Selecteer een pagina
Maandoverzicht augustus 2019

Maandoverzicht augustus 2019

In de wereld van crises is het elke dag open college. Bijna dagelijks er is wel een voorval, incident of ramp dat het predicaat sterk – of juist minder sterk – staaltje crisiscommunicatie verdient. In augustus 2019 gingen twee luchtvaartmaatschappijen door het stof, werd in Rotterdam de ‘mythe van paniek’ in ere hersteld en ontsnapte AZ aan een ramp.

3 aug | Chemelot na “onbegrijpelijke taal”

Een stikstofoxide-lek op het Limburgse chemieterrein Chemelot zorgde op de eerste zaterdag van augustus voor paniek. Of viel het allemaal wel mee? De crisiscommunicatie verliep in ieder geval allesbehalve vlekkeloos.

Negen minuten nadat de sirenes loeiden, werd een NL-Alert verstuurd. “Ongeval met giftige stof op Chemelot. Ramen en deuren sluiten en ventilatie uitzetten. Nadere info op L1 Tekst.” De teletekstpagina van de regionale omroep L1 werd echter niet geüpdatet. Deze pagina – pagina 112 – dient de brandweer bij te houden. L1 toonde op andere pagina’s wél informatie, afkomstig van hun eigen journalisten.

Chemelot zelf communiceerde via de website in wat veel mensen op sociale media als ‘onbegrijpelijke taal’ of zelfs als ’downplayen’ bestempelden. “Dat zijn standaardberichten”, zegt een woordvoerster. “Het zijn terechte opmerkingen, daar gaan we zeker naar kijken. En wellicht is de communicatie van Chemelot en de Veiligheidsregio niet goed op elkaar afgestemd.” Twee weken later volgen de excuses.

6 aug | “Walgelijk” optreden van politie Galveston

De politie van Galveston (Texas) heeft excuses aangeboden aan een zwarte man, nadat er foto’s opdoken van agenten te paard die hem meevoerden aan een touw. De agenten pakten de 43-jarige Donald Neely op, omdat hij zich zonder toestemming in een gebouw bevond. Nadat de agenten hem in de handboeien hadden geslagen, bonden ze deze vast aan een touw om hem mee te nemen naar het bureau.

Neely lijdt aan een bipolaire stoornis en is dakloos. Op het moment dat hij werd opgepakt, was zijn familie juist naar hem op zoek. De advocate van de familie reageert geschokt. Zij noemt het optreden van de politie “walgelijk”. Ook op sociale media reageerde men met grote verontwaardiging. Naderhand heeft de politie excuses aangeboden aan de man.

7 aug | Wel Ebola, geen Ebola

Hulpdiensten werden woensdagavond 7 augustus massaal opgeroepen voor een incident bij het Rotterdamse Maasstad Ziekenhuis. Een patiënt zou verschijnselen hebben van het ebolavirus. Na onderzoek bleek dat er geen besmetting was.

Het was lang onduidelijk waar de gezamenlijke gecoördineerde inzet van hulpdiensten voor nodig was. Bronnen (patiënten en hun familie) in en om het ziekenhuis lieten weten dat er het vermoeden was van een patiënt met verschijnselen van het virus. Het duurde (te) lang voordat duidelijk was wat er werkelijk aan de hand was. Door het ontbreken van heldere procesinformatie waren de speculaties in de (sociale) media niet van de lucht. Om nog maar te zwijgen van alle haatberichten richting buitenlanders. Daags daarna bleek volgens het AD dat de autoriteiten bewust geen informatie hadden versterkt om volgens hun zeggen onnodige paniek te voorkomen. Hadden ze de onderzoeken naar de ‘mythe van paniek’ over het hoofd gezien?

10 aug - AZ ontsnapt aan een ramp
Een harde wind en een zwakke constructie waren er de oorzaak van dat het dak van het stadion van voetbalclub AZ uit Alkmaar op zaterdag 10 augustus instortte. De eredivisieclub ontsnapte aan een ramp, omdat op dat moment niemand in het stadion aanwezig was. Wanneer er weer in het stadion kan worden gespeeld is nog niet duidelijk. Voor Europees voetbal kan een beroep op ADO Den Haag worden gedaan. Dat geldt tot de winterstop ook voor alle thuiswedstrijden. De definitieve oorzaak volgt in het eerste kwartaal van 2020; dan zijn de onderzoekers van Ingenieursbureau Royal Haskoning pas helemaal klaar.
23 aug | Tilburger al 5 jaar vast door “geblunder” van de overheid

Minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) vloog deze maand naar Thailand. Doel van zijn reis was om daar met zijn ambtgenoot te spreken over de gedetineerde (ex)coffeeshopbaas Johan van Laarhoven. Volgens de Nationale Ombudsman zit de man al vijf jaar vast door “geblunder” van de Nederlandse overheid. Een uitzonderlijke actie van de minister die zich doorgaans verre houdt van Nederlandse gedetineerden in het buitenland en eerder kiest voor de stille diplomatie dan een zichtbare actie in de media. Het kwam hem op veel kritiek te staan. De Hoge Raad in Bangkok heeft de straf van Van Laarhoven (75 jaar waarvan hij er 20 moet uitzitten) bevestigd. Met deze uitspraak kan de Tilburger formeel vragen of hij zijn straf kan uitzitten in Nederland. Dat kan overigens weer weken, zo niet maanden, duren.

6 aug | EasyJet kan niet achterover leunen
Vliegmaatschappij easyJet lag onder vuur naar aanleiding van een foto waarop te zien is dat een vrouw op een stoel zit zonder rugleuning. Passagier Matthew Harris plaatste de foto op Twitter. Hij schrijft erbij dat ‘’easyJet vliegmaatschappij Ryanair verslaat’’ met deze stoelen zonder rugleuning. ‘’Het gaat om de vlucht 2021 van Luton naar Genève. Hoe kan het dat dit toegestaan is?’’ In een tweede tweet schrijft hij: ‘’Je moet je afvragen hoe veilig de rest van het vliegtuig was. Dit was haar stoel. De dame werd naar een extra stoel verplaatst zodra de vlucht volledig was ingestapt. Niet zeker wat er zou zijn gebeurd als de vlucht vol was.’’ Op Twitter probeerde easyJet de zaak te downsizen door deze tweet te plaatsen juist heftiger en groter:

Hi Matthew, thanks for bringing this to our attention, before we can investigate this could I ask you to remove the photograph & then DM us more info regarding this, so we can best assist you. Ross https://twitter.com/messages/compose?recipient_id=38676903 …

De tweet met foto ging vervolgens viraal. EasyJet plaatste daarom een officiële reactie op de foto. “Geen enkele passagier had toestemming om op de desbetreffende stoel te zitten. De stoel is onbruikbaar en wacht op reparatie. Veiligheid is onze hoogste prioriteit en easyJet beheert het vliegtuig in strikte overeenstemming met alle veiligheidsrichtlijnen.”

7 aug | Banken moeten witwasbeleid verbeteren

Na ING en Tridios was het deze maand de beurt aan ABN AMRO Bank. De bank trekt 114 miljoen euro uit om de vijf miljoen particuliere klanten door te lichten. Dat doet de bank op aandringen van toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) die eist dat het witwasbeleid van de bank snel verbetert.

De aanbeveling van DNB en de initiatieven van ABN AMRO vormen een kettingreactie op de schikking tussen ING en het Openbaar Ministerie. Nadat het Openbaar Ministerie een vernietigend onderzoeksrapport over ING naar buiten had gebracht, schikte de bank voor een recordbedrag van 775 miljoen euro. Uit het onderzoek bleek dat de bank tussen 2010 en 2016 ‘structureel de wet heeft overtreden en zich schuldig heeft gemaakt aan een groot aantal strafbare feiten’. 

De Rabobank neemt daarom het zekere voor het onzekere en liet deze maand weten geen nieuwe klanten meer uit het betaald voetbal aan te nemen in verband met het verhoogd risico op witwassen, corruptie en fraude. Dit op aangeven van een onderzoek van de DNB. Opmerkelijk, omdat 80% van de Nederlandse profclubs bij Rabo bankiert. Tegelijkertijd komt Rabo met de Clubsupport actie die amateurteams steunt. Alsof het daar altijd zuivere koffie is… zoals je hier leest.

