Selecteer een pagina
Maandoverzicht januari 2021

Maandoverzicht januari 2021

In Washington wordt het Capitool bestormd, verkiezingsfraude in Oeganda en hevige protesten in Rusland tegen president Poetin. In Nederland is het al niet veel beter. De vaccinatie komt maar moeizaam op gang, het kabinet valt, er komt een avondklok en we beleven de ergste rellen sinds 40 jaar. De maand januari in 10 nieuwsberichten:

5 JANUARI - CANCELCULTUUR; ''EEN VORM VAN SOCIAAL STRAFFEN.''

J. K. Rowling, de schrijfster van de Harry Potter boeken, is op sociale media aan de virtuele schandpaal genageld. De uitspraken over Genders die ze online plaatste, vielen niet bij iedereen in goede aarde. Sterker, als reactie werd de hashtag #RIPJKRowling massaal gedeeld. Dit is volgens filosofe Jenny Janssens een typisch voorbeeld van de zogeheten cancelcultuur. “Door massaal een bericht op sociale media te bekritiseren, wordt de boodschap van morele afkeur duidelijk”,  aldus Janssens. 

Haatberichten kunnen leiden tot een boycot. Hierdoor verliest de eigenaar van de controversiële uitspraak volgers en bereik. Van deze kritiek valt overigens iets te leren, tenminste als je de tijd krijgt om te veranderen. Maar cancelcultuur kan ook leiden tot (zelf)censuur als je – uit angst voor nog meer kritiek – niet meer durft uit te komen voor je eigen mening.

Lees hier meer over de zogeheten ‘cancelcultuur’.

11 JANUARI - SEKSUOLOGE MAG NIET SEXY ZIJN

Praten over psychologie in een sexy outfit en meewerken aan een erotische film? De Vlaamse psycholoog en seksuoloog Kaat Bollen doet niets liever dan dat. Op een klacht van een mannelijke collega-psycholoog kreeg Bollen een tik op de vingers van de Tuchtcommissie omdat ze te ‘sexy foto’s’ op sociale media had geplaatst. Hierdoor wordt volgens deze Commissie “de waardigheid en geloofwaardigheid van het beroep aangetast.”

Bollen is furieus over deze vorm van klein burgerlijkheid en levert haar beschermde titel als psycholoog in. “Dan ben ik liever geen psycholoog meer.”

Bollen krijgt veel steun via sociale media via de hashtag #Istandwithkaat. De minister van Gelijke Behandeling vraagt om opheldering.

Lees hier meer over het artikel.

13 JANUARI - PERSCONFERENTIE KABINET; ''SLECHTS UITLEG EN VERDEDIGING''

Ondernemers in de horeca en de detailhandel maken zich grote zorgen over het verlengen van de lockdown en daarbij behorende maatregelen. Het water staat ze aan de lippen. Scholen en universiteiten zijn gesloten en dit zorgt voor onder andere leerachterstanden. Er wordt handelingsperspectief gemist.

Adviseur crisisbeheersing Gert-Jan Ludden sluit zich hierbij aan; “Ik mis elke creatieve, innovatieve oplossing om de horeca en het onderwijs weer perspectief te bieden om de zaak op gang te krijgen.”

Ook gedragsdeskundige Cecilia Keuchenius denkt dat de boodschap van het kabinet niet meer zo krachtig is als voorheen. “In maart werden er zorgvuldig gedragsbeïnvloedingstechnieken toegepast, zoals positieve bekrachtiging en social proof. Persoonlijke beslissingen van de burgers worden genomen op basis van gevoel en emotie en niet door het R-getal of grafieken van ziekenhuisopnames.”  

Lees hier meer over de persconferentie van het kabinet op 13 januari 2021. 

16 JANUARI - RAPPER WIL PRESIDENT WORDEN

“Wat is het doel van een grondwet als de regering die niet respecteert?” Dit zei rapper Bobi Wine, die zich opwierp als verkiesbare president van Oeganda. De muzikant is mateloos populair. Hij zette zijn muziek in om jongeren bij de politiek te betrekken.

De achterban van Wine veroorzaakt een politieke aardverschuiving in het land met onder andere de hashtag #weareremovingthedictator. Maar deze actie mocht echter niet baten. Wine werd op gewelddadige wijze tegengewerkt en de overheid sloot zelfs verschillende websites. President Yoweri Museveni zwaait door de verkiezingsoverwinning (Museveni kreeg 58% van de stemmen en Wine 35%) inmiddels al 35 jaar de scepter.

