Selecteer een pagina
Over koalabeertjes en likes: De ene brand is de andere niet

Over koalabeertjes en likes: De ene brand is de andere niet

Australië staat in brand. Letterlijk. De verwoestende bosbranden kunnen rekenen op veel aandacht en sympathie op social media. Op tv en met name het internet komen tal van dramatische en heldhaftige beelden voorbij. Hierdoor lijkt er meer aandacht te zijn voor deze branden vergeleken met recente natuurbranden in Brazilië en Californië. Kan er sprake zijn van likeability van deze natuurrampen?

De branden in Australië duren al enkele maanden voort. Mens en dier moeten op de vlucht. Stromen kangoeroes die wegrennen van een naderende brand, bewoners van dorpen omringd door felrode wolken die alleen nog via zee gered konden worden; de beelden staan op ons netvlies gegrift. Het einde lijkt nog niet in zicht, want voor de komende dagen staan opnieuw hoge temperaturen in het vooruitzicht.

Eigenlijk pas sinds begin dit jaar komt de stroom aan oproepen tot doneren pas goed op gang, met name op social media. Allerlei partijen ‘claimen’ het thema. Klimaatactivisten wijzen naar de opwarming van de aarde. Sporters komen in actie en doneren voor bijvoorbeeld elke ace bij het tennis een bedrag. Er gaan op Instagram stories tal van oproepen rond van mensen die begaan zijn met het grote leed van mensen en de dieren.

#PrayForTheAmazon

De wereld had recent met meer grote branden te maken. Zo stond in 2019 een deel van het Amazonegebied in brand. Branden komen daar jaarlijks voor, maar vorig jaar was er een stijging van 30% vergeleken met 2018. Toegenomen ontbossing, droogte en handmatig aangestoken branden door boeren of houtkappers waren de belangrijkste oorzaken. De wereld had het erover, maar, zoals al eerder werd opgemerkt, dat duurde maar even. Wie herinnert zich nog de hashtag #PrayForTheAmazon?

Deze hevige, maar vrij korte aandacht gold in feite ook voor de bosbranden in Californië in de herfst van 2018 en 2019. Eveneens een jaarlijks terugkerend fenomeen aan de Amerikaanse westkust, maar de afgelopen jaren extra heftig door (met name) de toegenomen droogte in de regio. Inwoners van Malibu verloren hun (riante) huizen en de branden kwamen letterlijk tot aan de rand van miljoenenstad Los Angeles. We zagen de beelden en schrokken ervan. En gingen over tot de orde van de dag.

De kracht van de koala

Wat zorgt ervoor dat de ene brand meer aandacht krijgt dan de andere? Ik heb er geen cijfers van, het kan aan mijn eigen online bubble liggen, maar krijg toch het idee dat Australië veel meer mensen écht raakt dan Brazilië of Californië. Vijf factoren kunnen een rol spelen:

  • De locatie. Is het een gebied wat iedereen kent, of waar nauwelijks mensen wonen? Een ver-van-mijn-bed-show, of een herkenbaar land of gebied?
  • Emotionele beelden. Denk aan (verbrande) kangoeroes, koala’s, uitgeputte brandweermannen en -vrouwen.
  • De (online) klimaatdiscussie. Met name op social media heeft iedereen hier een mening over. In de klassieke media is er vanuit deze invalshoek wellicht minder aandacht voor branden. Online des te meer.
  • Influencers en celebrities. Beroemde wereldburgers zetten zich nu steeds massaler in voor Australië. Basketbalgrootheid LeBron James moest, net als andere celebrities, in Californië zijn huis uit vluchten voor de branden. Leonardo DiCaprio werd door de Braziliaanse president Bolsonaro, toch al geen mega sympathiek figuur, juist beschuldigd van het financieren van bosbranden. Het gedrag van Bolsonaro hielp niet mee om sympathie te krijgen voor deze brand.
  • De kracht van vergelijking. Ok het is geen bosbrand, maar herinneren we de Notre Dame nog? Vrijwel iedereen kent dit iconische monument. In no-time was er een bedrag opgehaald waar men nu in Australië alleen nog maar van durft te dromen. Ook dit gegeven zorgt weer voor aandacht op, wederom, social media.