9 aug | Stewardess slaapt roes aan boord uit

Een stewardess van Air Wisconsin, die tijdens een vlucht van Chicago naar South Bend (Indiana) dronken in slaap viel, is deze maand ontslagen. De 49-jarige vrouw zat nog in haar proeftijd en ging met naam en foto viraal. Ze waggelde volgens passagiers door het gangpad en viel al snel in diepe slaap op haar stoeltje. Passagiers maakten uit voorzorg de veiligheidsgordel vast. Zelfs de piloot kon geen contact meer met haar krijgen. Dat was verontrustend, want ze was de enige stewardess. De piloot besloot echter alsnog te vertrekken, wat ook te denken geeft.

De politie haalde de vrouw vervolgens in South Bend uit het vliegtuig. Ze dacht dat ze nog in Chicago was en bekende voor het werk twee stevige borrels te hebben gedronken. Haar alcoholpromillage was vijfmaal de toegestane hoeveelheid voor vliegend personeel. Ze is ondertussen in staat van beschuldiging gesteld.

14 aug | Zoon burgemeester Halsema brengt moeder in verlegenheid

De zoon van de Amsterdamse burgmeester Femke Halsema was woensdag 14 augustus de hele dag in het nieuws. En iedereen had er een mening over. Een paar dagen later zo ook NRC-columnist Youp van ’t Hek.

De 15-jarige jongen was in juli aangehouden. Hij was met een andere jongen betrapt op een verlaten woonboot en werd beschuldigd van het in bezit hebben van twee messen en een alarmpistool. Het gerucht ging dat deze zaak in de doofpot zou verdwijnen, maar de acties van de burgemeester spraken dit juist tegen. Burgemeester Halsema reageerde adequaat op de situatie. Ze is tenslotte niet alleen burgemeester, maar ook moeder die haar kind via een open brief aan alle Amsterdammers verdedigde. Twee weken later reageert zij bij de regionale omroep AT5 op deze affaire.

24 aug | Prins in het nauw door banden met Epstein

De Engelse Prins Andrew, zoon van Koningin Elisabeth, zei ‘geschokt’ te zijn over het seksuele misbruik van minderjarigen door zijn vriend Jeffrey Epstein die zelfmoord pleegde in een Amerikaanse gevangenis. Buckingham Palace liet dit in een persverklaring weten. Het paleis zag zich daartoe genoodzaakt toen er beelden opdoken waarop te zien is hoe de tweede zoon van koningin Elizabeth de New Yorkse villa van Epstein verlaat, schichtig afscheidnemend van een jonge vrouw.

“Tijdens de beperkte tijd die ik met hem doorbracht, ben ik nooit getuige geweest van gedrag dat vervolgens leidde tot zijn arrestatie.’’ Verder stelt de prins-gemaal dat het hem spijt en dat het een fout was om contact te houden met Epstein nadat die in 2008 was veroordeeld voor seksueel misbruik.

Maandoverzicht juli 2019

Maandoverzicht juli 2019

In de wereld van crises is het elke dag open college. Bijna dagelijks er is wel een voorval, incident of ramp dat het predicaat sterk -of juist minder sterk- staaltje crisiscommunicatie verdient. In juli 2019 zagen we diverse politici die het bordje ‘nooduitgang’ moesten volgen. Daarnaast liepen Politie en Defensie reputatieschade op. Ook zagen we de naam Haga regelmatig oppoppen. En tot slot was er iets met kerosine die op Schiphol niet geleverd kon worden.

1 juli | Maand van de opstappers

Arubaans parlementslid Sue-Ann Ras

Het Arubaanse parlementslid Sue-Ann Ras nam begin juli om een opmerkelijke reden ontslag. Er was een golf van kritiek op de vrouw losgebarsten nadat bekend werd dat ze eind juni tijdens een overleg tussen parlementsleden in de Eerste Kamer in Nederland niet zat te luisteren, maar Netflix zat te kijken. Ras plaatste vervolgens zelf een video op Facebook waarin ze het kijken van de aflevering van de Netflix-serie ‘Designated Survivor’ tijdens een vergadering “een grote fout” noemde. Ze vroeg excuses aan iedereen die op haar had gestemd. Kijk via Linda.

Brits ambassadeur Nigel Kim Darroch

De Britse ambassadeur in Washington, Nigel Kim Darroch, stapte ook op. Hij kwam in opspraak nadat geheime memo’s waren uitgelekt waarin hij de regering van president Trump zwaar bekritiseerde

Amerikaans minister Alexander Acosta

Ook de Amerikaanse minister van Werkgelegenheid, Alexander Acosta, hield het voor gezien. Hij nam ontslag omdat hij niet wilde dat zijn schikkingsvoorstel met de omstreden miljardair Jeffrey Epstein de regering overschaduwt. Epstein stond in 2008 terecht voor het misbruik van dertig kinderen. Door de schikking van Acosta ontliep hij een veel zwaardere straf, mogelijk levenslang, en draaide hij slechts 13 maanden de cel in.

NB 12/8/2019: Op zaterdag 10 augustus werd bekend dat Epstein, die inmiddels was aangehouden, in zijn cel zelfmoord had gepleegd. Aan complottheorieën geen gebrek. De slachtoffers eisen vervolging van de (ook vrouwelijke) handlangers en dienen een schadeclaim in bij de nabestaanden van Epstein.

Voorzitter Vlaams parlement Kris van Dijck

De nog maar net benoemde Kris Van Dijck (voorzitter van het Vlaams Parlement) nam ontslag nadat hij twee keer in één week tijd in opspraak kwam. Begin van de maand zat hij in beschonken toestand achter het stuur. En een paar dagen later werd hij beticht van uitkeringsfraude.

8 juli | What's in a name?

De naam Haga kwam in drie verschillende crisisvarianten voorbij deze maand. Allereerst bij het tumult rond de Islamitische school met de naam Haga-college waar het bestuur onder vuur ligt. Lees meer via NRC.

Ook het Haagse HagaZiekenhuis speelde zich in de kijker. De reden was een niet geheel lekvrij patiëntendossier. Hierdoor konden Haga-medewerkers probleemloos alles over Samantha de Jong (beter bekend als Barbie) te weten komen. De Autoriteit Persoonsgegevens beboette het ziekenhuis daarom met 460.000 euro. Het ziekenhuis ging hiertegen in bezwaar. Lees meer via Computable.nl

Ook het VVD-kamerlid Wybren van Haga haalde de voorpagina. Hij werd gesnapt met net iets te veel drank op (0,6 promille/twee glazen wijn). Voor straf moet hij 5.000 euro doneren aan de Landelijke Organisatie Verkeersslachtoffers en vijf dagen vrijwilligerswerk verrichten. Een straf die, overigens, door de VVD-partijleiding werd opgelegd.

10 juli | Snel een einde aan het niet betalen van de kinderopvangtoeslag

Staatssecretaris van Financiën Menno Snel kwam deze maand steeds meer in het nauw. Dit gebeurde nadat bekend werd dat de Belastingdienst de afgelopen jaren bij duizenden mensen op valse gronden de kinderopvangtoeslag had stopgezet.

Van 300 ouders was reeds duidelijk dat ze gedupeerd zijn. Het bleek echter in juli dat mogelijk nog honderden ouders gedupeerd zijn. Een commissie onder leiding van de voormalig vicepresident van de Raad van State, Piet Hein Donner, zal nog zo’n 170 dossiers van het anti-fraudeteam van de Belastingdienst onderzoeken. Die zaken beslaan vaak meerdere gevallen of getroffen gezinnen. In een brief aan de Tweede Kamer liet Snel weten “tijdelijk” te stoppen met de juridische procedures vanwege verdenkingen van toeslagenfraude. Hij wacht af tot het onderzoek naar het functioneren van de anti-fraudeteams is afgerond.