Wine laat het er overigens niet bij zitten en stapt naar de rechter om de uitslag aan te vechten in verband met verkiezingsfraude. Het is onbekend wanneer de zaak dient.

Lees hier meer over deze verkiezingsstrijd in Oeganda. 

29 JANUARI - EEN LAND IN VERWARRING

Het vaccineren – dat Nederland moet helpen bij het beheersen van de coronacrisis – komt maar moeizaam op gang. Nederland bungelt in Europa bijna onderaan in het vaccinatiegraadlijstje.

Er wordt gegoocheld met inentingscijfers en de databestanden van de GGD liggen op straat. De Britse variant wint heel snel terrein met de Braziliaanse en Zuid-Afrikaanse varianten als runners up. De kritiek op coronaminister De Jonge wordt steeds luider. De komst van de avondklok zorgt voor de ergste rellen sinds 40 jaar waarmee ons land in negatieve zin wereldnieuws wordt.

Kortom, Nederland lijkt de regie te zijn verloren. „Het lukt de staat maar niet om op het goede moment over te schakelen van routine naar de crisismodus.”

Lees hier meer over de crisis die Nederland niet in de agenda kon zetten. 

6 JANUARI - CAPITOOLBESTORMING: EEN AANVAL OP DE DEMOCRATIE

De bestorming van het Amerikaanse Capitool paste tot voor kort alleen in een filmscenario. Deze maand werd het werkelijkheid. Zo’n 8000 Trumpaanhangers gingen naar het Capitool om te demonstreren. Ze wilden wraak voor de ‘gestolen verkiezingen’. De rellen die volgden, liepen compleet uit de hand.

Naast materiële schade en gewonden kwamen vijf mensen om het leven. De wereld keek met open mond van verbazing naar de absurde beelden en zag hoe de reputatie van dit land te grabbel werd gegooid. Uiteindelijk werd Joe Biden op 20 januari in relatieve rust beëdigd als 46e president van Amerika.

Lees hier meer over de bestorming op het Capitool.

13 JANUARI - BOVEN-EN ONDERWERELD VERMENGEN ZICH IN DE HAVEN

Nederland is niet alleen voor ondernemers als logistiek knooppunt interessant. Criminelen weten dat ook maar al te goed en maken daar dankbaar gebruik van. De Rotterdamse haven is vaak een plaats waar de boven- en onderwereld zich vermengen. De georganiseerde misdaad gaat op zoek naar mensen in de bovenwereld die hen kan helpen bij de op z’n zachtst gezegd dubieuze bedrijfsvoering.

Medewerkers van het gerenommeerde beveiligingsbedrijf Securitas lieten zich voor dit karretje spannen, maar liepen uiteindelijk tegen de lamp. Het zorgde voor een flinke deuk in het reputatieschild van dit bedrijf.

Lees hier meer over de corruptie binnen Securitas.

15 JANUARI - RUTTE III TEN ONDER

De Toeslagenaffaire veroorzaakt de val van het kabinet Rutte III. Eind december verschijnt het snoeiharde rapport ‘Ongekend onrecht’ dat wordt omschreven als een zwarte bladzijde in de geschiedenis van de Nederlandse overheid. Eerst legde PVDA-voorman Lodewijk Asscher, destijds als minister medeverantwoordelijke voor dit dossier, het bijltje erbij neer. Het kabinet volgde vrij snel daarna. 

Het land wordt tot de verkiezingen demissionair bestuurd waar het vooral draait om het managen van de Coronacrisis. Opmerkelijk is dat in de peilingen de coalitiepartijen niet of nauwelijks worden afgestraft. Of dat bij de Tweede Kamerverkiezingen ook zo blijft, zal op 17 maart blijken.

Lees hier meer over de val van het kabinet Rutte III.

23 JANUARI - RELSCHOPPERS EN OPRUIERS WORDEN GEPLUKT

Ingeslagen ziekenhuisruiten, een in brand gestoken teststraat en rellende, plunderende mensen op straat. Winkels zien er na drie minuten uit alsof er een orkaan in heeft huisgehouden. Drie dagen lang was dit het beeld. Met name jonge jongens mobiliseren en communiceren via Telegram, Snapchat en gesloten Whatsappgroepen. Ze trekken als rovende en slopende hordes door tientallen steden. De maatschappelijke verontwaardiging is groot.