Wat in het geval van Australië de doorslag geeft? Ik denk de beelden. Wie kent de foto van het koalabeertje op de schouder van een brandweerman inmiddels niet? Het diertje kijkt verdrietig en opgelucht tegelijk en klampt zijn pootjes in de rug van zijn redder. Waren die emotionele beelden er dan niet in Brazilië, of in Californië? Zeker wel, maar toch minder. Ik heb ze althans niet massaal voorbij zien komen. Maar dat koalabeertje, die blik, die pootjes, dat is zo’n krachtig en emotioneel beeld, dat zorgt ervoor dat de ene brand een hogere likeability heeft dan de andere. 

Deze column verscheen eerder op Nederlands Media Nieuws.

Kenny de Vilder
Consultant bij Sterk Werk Crisis & Communicatie

 

Maandoverzicht oktober 2019

Maandoverzicht oktober 2019

Foto: Trouw.nl

Een ogenschijnlijk onschuldig kiekje van een slapende baby op de grond van een crèche zorgt voor een razende moeder en een dito (social) mediastorm. Bioscoopbedrijf Pathé weet hoe het hoort en waarom ontbrak Mark Rutte keer op keer op het Malieveld?

1 okt | Sussende crisiscommunicatie

Het toch al tanende vertrouwen in de Franse overheid zakte na een heftige brand bij een fabriek voor olie en smeermiddelen in Rouen naar een nieuw dieptepunt. De sussende crisiscommunicatie van de autoriteiten – met in beeld een lachende minister naast de fabrieksdirecteur  – viel bij veel inwoners van Rouen in zeer slechte aarde. Het zorgde onder andere voor een burgerinitiatief om zelf onafhankelijk onderzoek te doen naar de oorzaak en de afhandeling van deze brand.

6 okt | Averij voor Haags college

Den Haag is deze maand het toneel van veel politiek tumult. Twee wethouders werden op non-actief gezet. Het gaat om Richard de Mos en Rachid Guernaoui die worden verdacht van schending van het ambtsgeheim, omkoping en ambtelijke corruptie. In ruil voor giften aan hun partij zouden ze onder meer vergunningen voor horecaondernemers hebben geregeld. Daarnaast trekt burgemeester Pauline Krikke haar conclusies. Ze wacht het raadsdebat over de uit de hand gelopen oudejaarsvuren niet af en hangt via een filmpje op internet de ambtsketen aan de wilgen. Aan oud-minister en Commissaris van de Koning Johan Remkes de taak als waarnemend burgemeester orde op zaken te stellen in de Hofstad.

14 okt | Over tien jaar nieuwe crisis

“Als we nu niets doen, zal in 2030 een kwart van de werkenden minder kunnen werken door stress en overbelasting. Dat is een voorspelling die dienstverlener Arbo Unie doet en wordt bevestigd door Hoogleraar en stressexpert Willem van Rhenen die de noodklok luidt voor deze zogeheten slow burning crisis.

17 okt | Woordvoerder Thuisbezorgd gegrild

Dat woordvoering een vak is, wordt eens in de zoveel tijd pijnlijk duidelijk. Zoals bij het tv-programma Radar, waar de woordvoerder van Thuisbezorgd.nl onlangs werd gegrild door presentatrice Antoinette Hertsenberg. Een optreden dat voor deze woordvoerder eindigde in een regelrechte nachtmerrie. Als AD TV-recensente Angela de Jong het  optreden daags daarna nog een keer dunnetjes over doet en alle Opleidingen Voorlichting adviseert dit optreden als verplichte lesstof crisiscommunicatie op het rooster te zetten, dan heeft je reputatie echt een knauw gekregen. Aanschouw dit daarom alleen ter lering… 

30 okt | “Oprechte excuses” van Minister tijdens Stint-debat

In de Tweede kamer kwam het Stint-rapport aan de orde van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Een jaar geleden botste in Oss een Stint tegen een trein. Vier kinderen kwamen daarbij om het leven. Minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur ging diep door het stof. De kamer wilde weten waarom het voertuig de weg op mocht zonder dat het voldoende getest was. “De conclusie van het onderzoek is hard en pijnlijk. Het spijt me heel erg”, aldus de bewindsvrouw die haar tranen nauwelijks in bedwang kon houden. Ze beloofde alle aanbevelingen van het rapport over te nemen. Het parlement reageerde tevreden op het antwoord van de minister en haar volgens een kamerlid “oprechte excuses”.