12 juli - "Illusie een einde te maken aan alle misstanden”

Ook de politie moest het deze maand ontgelden. Klokkenluider Carel Boers, die jarenlang politietalent coachte, schreef in een brief aan Korpschef Erik Akerboom dat hij het adviseurschap aan de wilgen hing. Dit omdat volgens hem de politietop te weinig doet aan misstanden zoals seksuele intimidatie, discriminatie en valsheid in geschrifte. De brief ging in afschrift naar minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid en de redactie van het NRC. Akerboom noemde het bij Eva Jinek een illusie om een einde te kunnen maken aan alle mistanden. Maar hij noemde ook dat er inmiddels wel forse stappen zijn gezet om het een en ander te verbeteren. Er komt naar aanleiding van de brief een onafhankelijk meldpunt voor agenten die zich (seksueel) geïntimideerd of gediscrimineerd voelen.

24 juli | Geen kerosine, geen vluchten

Een storing op luchthaven Schiphol zorgde voor honderden geannuleerde vluchten en een veelvoud aan gestrande passagiers. Oorzaak: een storing bij het bedrijf dat de kerosine levert. Door het ontbreken van actuele informatie en handelingsperspectief was er een storm van kritiek op de manier waarop de kerosineleverancier, de vaderlandse luchthaven, de luchtvaartmaatschappijen en de Veiligheidsregio Kennemerland de crisiscommunicatie gestalte gaven. TNO onderzoekt ondertussen wat er mis is gegaan. Dit gebeurde allemaal op de dag dat het ook nog eens loeiheet was (plus 40 graden). Dat had dan weer te maken met een andere crisis: die van het veranderende klimaat.

1 juli | Vrouwelijke militairen beter tijdens crises

Patrick Cammaert, generaal-majoor der mariniers buiten dienst, liet als hij vroeger op een buitenlandse missie ging vrouwelijke militairen liever thuis. Daar is hij inmiddels compleet van terug gekomen. In zijn boek ‘Kijk niet weg’ en tijdens colleges voor vrouwelijke officieren vertelt hij hoe waardevol vrouwen zijn bij crises. In een NRC-reportage zegt hij daarover: “Bij checkpoints zijn vrouwen minder opgefokt en lachen meer. De-escaleren is altijd beter. Zonder hen kan je veel minder aan gemeenschapswerk doen. Hun aanwezigheid neemt direct spanning weg. Dat doen mannen heel anders.” Luister hier naar het interview met Cammaert op Radio 1.

9 juli | No deal voor koopjesdeal

Aanbiedingenwebsite Koopjedeal.nl ging failliet. Een grote brand in het magazijn, afgelopen september, verwoestte een groot deel van de voorraad. De brand veroorzaakte een forse vertraging in de levering van bestellingen. De communicatie richting klanten hierover was minimaal. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) ontving veel klachten over de slechte bereikbaarheid van de klantenservice, moeizame verwerking van retourzendingen en niet-geleverde bestellingen. Een slechte gemanagede crisis met alle gevolgen van dien. Lees meer via Volkskrant.nl

12 juli | Wie een kuil graaf voor zichzelf…

Het postbedrijf Sandd traceerde een postbode die vele duizenden brieven en tijdschriften in de bossen rond het Noord-Hollandse Laren in acht kuilen had begraven. Het bedrijf meldt vervolgens dat er “passende maatregelen” tegen de postbode zijn genomen. Alle onbeschadigde poststukken zijn ondertussen alsnog verstuurd. De post die beschadigd is door de dumpingen, gaat terug naar de afzenders zodat die in de gelegenheid worden gesteld deze opnieuw te versturen.

22 juli | “Politiek showproces”

De reputatie van Defensie liep een paar stevige krassen op. Vijf (ex) militairen van de Luchtmobiele Brigade in Schaarsbergen werden na anderhalf jaar vrijgesproken van stelselmatige mishandeling, bedreiging en vernedering van drie andere militairen. De Militaire Rechtbank heeft wel alle verklaringen beoordeeld, maar vond geen concreet bewijs. De zaak werd in 2017 door één van de drie slachtoffers via een artikel in de Volkskrant publiekelijk gemaakt. De advocaat van de vrijgesproken militairen typeerde het proces vervolgens als ”politiek showproces”. Een andere advocaat stelde vast dat er in deze zaak alleen maar verliezers zijn. Het Openbaar Ministerie gaat in hoger beroep en meldt: “Er zijn wel voldoende verklaringen.”

25 Juli | Communicatieve binnenbranden op het Binnenhof

Er was deze maand veel gedoe in het Nederlands parlement. Eerste Kamerlid Henk Otten van Forum voor Democratie (FvD) moest zowel de partij, als de Kamerfractie, verlaten. De ruzie tussen Otten en fractieleider Thierry Baudet begon toen eerstgenoemde in het NRC kritiek had op de ‘te rechtse partijkoers van het FvD’. Er volgden dagen van moddergooien via de (sociale) media en een dalend vertrouwen van de kiezers. De Partij voor de Dieren zag ook het vertrouwen in politiek leider Marianne Thiemen fors kelderen. Haar eigen kiezers noemden haar “onzichtbaar’’ en “koppig”. De aanhang baalde van haar optreden na het onverwachte vertrek van kamerlid Merel van Kooten, die het ook niet eens was met de koers van de partij. Nog meer weten over dit onderwerp? Lees dan dit artikel van de Volkskrant.

Maandoverzicht juni 2019

Maandoverzicht juni 2019

In de wereld van crisis is het elke dag open college. Bijna dagelijks kan een situatie, ramp, interview of bericht aangewezen worden als een sterk -of juist minder sterk- staaltje crisiscommunicatie. In dit overzicht onder andere het opstappen van Jorrit Nuijens, het afgelaste festival Vestiville en de stroomstoring in Zuid-Amerika.

2 juni |Cruiseschepen op drift

Twee cruiseschepen haalden in juni negatief het nieuws. Op de Donau voer een cruisseschip tegen een kleiner toeristenbootje aan. Daarbij kwamen zo’n 28 Zuid-Koreaanse toeristen om het leven. De kapitein van dit schip was ook al betrokken geweest bij een aanvaring in Nederland met een dodelijke afloop. In Venetië klapte een cruiseschip ook op een toeristenboot. Hierbij raakten vijf mensen licht gewond.

De inwoners van Venetië gingen vervolgens massaal de straat op om het definitieve vertrek van dit soort boten te eisen. Bij beide aanvaringen zorgden filmpjes van burgerjournalisten ervoor dat deze incidenten wereldwijd viraal gingen.

11 juni | Kamerlid uit bocht tijdens interview

Het was een weinig effectief spijtbetoog van Eerste Kamerlid Toine Beukering (Forum voor Democratie) naar aanleiding van zijn opmerking tijdens een interview met de Telegraaf dat “de Joden – zo’n dapper en strijdbaar volk – als makke lammetjes gewoon door de gaskamers werden gejaagd.” Ook kwam hij tijdens het vraaggesprek terug op een opmerking over de ramp met de MH17 waarin hij de conclusies van het gemeenschappelijk opsporingsteam, dat Rusland achter de aanslag zit, leek te ondergraven.

Uit zijn verband gerukt?

Zijn opmerking dat de dader een “Oekraïense gek” kan zijn geweest, was volgens Beukering een uitspraak die uit zijn verband was gerukt. Opvallend, want Beukering had vooraf de tekst van het interview goedgekeurd. De FvD’er die in de race was voor het voorzitterschap van de Eerste Kamer sneuvelde vervolgens al tijdens de eerste stemronde en zag hoe de VVD’er Jan Anthonie Bruijn de nieuwe Senaatsvoorzitter werd.

16 juni | Licht uit Zuid-Amerika

Op zondag 16 juni gaat in Argentinië en Uruguay letterlijk het licht uit. Een gigantische stroomstoring legt de complete elektriciteitsvoorziening – en daarmee ook het openbare leven – in beide landen plat. Zo’n 48 miljoen mensen zitten uren zonder stroom. De statici waren er als de kippen bij om te melden dat dit niet de grootse stroomstoring allertijden was. Die staat op naam van India. Daar zaten in 2012 opeens 670 miljoen mensen zonder stroom. Of dat belangrijk was voor de getroffenen? Waarschijnlijk niet.