Burgmeester Aboutaleb van Rotterdam reageert daags na de rellen met een opvallende videoboodschap. Er komt van alle kanten (financiële) hulp voor de gedupeerde ondernemers. Relschoppers en opruiers worden massaal door de politie uit huis gehaald, krijgen stevige straffen en worden financieel aansprakelijk gesteld voor alle schade. Als ze niet kunnen betalen, wordt bij de ouders aangeklopt.

Lees hier meer over hoe social media wordt gebruikt om rellen aan te wakkeren.

31 JANUARI - OPPOSITIELEIDER VERGIFTIGD EN OPGEPAKT

“Poetin is een dief.” Deze kreet klinkt uit de kelen van tienduizenden boze Russen in de straten van de Russische hoofdstad Moskou. Ze betuigen hun steun aan de vergiftigde en de bij terugkeer in zijn land weer opgepakte oppositieleider Aleksej Navalny.

Niet alleen in Moskou, maar in 110 andere Russische steden en zelfs buiten Rusland zijn er protesten. De ordepolitie arresteert duizenden mensen, maar dat weerhoudt de Russen er niet van ook op zondag 31 januari weer massaal de straat op te gaan. Om te protesteren tegen de arrestatie van Navalny, maar ook tegen de steeds slechtere economische situatie in het land.

Wordt ongetwijfeld vervolgd.

Lees hier meer over de onrust rondom de arrestatie van Aleksej Navalny.

Propaganda

Propaganda

 

Het nieuwe onderzoeksjournalistieke programma duikt in de wereld van nieuws, nepnieuws, alternatieve feiten en de rol en verantwoordelijkheid van media hierbij.

. Wie verspreiden deze informatie, welk belang dienen zij en wat is hun doel? De feiten worden gecheckt en de waarheid komt boven tafel. Soms schokkend, soms voor de hand liggend, maar altijd verhelderend. De eerste uitzending op donderdag 28 januari ging over de rol van Maurice de Hond in het coronadebat ter sprake. In de andere afleveringen gaat het onder andere over de anti-abortuslobby en het verzet tegen 5G.

Ook interessant...

Lees onze visie op crisiscommunicatie. Dit geeft je houvast voor het opzetten en het behoud van een crisisorganisatie.

Ook interessant...

Lees onze visie op crisiscommunicatie. Dit geeft je houvast voor het opzetten en het behoud van een crisisorganisatie.

Social Media Onderzoek wijst uit: TikTok en Pinterest grote winnaars

Social Media Onderzoek wijst uit: TikTok en Pinterest grote winnaars

Social Media Onderzoek wijst uit: TikTok en Pinterest grote winnaars

Voor het 11e jaar op rij heeft marktonderzoeker Newcom Research het Nationale Social Media onderzoek gehouden: het grootste onderzoek naar het gebruik van social media in Nederland. Ook dit jaar bracht het onderzoek enkele opvallende ontwikkelingen naar voren die interessant en bruikbaar zijn voor communicatieprofessionals. Wat valt op?

Allereerst is niet geheel onverwachts het social media-gebruik tijdens de coronacrisis verder toegenomen, met name onder jongeren. Ruim 13,7 miljoen Nederlanders van 15 jaar en ouder zijn actief op de diverse platforms en spenderen er dagelijks gemiddeld 97 minuten aan.

TikTok en Pinterest zijn de grote winnaars. Het aantal Nederlanders dat TikTok gebruikt, groeide in 2020 met ruim 1 miljoen. Hierdoor streeft TikTok Facebook voorbij onder Nederlanders tussen de 15 en 19 jaar. Ook LinkedIn doet het goed. Het aantal LinkedIn-gebruikers is het afgelopen jaar met 6 procent gegroeid van 4,7 naar 5 miljoen Nederlanders, een stijging van 266.000 gebruikers.

Instagram doet het daarentegen minder goed. De foto-app zag afgelopen jaar, met name in de leeftijdsgroep onder de 40 jaar, nauwelijks groei. Desondanks blijft de app populair onder Nederlanders. De meest gebruikte app van Nederland is en blijft WhatsApp (12,4 miljoen gebruikers). Ook voor dagelijks gebruik is de app het meest populair (9,8 miljoen Nederlanders gebruiken het dagelijks).

Wie zich bezighoudt met het uitstippelen van een corporate communicatiestrategie, doet er goed aan de inhoud van dit rapport ter harte te nemen. Zet je in op LinkedIn, of geef je toch TikTok een kans? Maatwerk is hoe dan ook belangrijk.

