is hier sprake van Trial by Media?  Lees het rapport hier.

3 apr | felle kritiek op 'systeemfalen'

Hoe is het mogelijk dat psychiatrisch patiënt Michael P., de moordenaar van Anne Faber, vrij spel had om tot zijn afschuwelijke daden over te kunnen gaan? In een snoeihard rapport door de Onderzoeksraad voor de Veiligheid wordt felle kritiek geuit op het ‘systeemfalen’ bij diverse instanties. Ook de fouten rondom de dood van Joost Wolters (metromoord) en Els Borst komen in de eerste week van april aan bod naar aanleiding van het rapport.

Minister Dekker

Verschillende instanties, zo meldt het OVV,  stapelden fout op fout. Vervolgens ging Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) tijdens een urenlang debat diep door het stof. Hij hoefde aan het eind van de dag echter niet het veld te ruimen. Schuld (van zijn voorgangers) bekennen, empathie tonen en duidelijk aangeven wat hij ging doen om deze crisis te kantelen, hielden hem in het zadel. Bekijk het rapport hier:

10 apr | Groot datalek bij jeugdzorg

RTL Nieuws komt woensdagmiddag 10 april met breaking news. Door een fout bij Bureau Jeugdzorg Utrecht zijn de dossiers van duizenden kwetsbare kinderen gelekt. In de dossiers staat uiterst gevoelige informatie, zoals hun psychische stoornissen, details over seksueel misbruik en zelfs zelfmoordpogingen.

Overschaduwd

Al snel reageert bestuurder Paul Janssen op het nieuws en meldt: “Dit is het ergste wat ons kan overkomen.” Dit valt meteen verkeerd. Maar wat Janssen had moeten zeggen was:  “Dit is het ergste wat onze cliënten en hun familie kan overkomen.” Desondanks zorgt het nieuws niet voor veel publiciteit. Op hetzelfde moment dat RTL met dit item naar buiten komt, wordt namelijk ook bekend gemaakt dat er foto’s zijn gemaakt van het zwarte gat en dat de Brexit tot oktober wordt uitgesteld. Daarmee verdampt dit onderwerp publicitair ogenschijnlijk  als sneeuw voor de zon.

12 Apr | Majoor Kroon op-de-plaats-rust

Op 12 april wordt duidelijk dat Defensie boegbeeld Majoor Marco Kroon door het Openbaar Ministerie wordt vervolgd voor een wildplasincident op carnavalszondag in Den Bosch. De beschuldiging is schennis van de eerbaarheid (het tonen van zijn geslachtdeel), belediging (middelvinger opsteken naar een agent) en mishandeling (een achterwaartse kopstoop uitdelen aan een agent). Naar aanleiding van het besluit tot vervolging schorst Defensie de drager van de militaire Willems-Orde. De majoor werd in 2010 al een keer veroordeeld (boete 750 euro) voor het in bezit hebben van harddrugs. Als hij dit keer wegens mishandeling wordt veroordeeld tot een straf boven de 40 uur dienstverlening, is de kans zeer groot dat dit het einde van zijn militaire loopbaan betekent.

21 Apr | Aanslagen in Sri Lanka

Op paasochtend 2019 wordt Sri Lanka opgeschrikt door een serie aanslagen waarbij onder andere kerken en hotels het doelwit waren. In totaal worden er negen aanslagen gepleegd. Daarvan vonden de meeste plaats in de hoofdstad Colombo. Het dodental loopt op tot boven de 300 en er zijn meer dan 500 gewonden. De meeste slachtoffers zijn Sri Lankanen, maar ook veel toeristen worden geraakt. Zeker 39 slachtoffers waren buitenlanders, onder wie drie Nederlanders.

Nederlandse slachtoffers

In Nederland is een groot deel van de dag onduidelijk of er Nederlandse slachtoffers zijn gevallen en welke vervolgstappen de overheid neemt. Er wordt direct een informatienummer opgezet. Later op de dag maakt de regering bekend dat er Nederlandse slachtoffers zijn. Opmerkelijk is de bekentenis van de Sri Lankaanse regering. Hun inlichtingendiensten zouden al gewaarschuwd hebben voor de kans op aanslagen. Maar behalve het aanbieden van excuses voor slachtoffers en nabestaanden wordt er niets gedaan. Enkele dagen na de aanslag wordt het reisadvies voor Sri Lanka aangepast en worden Nederlandse toeristen teruggehaald.

28 Apr | Crisis in de politiek

Verschillende politieke partijen hadden het in april niet makkelijk. Na een grote winst bij de Provinciale Verkiezingen van 20 maart, wordt in april bestuurslid en beoogd fractieleider Henk Otten van Forum voor Democratie beschuldigd. Hij zou zonder toestemming een betaling uit de partijkas aan zichzelf hebben gedaan.

Paniek bij het Forum voor Democratie

Vervolgens ontstaat er paniek binnen de partij. Een week later, na veel overleg, mediaoptredens en publiciteit maakt de partij bekend dat Otten niet langer beoogd fractieleider is. Otten zelf stapt daarnaast op als bestuurslid. De week eindigt met excuses van Otten en een uitgebreide verklaring van FvD. Bestuurslid Hiddema en Otten gaan wel in tegen de terminologie die in de media gebruikt werd. ‘Greep uit de kas’ was volgens hen te zwaar. Opvallend genoeg gebruikte het overgebleven partijbestuur (Baudet en bestuurslid Rob Rooken) die term eerder in een verklaring zelf wel. Dit zorgde voor een ietwat inconsistente boodschap.

PVV

Ook bij de PVV is er eind april een crisis. Uit documenten en opnames in handen van de NRC, blijkt dat de Zeeuwse PVV-leider Peter van Dijk publiek geld misbruikte voor een campagne. Ook nam hij eigen familieleden in dienst. Partijleider Geert Wilders blijkt in die week op de bewijsstukken te zijn gewezen, maar houdt het vertrouwen in Van Dijk. De partijleider wil onderzoeken afwachten die de provincie Zeeland (naar declaraties van Van Dijk) en justitie (naar een aangifte van Bosch) hebben ingesteld. Van Dijk stelt zelf in een schriftelijke reactie “niet bekend” te zijn met de documenten en opnames waarover NRC beschikt. Hij wil verder niet inhoudelijk op vragen ingaan, maar ’’herkent zich niet in de verwijten”. De landelijke fractie van de PVV reageerde niet op verzoeken om mediacontact.