21 juni |Loco doet loco

Op vrijdag 21 juni besloot Jorrit Nuijens, loco-burgemeester en wethouder van Diemen, op te stappen. Daags daarvoor was hij in Amsterdam aangehouden door de politie na overlast te hebben veroorzaakt op een terras van een café. De vermoedelijke oorzaak van zijn opstandig en verward gedrag zat in zijn tasje: een flesje GHB en Wiet. Beeld en geluid van zijn arrestatie, die niet passen bij een bestuurder, gingen viraal op social media. Een groot deel van alle media deelde het vervolgens.

Spijt

“Ik heb spijt. Punt. Spijt van het werk en de zorgen die ik anderen heb bezorgd”, liet Nuijens in een schriftelijke verklaring weten. Hangende het onderzoek is radiostilte wat Muijens zichzelf oplegt.

29 juni | Vestiville: eens, maar nooit meer!

Vestiville, het beoogde driedaagse urban festival in het Belgische Lommel, werd in het laatste weekend in juni vlak voor de start afgelast. Burgemeester Nijs besloot dat de eerste editie van het festival niet door kon gaan omdat de veiligheid van de bezoekers en artiesten niet gegarandeerd kon worden. “Ik had dus geen andere keuze in het kader van de veiligheid. Ik wil aan geen enkele ouder vertellen dat zijn of haar kind iets is overkomen op een onveilig festival.”

Geen tweede editie

Volgens Nijs zal er “nooit een tweede editie komen” van Vestiville. Bezoekers waren erg boos en eisten hun geld terug. Vergelijkingen met het eerdere mislukte ‘Fyre Festival’ waren uitgebreid op de sociale media te vinden. De organisatoren werden direct door de Belgische politie in de kraag gevat. Ze laten een financieel gat van 3 miljoen euro achter en worden verdacht van oplichting, witwassen, valsheid in geschrifte en misbruik van vertrouwen.

 

11 juni | Excuses worden niet gepikt

RTL Boulevard presentatoren Olcay Gülsen en Caroline Tensen kregen veel kritiek (vooral op social media) op hun optreden bij het tv-programma. Dit nadat zij in de uitzending de nieuwe plussizepaspoppen van een Nike-winkel nogal denigrerend hadden besproken. Binnen de kortste keren gingen media, social media en verscheidende influencers los over het optreden en kregen beide presentatrices zware kritiek te verduren.

Ze had het gewoon niet moeten zeggen

De excuses en spijtbetuigingen die op Instagram volgden van Olcay Gülsen hadden weinig of geen effect. “Ze had het gewoon niet moeten zeggen. De strijd tegen fatshaming gaat door. Maak je je borst maar nat”, aldus plussize model Lotte van Eijk.

12 juni | Jongeren de dupe in de jeugdzorg

Onderzoek door de Commissie De Winter naar seksueel, fysiek en psychisch geweld in de Jeugdzorg toont daadwerkelijk aan dat veel kinderen in jeugdzorginstellingen en pleeggezinnen decennia lang zijn geconfronteerd met misbruik, mishandeling en verwaarlozing. Toezichthouders hebben verzuimd in te grijpen. “Onder verantwoordelijkheid van de overheid zijn kinderrechten geschonden en levens beschadigd”, concludeert de Commissie. Het kabinet biedt haar verontschuldigingen aan.

Erkenning en compensatie

“Slachtoffers mogen rekenen op erkenning, hulp en ondersteuning van de overheid.” Juridisch vervolgen van de verantwoordelijken is overigens lastig of onmogelijk omdat de meeste zaken inmiddels zijn verjaard. Eén van de slachtoffers, de inmiddels 68-jarige Jeanette de Geus, klaagt de Nederlandse Staat aan en verwijt hen onrechtmatig handelen bij de behandeling van haar verzoek om erkenning en compensatie.

16 juni | Boeing-baas baalt

Ook de eindbaas van Boeing, Dennis Muilenburg (zijn ouders komen inderdaad uit Nederland) gaat publicitair diep door het stof in verband met de desastreuze crashes van twee Boeing 737 Max-toestellen. Hierdoor kwamen in Indonesië en Ethiopië bij elkaar opgeteld 346 mensen om het leven. Slechte crisiscommunicatie en het gebrek aan openheid is wat hij zichzelf en het bedrijf aanrekent. De schade van de crisis bij Boeing loopt ondertussen de spuigaten uit.

We schreven al eerder over het verloop van deze crisis. Lees daarom ook de maandoverzichten van mei en juni.

24 juni | Storing bij noodnummers

Maandag 24 juni waren door een mega-software-storing bij KPN urenlang de noodnummers 112 en 0900 – 8844 niet bereikbaar. Daardoor zijn er minstens drie doden gevallen. Ook het reguliere bellen en het betalingsverkeer was voor veel mensen onmogelijk. “We zijn een intenetsamenleving geworden”, constateerde Monic van Slingerland in Trouw.

Het zwaarste scenario onwaarschijnlijk

Ook volgens minister Ferd Grapperhaus van Jusitie en Veiligheid toont de storing aan hoe “afhankelijk we zijn geworden van digitale systemen.” Dat vond ook de Tweede kamer, die woest was dat het zo heeft kunnen misgaan en met een spervuur aan kamervragen kwam. “Op een gedeeltelijke uitval van de noodnummers is wel geoefend, maar ‘het zwaarste scenario’ leek de hulpdiensten niet waarschijnlijk, mede omdat KPN zou kunnen terugvallen op gedegen noodvoorzieningen”, aldus de minister in de Kamer. Dat bleek in de praktijk dus niet het geval te zijn.

Extra bemanning en honderden reacties

Tijdens de storing waren veel Brandweerkazernes voor de gelegenheid bemand, reden politiewagens en ambulances zichtbaar rond en werden alle beschikbare agenten de straat opgestuurd. Wie een noodoproep wilde doen, kon bij politiebureaus en brandweerkazernes terecht. Op sociale media stroomden honderden reacties per minuut binnen van mensen die zich in noodsituaties geen raad wisten. Er was uiteraard ook veel kritiek op KPN. ,,Geen enkele tweet over de storing. Ongelooflijk dit.’’

Geen oefening na vorige storing in 2012

Bij een vorige grote storing in 2012 vielen er twee doden en konden 164 mensen 112 niet bereiken. Het toenmalige kabinet beloofde beterschap en liet het falen diepgravend onderzoeken. In de tussenliggende tijd is er niet geoefend wat er moest gebeuren als er nog een keer een storing zou komen.

Veel deskundigen werden gevraagd de crisis te duiden. Zo ook Sterk Werk directeur Crisis & Communicatie, Dick van Gooswilligen. Hij deed dat o.a. desgevraagd op de radio bij Schie FM.

30 juni | Kritiek op gesprek Koningin

Ook Koningin Maxima kwam in juni negatief in de spotlights te staan. Haar ontmoeting met de Saoedische Kroonprins Mohammed Bin Salman viel onder meer in de Tweede Kamer in verkeerde aarde en leidde tot felle kritiek. Volgens een VN-rapport, de organisatie waar de Koningin als gezant voor werkt, is de kroonprins verantwoordelijk voor de executie van de dissidente journalist Jamal Khashoggi, vorig jaar in het Saoedisch consulaat in Turkije.

Reactie van Minister Stef Blok

Minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken onderstreepte dat de ontmoeting volledig onder verantwoordelijkheid van het kabinet viel en dat daartoe welbewust was besloten. Hij wees er op dat de Koningin al tien jaar functioneert als speciale pleitbezorger van de secretaris-generaal van de VN. Onderdeel van haar werk is ook te praten met de nieuwe voorzitter van de G-20 (Saoedi-Arabië). “Elke andere manier van handelen zou het werk van Maxima hebben kunnen schaden”, zo stelde de minister.

Maandoverzicht mei 2019

Maandoverzicht mei 2019

In de wereld van crisis is het elke dag open college. Bijna dagelijks kan een situatie, ramp, interview of bericht aangewezen worden als een sterk -of juist minder sterk- staaltje crisiscommunicatie. In dit overzicht onder andere onbeschoft gedrag van gele hesjes, diefstal van cv’s bij het UWV en het salaris van Matthijs van Nieuwkerk. 

2 mei | Meer salaris voor Matthijs!?