4 okt | Vleeswaren besmet met levensgevaarlijke bacterie

De fabriek van vleeswarenbedrijf Offerman in Aalsmeer wordt volledig stilgelegd na een grote terugroepactie bij onder andere supermarktketens. Uit RIVM-onderzoek was namelijk vast komen te staan dat vleeswaren die hier werden gesneden en verpakt besmet waren met de listeriabacterie. Zeker twintig mensen werden ernstig ziek, drie personen kwamen te overlijden en een vrouw kreeg een miskraam. Hoewel uit ander onderzoek blijkt dat de Nederlandse consumenten zich doorgaans weinig lijken aan te trekken van vleesschandalen, kregen de zogeheten ambachtelijke en vegetarische slagers het deze maand aanmerkelijk drukker. In België neemt de verkoop van vlees overigens wel af door de aanhoudende negatieve publiciteit en schandalen rond slachthuizen en vleestransporten.

12 okt | Slapende baby wekt woede moeder

Medewerkers van een Belgische crèche vonden het plaatje van het slapende kindje op de grond wellicht vertederend. De moeder was daarentegen boos. Sterker nog, ze was razend en plaatste de foto direct op Facebook met een niets verhullende tekst. “Het dierbaarste wezentje voor ons op aarde wordt slapend achtergelaten onder een stoel met haar hoofdje eerst tegen de grond en half bloot op een koude tegelvloer!!! Ik ben zo razend en benieuwd wat hieraan gedaan zal worden… waar is de goede zorgende aard van de mens gebleven?” Het zorgde voor een fikse (social) mediastorm. De overkoepelende zorgorganisatie gaat onderzoek doen. De crèche in kwestie was niet voor commentaar bereikbaar.

14 okt | Kijkje in de crisis-keuken

Crisisorganisaties zijn meestal niet zo scheutig om nieuwsgierige buitenstaanders een kijkje in de keuken te laten nemen. Het nieuwe Amsterdamse regionaal crisiscentrum in de Amsterdamse Stopera daarentegen wel. De hoofdstedelijke TV-zender AT5 maakt er een reportage over. En mocht er een keer een crisis in de Stopera zelf ontstaan, dan beschikt het stadhuis/theater over een heuse uitwijklocatie.

26 okt | Pathé pakt podium

Een echtpaar uit Slochteren dat de Groningse Pathé Bioscoop schoonmaakte, werd dood gevonden in dit filmhuis. Ergun S., die van deze dubbele moord wordt verdacht, werd snel aangehouden. In zo’n situatie nemen Politie en Openbaar Ministerie het heft in handen, inclusief de crisiscommunicatie. De Pathé-organisatie respecteerde dat, maar pakte wel op ingetogen wijze het podium. Via de (sociale) media werd procesinformatie verspreid en medeleven getoond aan de slachtoffers en hun familie. Na een paar dagen kwamen de voorstellingen weer op gang, maar werd het genre horror geschrapt. Chapeau voor deze professionele aanpak!

31 okt | Premier Rutte schittert door afwezigheid

De crises rond stikstof en PFAS waren deze maand by far de dossiers die dagenlang de maatschappelijke agenda bepaalden. Zowel de boeren als de bouwers trokken massaal naar het Haagse Malieveld. Daar maakten zij hun standpunten kenbaar. “De huidige regelgeving is onwerkbaar.” De Nederlandse economie zit op slot en een crisis ligt op de loer. Kritiekpunt is dat de rest van Europa andere maatstaven hanteert en dat Nederland het braafste jongetje van de klas uithangt. Een fundamentele aanpak en een daarbij horende centrale regie ontbreken, wordt er gezegd. Terwijl het podium op het Malieveld bijna bezweek onder het gewicht van Bobo’s en vakministers, schitterde minister-president Rutte door afwezigheid. Eén van de do’s uit de crisiscommunicatie-lessen wordt hier met voeten getreden: zorg voor een zichtbaar boegbeeld!