Ook interessant...

Lees onze visie op crisiscommunicatie. Dit geeft je houvast voor het opzetten en het behoud van een crisisorganisatie.

Ook interessant...

Lees onze visie op crisiscommunicatie. Dit geeft je houvast voor het opzetten en het behoud van een crisisorganisatie.

The great Influenza van John M. Barry

The great Influenza van John M. Barry

Leestip: The great Influenza van John M. Barry

Ruim honderd jaar geleden (1918/1919) was de wereld ook in de ban van een globale pandemie, de Spaanse Griep. Het virus resulteerde in 20 tot 100 miljoen doden wereldwijd en legde de halve wereld plat. Klinkt bekend? Het is niet voor niets dat de huidige coronacrisis vergeleken wordt met de Spaanse Griep. Een boek over de vorige pandemie kreeg de afgelopen maanden dan ook uitgebreide aandacht. The Great Influenza: The Story of the Deadliest Pandemic in History, geschreven door John M. Barry was veelal uitverkocht, werd geprezen door verschillende influencers waaronder Bill Gates, en werd een New York Times Besteller.

In het boek laat Barry zien hoe de toenmalige pandemie niet alleen miljoenen gezinnen trof, maar ook de geschiedenis veranderde. Veel vergelijkingen met de huidige crisis kunnen worden getrokken. Ook aan het begin van de 20e eeuw kwamen de beste kanten van de mens naar voren, maar ook die tijd stond helaas in het teken van onwetendheid, angst, hebzucht, fake news en schuld.

Het boek is niet alleen interessant voor ons allen die te maken hebben met het coronavirus, maar biedt ook communicatieprofessionals interessante inzichten. Het boek behandelt namelijk niet alleen wat er gebeurde, maar richt zich ook op de strategieën/acties die wel of niet succesvol waren en bevat verschillende tips. Bijvoorbeeld over het belang van leiderschap, het luisteren naar experts, het omgaan met onwetendheid en angst en het gevaar van teveel druk op zorgmedewerkers en experts.

Ondanks dat het boek ruim 16 jaar oud is, had John M. Barry een vooruitziende blik: ‘’niet alleen kan een soortgelijke pandemie plaatsvinden… het zal vrijwel zeker gebeuren.’’ Nu, in het begin van 2021,  kunnen we hem alleen maar gelijk geven en de lessen meenemen die de vorige pandemie ons heeft geleerd.

 

Ook interessant...

Lees onze visie op crisiscommunicatie. Dit geeft je houvast voor het opzetten en het behoud van een crisisorganisatie.

Ook interessant...

Lees onze visie op crisiscommunicatie. Dit geeft je houvast voor het opzetten en het behoud van een crisisorganisatie.

Vaccinatie is flinke communicatieopgave voor overheid

Vaccinatie is flinke communicatieopgave voor overheid

Nu de eerste coronavaccins in Nederland zijn gearriveerd, lijkt er eindelijk een klein beetje licht aan het eind van de tunnel te komen. De overheid is begonnen met het informeren van de bevolking over het vaccin met onder andere een speciale website en tv-spotjes. Toch bestaan er nog veel twijfels onder Nederlanders over het nemen van het vaccin. Er ligt dan ook een forse communicatieopgave voor de overheid in de komende periode.

Hoewel met de vaccinatie onder zorgmedewerkers is begonnen, zijn er ook signalen dat in deze sector lang niet iedereen op een injectie zit te wachten. Er zijn zorgen over de bijwerkingen en de effecten op de lange termijn. De roep om meer en heldere informatie van de overheid is groot. Als we bedenken dat de rest van Nederland nog aan de beurt moet komen, is er duidelijk nog volop communicatief werk aan de winkel.

Verschillende doelgroepen, verschillende strategieën

De Nederlandse bevolking bestaat niet uit één groep met dezelfde vragen, meningen en zorgen. Het zijn verschillende doelgroepen met ieder hun eigen wensen en een andere communicatiebehoefte. Om deze groepen inzichtelijk te maken, biedt het maken van omgevingsanalyses uitkomst. Op basis van de analyses kunnen strategieën worden opgesteld om twijfelaars te informeren. Uit onderzoek[1] blijkt dat het belangrijk is deze groep te overtuigen. De principiële weigeraars veranderen veel minder snel van mening en vragen relatief veel meer aandacht. Accepteer en respecteer ook dat uiteindelijk niet iedereen valt te overtuigen.