Er ontstaat in mei gedoe en ophef in de (sociale) media over de beloning van Matthijs van Nieuwkerk. De aanleiding hiervan is dat mediadirecteur Gert-Jan Hox (BNN/VARA) voor Van Nieuwkerk een uitzondering wil laten maken op de regels inzake wat presentatoren van de publieke omroep mogen verdienen. Maar minister Arie Slob (OCW) geeft al snel aan geen uitzondering te maken.

Lager salaris na contractverlenging

Gert-Jan Hox vertelt 2 mei in het AD bang te zijn Van Nieuwkerk aan een commerciële omroep te verliezen. Vorig jaar verdiende Nieuwkerk 363.000 euro. Dat is een stuk minder dan het half miljoen dat hij eerder kreeg toen hij nog vaker op televisie was. Toen hij na de zomer van 2020 zijn contract verlengde, ging hij terug naar 194.000 euro (Balkenendenorm). Mathijs zelf hield in dit hele debat wijselijk zijn mond. “Als je wordt geschoren, moet je stil blijven zitten”, zegt een (ver)oude(rde) (crisis)volkswijsheid tenslotte.

8 mei | Gele hesjes-gedrag onbeschoft

Een deputatie van de Gele hesjes ging in de eerste week van mei op bezoek bij minister president Rutte in het Torentje om hun grieven bekend te maken. Een bezoek dat niet onopgemerkt bleef. Bij binnenkomst registreerden camera’s feilloos een mevrouw met een geel hesje die botweg weigerde Rutte een hand te geven. Vervolgens kwam een vrouwelijke collega bellend binnen.

Onbeschoft gedrag

Wat er besproken werd, haalde niet of nauwelijks het nieuws. Maar van links naar rechts werd het gedrag bestempeld als ‘ onbeschoft’. Sympathie en draagvlak verdwenen door de (social)mediastorm als sneeuw voor de zon. Niet alleen onder het algemene publiek, maar ook onder de gele hesjes zelf. Een handweigering ligt in Nederland toch gevoeliger dan de gele hesjes dachten.

16 mei | Boeing onder vergrootglas

Boeing maakte deze maand bekend dat de software-update voor het toestel 737 Max klaar is. Vluchtig wordt daarbij gemeld dat er inderdaad fouten in de software zaten. Deze fouten zijn inmiddels gecorrigeerd. Vliegtuigen van dit type worden wereldwijd nog steeds aan de grond gehouden na twee crashes in Indonesië en Ethiopië. In totaal kwamen daarbij 346 mensen om het leven. Inmiddels worden er meerdere rechtszaken tegen de vliegtuigfabrikant aangespannen.

Informeren van beleggers

Ook de Amerikaanse beurswaakhond SEC gaat onderzoeken of Boeing de aandeelhouders op een juiste manier heeft geïnformeerd. Bedrijven zijn ten slotte verplicht beleggers te informeren over zaken die grote financiële gevolgen hebben. Daags na de crash in Ethiopië verloor het aandeel Boeing 24 miljard op de Amerikaanse beursvloer. De tijden van crisis bij Boeing zijn dus nog niet voorbij, zoals ook onderstaande spotprent van Oppenheimer laat zien.

Bekijk de cartoon van Ruben L. Oppenheimer rondom de crisisituatie van Boeing.

Lees ook:
Vliegtuigcrash Ethiopië: Zorgvuldigheid gaat boven snelheid (12-03-2019)

18 mei | Oostenrijkse regering valt

Op zaterdagavond 18 mei wordt opeens bekend gemaakt dat er vervroegde verkiezingen komen in Oostenrijk. Aanleiding hiervoor is het aftreden van de omstreden vicekanselier Heinz-Christian Strache van de rechts-populistische FPÖ. Dat gebeurde na de publicatie van geheime video-opnamen door o.a. het weekblad Der Spiegel. De opnamen (uit 2017) die Strache in het nauw brengen, tonen een ontmoeting tussen de politicus en een “invloedrijke” Russische vrouw die hem voorstelt een meerderheidsbelang in een Oostenrijkse krant te kopen om zo de FPÖ van mediasteun te voorzien.

Schandaal

Tot een echte deal komt het niet. Maar zijn quasi ontvankelijkheid is voldoende voor het ontkentenen van een schandaal en de val van de Oostenrijkse regering. Ook acties en reacties uit het verleden kunnen hedendaags nog leiden tot een crisis. Het is een scenario dat zo vlak voor de Europese verkiezingen lijkt te zijn weg gelopen uit een politieke thriller. 

21 mei | Laatste debat staatssecr. harbers

Staatsecretaris Mark Harbers (Justitie en Veiligheid) komt halverwege de maand in grote verlegenheid. Verschillende media schrijven over het verdoezelen van cijfers over (zeer) ernstige misdrijven van asielzoekers. De Tweede Kamer wil uitleg waarom 1000 zaken zoals moord, doodslag, kinderporno en verkrachting onder het kopje ‘Overige ‘ zijn weggeschreven. Het onjuist of onvolledig informeren van de kamer geldt namelijk als politieke doodzonde.

Laatste debat in deze functie

Nog voor het Kamerdebat begint waarin de bewindsman verantwoording moet afleggen, lijkt zijn lot al te zijn bezegeld. “Dit wordt mijn laatste debat in deze functie.” Een bijzonder statement, aangezien de meeste ministers en staatssecretarissen die afgelopen jaren zijn afgetreden, voorafgaand benoemden dat ze niet wilden aftreden, maar optreden. Na het beantwoorden van alle vragen, maakt Harbers bekend dat hij zijn ontslag bij de Koning gaat indienen. Daarmee lijkt de VVD – twee dagen voor de Europese verkiezingen – een politieke martelgang te zijn bespaard.

Terugkeer niet uitgesloten

Een groot deel van de kamer toont respect voor zijn besluit. Een terugkeer op termijn van Harbers lijkt daardoor niet uitgesloten. Overigens blijft De Kamer uiterst kritisch op het functioneren van het departement. Daar is het laatste woord vast nog niet over gezegd.

6 mei | CV's via UWV op straat

Zo’n 117.000 cv’s van werkzoekenden zijn gedurende twee weken illegaal gedownload bij uitkeringsinstantie UWV. Dat gebeurde met het account van één werkgever vanuit de UWV-site werk.nl. Al snel gaf de werkgever van wie het account is aan hier niets vanaf te weten. Daarom wordt vermoed dat het account is misbruikt door een derde partij.

Snelle reactie UWV

Het UWV reageerde wel kordaat. Ze stelde het Nationaal Cyber Security Centrum op de hoogte en deed aangifte bij de politie. Ook meldde het UWV dit incident als datalek bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Daarnaast communiceerde het UWV actief naar betrokkenen. Zij zijn per mail geïnformeerd en kregen het advies alert te zijn op mogelijke risico’s, zoals spam en phishingmails.

Misbruik mogelijk

NOS-techredacteur Joost Schellevis denkt dat misbruik mogelijk is met de gestolen gegevens. “Bedrijven vragen vaak als verificatie naar je geboortedatum, adres en telefoonnummer en die staan meestal wel in een cv. Maar het is ook weer niet zo dat al je geheimen hierdoor op straat liggen. Veel van deze gegevens kun je namelijk ook gewoon op LinkedIn bekijken.”

15 mei | discussie medisch beroepsgeheim

De 27-jarige Thijs H,  die wordt verdacht van het doodsteken van drie mensen (Den Haag en Heerlen), was in behandeling bij een GGZ-instelling. Toen hij ontsnapte uit de gesloten afdeling van de GGZ-instelling, zette Politie en Openbaar Ministerie een uitzonderijk zwaar opsporingsmiddel in, door hem met naam en foto via de (sociale) media bekend te maken en met de oproep om naar hem uit te kijken. Deze berichten werden massaal gedeeld. En nog diezelfde avond werd hij aangehouden. Na de aanhouding waren alle retweets en gedeelde posts overigens weer als sneeuw voor de zon uit ieders tijdlijn verdwenen.

Discussie over beroepsgeheim

Volgens deskundigen bleek de man totaal verward en kon hij alleen met kalmeringsmiddelen worden verhoord. Ter observatie werd hij overgebracht naar het Pieter Baancentrum. De kliniek waar Thijs H. verbleef, zweeg over zijn mogelijke betrokkenheid bij de dubbele moord. Zij vonden dat dit viel onder het medisch beroepsgeheim. Dit leidde als snel tot een discussie over het medisch beroepsgeheim.

16 mei | Ajax verrijst uit de as

Heel voetbalminnend Nederland dacht op 8 mei dat het in de pocket was: een finaleplaats voor Ajax in de Champions League. In de 96minuut veranderde Lucas Moura van Tottenham Hotspur de droom in een nachtmerrie door op het allerlaatste moment te scoren en de eindstand op 2- 3 te zetten. Dat betekende enorme teleurstelling bij spelers en supporters, maar ook bij beleggers. Daarna verloor het Ajax-aandeel ook nog een keer fors op de Amsterdamse Beurs met 20% en verdampte er een slordige 90 miljoen euro.

De andere voetbalprijzen (de KNVB-beker en het 34landskampioenschap) werden door de Amsterdamse ploeg overigens wel binnengehaald. Daarmee kantelde de crisis en verrees de hoofdstedelijke ploeg weer als de spreekwoordelijke Phoenix uit de as. 

20 mei | Etnisch profileren belastingdienst?

Ook de Belastingdienst krijgt regelmatig met een crises te maken. Eind mei komt dankzij RTL en Trouw naar buiten dat de Belastingdienst bijhoudt wie een tweede nationaliteit heeft. Deze mensen worden strenger gecontroleerd dan anderen. De Belastingdienst ontkent aanvankelijk tegenover RTL en Trouw dat er wordt gediscrimineerd, maar sloot het in tweede instantie niet uit. Dit zijn twee verschillende reacties. CDA-kamerlid Peter Omtzigt twitterde: “Als blijkt dat de toeslag bij alle mensen met een dubbele nationaliteit wordt ingetrokken en bij iedereen met enkel de Nederlandse nationaliteit niet, dan heeft de staatssecretaris behoorlijk wat uit te leggen”. De Autoriteit Persoonsgegevens gaat daarom onderzoek doen naar discriminatie.

28 mei | Wiebes zegt (weer) sorry

De crisissituaties en daarbij horende excuses houden niet op voor Minister Wiebes van Economische Zaken. Wiebes komt in deze maand opnieuw onhandig in het nieuws. Dit keer door tijdens zijn werkbezoek aan het Groningse Loppersum – waar weer een aardbeving werd geregistreerd – te spreken over een ‘bevinkje’. Deze terminologie leidt direct tot problemen. Inwoners zijn woedend. De lokale politiek is er klaar mee en dringt er bij de burgemeester op aan dit soort bezoeken niet meer te faciliteren. Wiebes is niet meer welkom. Het zelfgemaakte excuusfilmpje van Wiebes lijkt weinig effect te sorteren.

Maandoverzicht april 2019

Maandoverzicht april 2019

In de wereld van crisis is het elke dag open college. Bijna dagelijks kan een situatie, ramp, interview of bericht aangewezen worden als een sterk -of juist minder sterk- staaltje crisiscommunicatie. In dit overzicht onder andere het CBR, Minister Dekker, Jeugdzorg Utrecht, Fvd en Yvon Jaspers.

1 apr | Claimregen bij CBR

Op het gebied van crisis heeft het CBR dit en vorig jaar geen gemakkelijke tijd gehad. Ook in 2019 houden de crises bij het CBR aan. Eind maart schrijft minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat een brief aan de Tweede Kamer. De reden is dat zeker een vijfde deel van de CBR-klanten die een verklaring van rijgeschiktheid aanvragen geen besluitbrief ontvangt. Hierdoor kunnen honderden automobilisten buiten hun schuld om de weg niet op.

Beloftes

Daarnaast komen bij het exameninstituut ook vele tientallen schadeclaims binnen van de slachtoffers. Omdat ze niet meer zelfstandig kunnen rijden, of omdat ze taxikosten en dergelijke proberen te verhalen. Het CBR kampt al langer met problemen zoals slechte bereikbaarheid en grote vertragingen. Naar aanleiding van de brief van de minister belooft het CBR de controle te verbeteren. Deze belofte komt hoogstwaarschijnlijk bovenop de stapel met eerder gedane beloftes. Naar aanleiding van de huidige en eerdere crises staat het CBR onder aangescherpt toezicht van het ministerie.

5 apr | Priester komt uit de kast

De Amsterdamse Priester Pierre Valkering werkte vier jaar lang in het geheim aan zijn niets verhullende autobiografie “Ontkleed niet naakt staan. Hoe vindt een Roomse priester zijn weg”? over zijn homoseksuele levenswijze. De kerk werd in de eerste week van april verrast door dit publiekelijk uit de kast komen. Voor -en tegenstanders buitelden in de (social) media over elkaar heen. Dat zagen ze in het bisdom ook. Hoe nu te handelen? In plaats van het gesprek aan te gaan, krijgt Valkering per email de vraag of hij zijn werkzaamheden wil neerleggen om een bezinningsperiode in te gaan. Het gaat niet zo zeer om zijn geaardheid, maar om het niet nakomen van de celibaatsgelofte, aldus de kerk. Wat de schorsing precies inhoudt, moet nog blijken. Vragen van Valkering om verheldering aan de bisschop bleven onbeantwoord. Valkering ontving honderden reacties (zowel positief als negatief) uit binnen- en buitenland. Lees een interview met de Priester hier.

11 Apr | Chinese spionnen

De Veldhovense chipmachinemaker ASML zag honderden miljoenen euro’s verdampen door de diefstal van gevoelige bedrijfsinformatie. Dit door medewerkers van Chinese afkomst met banden met de Chinese overheid. Het Financieele Dagblad bracht op 11 april een reconstructie van deze zaak in de openbaarheid.

Toenemende bedrijfsspionage

In een reactie gaf De Haagse politiek aan dat zij zich, gesteund door de speurneuzen van de AIVD, zorgen maakt om de toenemende Chinese bedrijfsspionage. De bedrijfsinformatie van ASML verdween destijds via het inmiddels failliete bedrijf XTAL (Spreek uit: Ikstal) naar het verre oosten. AMSL zelf besloot niet te reageren en hield zich qua reactie min of meer op de vlakte. Het bedrijf wil namelijk de handelsrelatie met China niet verstoren. Dit is een duidelijke (communicatieve) afweging.

15 apr | Yvon Jaspers bij Pauw

Na een aflevering van Pauw op 15 april krijgt Yvon Jaspers behoorlijk wat kritiek over zich heen. Eind vorig jaar lag zij onder vuur vanwege haar zogenaamde ‘geschnabbel’ bij het bedrijf ForFarmers. Er zou sprake zijn van belangenverstrengeling. Hiervan werd zij op 15 april vrijgesproken. In de aflevering van Pauw doet Yvon daarover vrij expressief en met een flinke dosis drama haar verhaal. Ze vecht tegen haar tranen. Ook geeft ze aan zich niet gesteund te voelen door de KRO-NCRV en waande zichzelf in een oorlogsgebied.

‘Bizar’ en ‘vreemd’

Misschien is dit op een gemiddelde avond een acceptabele reactie. Maar niet tijdens een aflevering waarbij familieleden van Anne Faber tegenover haar zitten om hun verhaal te doen. In (social) media krijgt Yvon daarom al snel een berg kritiek over zich heen. Oud NPO 1 baas Ton F. van Dijk noemt de situatie bizar: ‘’Je zou denken dat iedere talkshowgast die met dit gegeven wordt geconfronteerd, begrijpt dat het eigen leed in het niet valt bij wat de familie van Anne de afgelopen periode heeft moeten doorstaan.’’

Ook Angela de Jong van het AD vindt het optreden van Yvon Jaspers vreemd: ‘’Een relativerende opmerking van Jaspers over haar eigen gesnotter in de richting van de twee zwijgende heren was zeer welkom geweest. Alleen al voor de beeldvorming. Wat per slot van rekening haar vak is.” De mediacourant noemt het mediaoptreden zelfs de ‘flop van de week’ Deze casus laat nogmaals zien hoe belangrijk context, empathie en zelfreflectie zijn.