Voor de verschillende doelgroepen (bijvoorbeeld jongeren, zorgmedewerkers, ouderen, niet-westerse Nederlanders etc.) zal vervolgens gekeken moeten worden welke communicatiestrategie het beste aansluit. Dat hangt onder andere af van de vragen die zij hebben, welke informatie en oordelen zij al bezitten en via welke media zij hun informatie halen. Zo heeft het RIVM slechte ervaringen met het inzetten van jongeren/influencers om de boodschap aan jongeren over te brengen. Juist deze jongeren hebben snel door wanneer iemand betaald wordt en vertrouwen vervolgens de boodschap niet meer. Ook bestaat er een risico dat influencers er naderhand een heel andere mening op na houden, zoals de #ikdoenietmeermee-actie van onder andere Famke Louise duidelijk maakte. Dit kwam het vertrouwen in deze influencer, maar ook in het RIVM, niet ten goede.

De vorm van communicatie moet dus per doelgroep verschillen. Het gaat om maatwerk. Is de doelgroep al (redelijk) positief over het vaccin, dan werkt statische communicatie goed. Het benoemen van percentages voor risico’s of effect kan deze groep nog positiever stemmen. Voor de doelgroepen die negatiever staan tegenover het vaccin werkt deze statistische communicatie juist averechts. Voor hen werkt een anekdotische boodschap veel beter, waarbij bijvoorbeeld een ervaring met het virus wordt gedeeld door betrouwbaar medisch personeel[2].

Samenwerking, ervaringsdeskundigen inzetten en content delen

Ook belangrijk is het om samenwerking te zoeken met andere partijen die voorlichting kunnen geven over het vaccineren. Communicatietraining aan zorgmedewerkers en artsen helpt daarbij, omdat het advies van deskundigen, al dan niet in een persoonlijk gesprek gegeven, vaak doorslaggevend is. Een goed voorbeeld is Diederik Gommers (voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care), die op zijn LinkedIn– en Instagramprofiel regelmatig updates en uitleg geeft en daarmee het draagvlak voor vaccinatie probeert te vergroten. De voorkeur hierbij gaat wel uit naar een persoonlijke aanpak, waarbij twijfelaars voldoende ruimte krijgen om vragen te stellen. Face-to-face-informatie vanuit een betrouwbare bron kan de vaccinatiegraad positief beïnvloeden[3].

Daarnaast is ook de inzet van social media erg belangrijk. Zorg daarom voor veel betrouwbare content die makkelijk deelbaar is. Deze informatie moet hoog in de zoekresultaten te vinden zijn. Creëer tegelijk ook content die begrijpelijk is (taalniveau B-1) en waar mogelijk in meerdere talen wordt verspreid, zodat de boodschap ook  door laaggeletterden en/of migranten wordt begrepen. Wat ook kan helpen is de inzet van onafhankelijke ervaringsdeskundigen. Iemand die vertelt waarom hij of zij eerst twijfelde en later alsnog het vaccin nam.

Logistieke en communicatieve opgave

Het verspreiden van een vaccin is dus niet alleen een logistieke opgave, maar zeker ook een communicatieve. Het zijn twee onderdelen die niet zonder elkaar kunnen. Want ook logistieke problemen (zoals uitstel van vaccinatie), kunnen leiden tot twijfels. Het is aan de overheid en zijn samenwerkingspartners om te achterhalen wie ze moeten bereiken en hoe ze dat het beste kunnen doen, nog voorafgaand aan het geven van de vaccinatie zelf.

 

[1] Sabin Vaccine Institute, Legislative Landscape Review: Legislative Approaches to Immunization Across the European Region. 2018.
[2] Cawkwell, P.B. and D. Oshinsky, Childhood vaccination requirements: Lessons from history, Mississippi, and a path forward. Vaccine, 2015. 33(43): p. 5884-5887
[3] Judith de Jong Madelon Kroneman Alfons Fermin Johan Legemaate Guy Widdershoven Johan Hansen Thamar van Esch Liset van Dijk, NIVEL, Amsterdam UMC, Maatregelen om de vaccinatiegraad in Nederland te verhogen: een verkenning, 2019.
Kenny de Vilder

Consultant, Sterk Werk Communicatie

Marije van Kwawegen

Consultant, Sterk Werk Communicatie