25 Apr | Vertrouwenscrisis bij het OM

Eind April velt de commissie-Fokkens een hard oordeel over de leiding van het Openbaar Ministerie. Jarenlang heeft de top van het OM hardnekkige geruchten ten onrechte genegeerd over twee topmagistraten die een intieme relatie onderhielden. De commissie heeft een jaar lang onderzoek gedaan naar integriteitsschendingen binnen het OM. Het ontbrak bij de leiding van het OM aan ‘ethisch leiderschap’. Daardoor is er schade toegebracht ‘’aan het gezag van en het vertrouwen in het College van procureurs-generaal.” De commissie-Fokkens werd in 2018 ingesteld naar aanleiding van artikelen in NRC waarin melding werd gemaakt van spanningen in de top van het OM.

‘Bijzonder pijnlijk’ voor het OM

De onderzoekscommissie hekelt dat de OM-leiding dit pas ging onderzoeken toen NRC bekendmaakte te gaan publiceren over deze kwestie. OM-topman Gerrit van der Brug reageert met een persverklaring en geeft aan dat het rapport ‘’bijzonder pijnlijk’’ is voor het OM. ‘’Het imago van het Openbaar Ministerie, dat onkreukbaar moet zijn, is beschadigd door het verwijtbare gedrag van twee hoofdofficieren en hoe de top van het OM daarmee is omgegaan.” Het is opmerkelijk dat de twee magistraten met naam en toenaam in de media werden gepresenteerd. Is hier sprake van Trial by Media?  Lees het rapport hier.

3 apr | felle kritiek op 'systeemfalen'

Hoe is het mogelijk dat psychiatrisch patiënt Michael P., de moordenaar van Anne Faber, vrij spel had om tot zijn afschuwelijke daden over te kunnen gaan? In een snoeihard rapport door de Onderzoeksraad voor de Veiligheid wordt felle kritiek geuit op het ‘systeemfalen’ bij diverse instanties. Ook de fouten rondom de dood van Joost Wolters (metromoord) en Els Borst komen in de eerste week van april aan bod naar aanleiding van het rapport.

Minister Dekker

Verschillende instanties, zo meldt het OVV,  stapelden fout op fout. Vervolgens ging Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) tijdens een urenlang debat diep door het stof. Hij hoefde aan het eind van de dag echter niet het veld te ruimen. Schuld (van zijn voorgangers) bekennen, empathie tonen en duidelijk aangeven wat hij ging doen om deze crisis te kantelen, hielden hem in het zadel. Bekijk het rapport hier:

10 apr | Groot datalek bij jeugdzorg

RTL Nieuws komt woensdagmiddag 10 april met breaking news. Door een fout bij Bureau Jeugdzorg Utrecht zijn de dossiers van duizenden kwetsbare kinderen gelekt. In de dossiers staat uiterst gevoelige informatie, zoals hun psychische stoornissen, details over seksueel misbruik en zelfs zelfmoordpogingen.

Overschaduwd

Al snel reageert bestuurder Paul Janssen op het nieuws en meldt: “Dit is het ergste wat ons kan overkomen.” Dit valt meteen verkeerd. Maar wat Janssen had moeten zeggen was:  “Dit is het ergste wat onze cliënten en hun familie kan overkomen.” Desondanks zorgt het nieuws niet voor veel publiciteit. Op hetzelfde moment dat RTL met dit item naar buiten komt, wordt namelijk ook bekend gemaakt dat er foto’s zijn gemaakt van het zwarte gat en dat de Brexit tot oktober wordt uitgesteld. Daarmee verdampt dit onderwerp publicitair ogenschijnlijk  als sneeuw voor de zon.

12 Apr | Majoor Kroon op-de-plaats-rust

Op 12 april wordt duidelijk dat Defensie boegbeeld Majoor Marco Kroon door het Openbaar Ministerie wordt vervolgd voor een wildplasincident op carnavalszondag in Den Bosch. De beschuldiging is schennis van de eerbaarheid (het tonen van zijn geslachtdeel), belediging (middelvinger opsteken naar een agent) en mishandeling (een achterwaartse kopstoop uitdelen aan een agent). Naar aanleiding van het besluit tot vervolging schorst Defensie de drager van de militaire Willems-Orde. De majoor werd in 2010 al een keer veroordeeld (boete 750 euro) voor het in bezit hebben van harddrugs. Als hij dit keer wegens mishandeling wordt veroordeeld tot een straf boven de 40 uur dienstverlening, is de kans zeer groot dat dit het einde van zijn militaire loopbaan betekent.

21 Apr | Aanslagen in Sri Lanka

Op paasochtend 2019 wordt Sri Lanka opgeschrikt door een serie aanslagen waarbij onder andere kerken en hotels het doelwit waren. In totaal worden er negen aanslagen gepleegd. Daarvan vonden de meeste plaats in de hoofdstad Colombo. Het dodental loopt op tot boven de 300 en er zijn meer dan 500 gewonden. De meeste slachtoffers zijn Sri Lankanen, maar ook veel toeristen worden geraakt. Zeker 39 slachtoffers waren buitenlanders, onder wie drie Nederlanders.

Nederlandse slachtoffers

In Nederland is een groot deel van de dag onduidelijk of er Nederlandse slachtoffers zijn gevallen en welke vervolgstappen de overheid neemt. Er wordt direct een informatienummer opgezet. Later op de dag maakt de regering bekend dat er Nederlandse slachtoffers zijn. Opmerkelijk is de bekentenis van de Sri Lankaanse regering. Hun inlichtingendiensten zouden al gewaarschuwd hebben voor de kans op aanslagen. Maar behalve het aanbieden van excuses voor slachtoffers en nabestaanden wordt er niets gedaan. Enkele dagen na de aanslag wordt het reisadvies voor Sri Lanka aangepast en worden Nederlandse toeristen teruggehaald.

28 Apr | Crisis in de politiek

Verschillende politieke partijen hadden het in april niet makkelijk. Na een grote winst bij de Provinciale Verkiezingen van 20 maart, wordt in april bestuurslid en beoogd fractieleider Henk Otten van Forum voor Democratie beschuldigd. Hij zou zonder toestemming een betaling uit de partijkas aan zichzelf hebben gedaan.

Paniek bij het Forum voor Democratie

Vervolgens ontstaat er paniek binnen de partij. Een week later, na veel overleg, mediaoptredens en publiciteit maakt de partij bekend dat Otten niet langer beoogd fractieleider is. Otten zelf stapt daarnaast op als bestuurslid. De week eindigt met excuses van Otten en een uitgebreide verklaring van FvD. Bestuurslid Hiddema en Otten gaan wel in tegen de terminologie die in de media gebruikt werd. ‘Greep uit de kas’ was volgens hen te zwaar. Opvallend genoeg gebruikte het overgebleven partijbestuur (Baudet en bestuurslid Rob Rooken) die term eerder in een verklaring zelf wel. Dit zorgde voor een ietwat inconsistente boodschap.

PVV

Ook bij de PVV is er eind april een crisis. Uit documenten en opnames in handen van de NRC, blijkt dat de Zeeuwse PVV-leider Peter van Dijk publiek geld misbruikte voor een campagne. Ook nam hij eigen familieleden in dienst. Partijleider Geert Wilders blijkt in die week op de bewijsstukken te zijn gewezen, maar houdt het vertrouwen in Van Dijk. De partijleider wil onderzoeken afwachten die de provincie Zeeland (naar declaraties van Van Dijk) en justitie (naar een aangifte van Bosch) hebben ingesteld. Van Dijk stelt zelf in een schriftelijke reactie “niet bekend” te zijn met de documenten en opnames waarover NRC beschikt. Hij wil verder niet inhoudelijk op vragen ingaan, maar ’’herkent zich niet in de verwijten”. De landelijke fractie van de PVV reageerde niet op verzoeken om mediacontact.

 

Maandoverzicht maart 2019

Maandoverzicht maart 2019

In de wereld van crisis is het elke dag open college. Bijna dagelijks kan een situatie, ramp, interview of bericht aangewezen worden als een sterk -of juist minder sterk- staaltje crisiscommunicatie. In dit overzicht benoemen wij daarom de belangrijkste crisissituaties van de maand, inclusief leestips en leermomenten. Mist u nog voorbeelden? Mail ons dan via crisis@sterkwerk.nl.

1 mrt | Zaak ondernemingsraad UWV
Begin maart stapt de ondernemingsraad(OR) van uitkeringsdienst UWV naar de Ondernemingskamer om een ICT-vernieuwing tegen te houden. Deze zou de organisatie €500 miljoen gaan kosten. Medewerkers denken dat het project is gedoemd te mislukken en storen zich aan de hoge salarissen voor ICT-managers. Zij doen daarom anoniem hun verhaal in de Volkskrant. Op 11 februari laat bestuursvoorzitter Fred Paling in een statement weten dat hij alle bezwaren van de OR zal negeren. De OR voelde zich hierdoor niet gehoord en zoekt zowel de rechter als de media op. Lees hier meer over op ornet.nl.
8 mrt | Verkopers Eneco

De energieverkoop blijft een hot topic deze maand. In het maandoverzicht van Februari kon je lezen over de crisis bij Essent. Het AD beschreef toen hoe verkoopmedewerkers van Essent op voicemail worden vastgelegd terwijl zij grof schelden over klanten en verkoopdoelen. Essent ging hierdoor flink door het stof.

Eneco-topman Ruud Sondag reageerde op deze situatie. Zijn verkopers zouden veel minder agressief zijn dan verkopers van concurrenten. Een statement dat bijna schreeuwt om een factchecker. Na vervolgonderzoek van het AD kwamen er toch meerdere voorbeelden van misleidende verkoop en letterlijk agressief gedrag naar voren. Eneco moest dus doen wat geen enkel bedrijf wil; terugkomen op haar woorden. Hierna reageerde commercieel directeur Hans Peters van Eneco. Hij gaf aan dat hem ‘de tranen in de ogen schoten’ toen hij de voorbeelden las. Hij vindt dat het kwaliteitsniveau van de energieverkoop drastisch omhoog moet. Eneco wil snel met de Autoriteit Consument en Markt (ACM) in gesprek over maatregelen om dergelijke misstanden aan te pakken.

18 mrt | dreigingsniveau 5 in utrecht
De aanslag in Utrecht is was een van de meest besproken crisissituaties in maart. Op 18 maart vond er een aanslag plaats in een Tram in Utrecht. Hierbij vielen vier doden en zes gewonden te betreuren. Korte tijd was de schutter onbekend en op de vlucht. De lokale overheid besloot daarom grote delen van de stad af te sluiten en het dreigingsniveau in de provincie Utrecht te verhogen naar 5. Binnen een dag werd de schutter opgepakt.
Niet lang na de aanslag werden de eerste analyses gemaakt van de crisiscommunicatie. Koen van Tankeren speekt via Adformatie complimenten uit, ondanks dat de communicatie niet vlekkeloos was. Lees het artikel via Adformatie.
Nieuwswebsite Jalta is kritischer. De auteur geeft aan: ‘’Van onze overheden zou je verwachten dat ze zo terughoudend mogelijk communiceren. Zo ging het helaas niet.’’ Lees de reactie via jalta.nl.
21 mrt | triodos witwascontrole
De Triodos bank is door de Nederlandse Bank (DNB) op de vingers getikt nadat er melding was van problemen met het controleren van klanten op witwassen en terrorisme. Opvallend genoeg bracht de Triodos Bank nieuws zelf naar buiten. Dit is een voorbeeld van de Stealing Thunder strategie: zelf naar buiten treden met slecht nieuws.  Op 21 maart presenteerde de bank de jaarcijfers en maakte vervolgens melding van de aanwijzing om de klantonderzoekprocessen en processen voor het monitoren van klanttransacties te verbeteren. Deze strategie past goed bij de waarden transparantie en duurzaamheid, die de bank wil uitdragen. Verder gaf dit de kans om direct over vervolgacties te communiceren. Zo gaat de bank klantcontrole aanpakken en het bestuur uitbreiden met een Chief Risk Officer. Was de strategie effectief? Dat is nooit helemaal zeker. Opvallend is wel dat het bericht aanzienlijk minder aandacht kreeg dan andere banken met soortgelijke situaties, zoals ING.
7 mrt | Opstappen bestuur c. haga lyceum
Op 7 maart verzocht Burgemeester Femke Halsema het bestuur van het Cornelius Haga Lyceumin Amsterdamdirect op te stappen. Een van de bestuurders en diens broer zouden namelijk banden hebben met de terroristische groepering het Kaukasus Emiraat. De situatie leidde tot veel discussie in de media, maar ook in de Amsterdamse gemeenteraad en de Tweede Kamer. Wethouder Marjolein Moorman van Onderwijs, Armoede en Inburgering, reageerde bij AT5. Ze speelde goed in op de grote vraag die online leefde: ‘’Moet de school gesloten worden?’’ Lees haar reactie via at5.nl.
11 mrt | humanitaire ramp idai
Was er deze maand in Nederland te veel aan de hand? Of is het zuiden van Afrika toch net te ver van ons bed? Op 4 Maart ontstond de tropische storm Idai in Mozambique. Normaliter blijven zulke stormen weg van de kust, maar dit was nu niet het geval. Idai kwam rond 5 maart aan land en werd op 11 maart als cycloon bestempeld. De storm raasde over Malawi, Mozambique en Zimbabwe en al snel waren meer dan 700 doden geteld. De cycloon leidde tot veel regenval en overstromingen waardoor er ‘inlandse oceanen’ ontstonden. Ondanks het feit dat de cycloon mogelijk uitgroeit tot de dodelijkste storm die het zuidelijk halfrond ooit trof en de Nederlandse overheid meer dan 3,5 miljoen euro vrijmaakt voor noodhulp, krijgt de storm over het algemeen vrij weinig aandacht op/in (social) media. Lees meer over orkaan Idai via NOS.
19 mrt | docu neverland maakt veel los
Begin Maart wordt de documentaire ‘Leaving Neverland’ uitgezonden. Hierin wordt Michael Jackson beschuldigd van seksueel misbruik van kinderen, wat tot veel ophef leidt. De crisis had niet alleen invloed op de reputatie van de ‘King of Pop’. Meerdere radiozenders en bedrijven in Canada en Nieuw-Zeeland stopten de muziek van Michael Jackson in de ban. Ook Starbucks en Louis Vuitton gingen hierin mee. De Nederlandse regionale omroep NH liet de artiest niet meer horen. Op 19 Maart geeft ook Albert Heijn aan zich te beraden op het verwijderen van Michael’s hits uit de afspeellijsten. Zus Janet Jackson weigerde een statement te geven waarin ze haar broer verdedigt tegen de beschuldigingen. De documentaire heeft dus verstrekkende gevolgen voor het merk ‘Michael Jackson’.
24 mrt | evacuatie cruiseschip viking sky
Op zaterdag 24 maart kwam het luxueuze cruiseschip Viking Sky door motorpech in de problemen. De Viking Sky werd daardoor een speelbal van de harde wind en golven tot tien meter, en dreigde op de klippen te lopen. Doordat één van de motoren gemaakt kon worden, werd dit voorkomen. Er werd een reddingsactie op touw gezet, waarbij bijna 400 passagiers met helikopters werden geëvacueerd. Op zondag 25 maart werd het schip, begeleid door drie sleepboten, naar de haven van Molde gebracht. Zo konden de overige 900 passagiers en bemanningsleden het schip veilig verlaten. Ondanks deze afloop zijn er gewonden te betreuren. De beelden van hoge golven, rondvliegende meubels en gevaarlijke situaties in het schip werden internationaal gedeeld. Ondertussen is de Norwegian Maritime Authority (NMA) bezig met een grootschalig onderzoek over de problemen. Een Viking-woordvoerder laat weten het NMA-onderzoek volledig te steunen en voor de zekerheid andere schepen te laten inspecteren op gebreken in de systemen. „Waar nodig voeren we gelijk technische en procedurele aanpassingen door.” Toch werd er al met de beschuldigende vinger gewezen. Zowel veiligheidsexperts als de Noorse Kustwacht leverden kritiek op de keuze van Viking om uit te varen. Mogelijk krijgt de crisis voor het merk dan ook nog een staartje.