Selecteer een pagina
Maandoverzicht mei 2019

Maandoverzicht mei 2019

In de wereld van crisis is het elke dag open college. Bijna dagelijks kan een situatie, ramp, interview of bericht aangewezen worden als een sterk -of juist minder sterk- staaltje crisiscommunicatie. In dit overzicht onder andere onbeschoft gedrag van gele hesjes, diefstal van cv’s bij het UWV en het salaris van Matthijs van Nieuwkerk. 

2 mei | Meer salaris voor Matthijs!?

Er ontstaat in mei gedoe en ophef in de (sociale) media over de beloning van Matthijs van Nieuwkerk. De aanleiding hiervan is dat mediadirecteur Gert-Jan Hox (BNN/VARA) voor Van Nieuwkerk een uitzondering wil laten maken op de regels inzake wat presentatoren van de publieke omroep mogen verdienen. Maar minister Arie Slob (OCW) geeft al snel aan geen uitzondering te maken.

Lager salaris na contractverlenging

Gert-Jan Hox vertelt 2 mei in het AD bang te zijn Van Nieuwkerk aan een commerciële omroep te verliezen. Vorig jaar verdiende Nieuwkerk 363.000 euro. Dat is een stuk minder dan het half miljoen dat hij eerder kreeg toen hij nog vaker op televisie was. Toen hij na de zomer van 2020 zijn contract verlengde, ging hij terug naar 194.000 euro (Balkenendenorm). Mathijs zelf hield in dit hele debat wijselijk zijn mond. “Als je wordt geschoren, moet je stil blijven zitten”, zegt een (ver)oude(rde) (crisis)volkswijsheid tenslotte.

8 mei | Gele hesjes-gedrag onbeschoft

Een deputatie van de Gele hesjes ging in de eerste week van mei op bezoek bij minister president Rutte in het Torentje om hun grieven bekend te maken. Een bezoek dat niet onopgemerkt bleef. Bij binnenkomst registreerden camera’s feilloos een mevrouw met een geel hesje die botweg weigerde Rutte een hand te geven. Vervolgens kwam een vrouwelijke collega bellend binnen.

Onbeschoft gedrag

Wat er besproken werd, haalde niet of nauwelijks het nieuws. Maar van links naar rechts werd het gedrag bestempeld als ‘ onbeschoft’. Sympathie en draagvlak verdwenen door de (social)mediastorm als sneeuw voor de zon. Niet alleen onder het algemene publiek, maar ook onder de gele hesjes zelf. Een handweigering ligt in Nederland toch gevoeliger dan de gele hesjes dachten.

16 mei | Boeing onder vergrootglas

Boeing maakte deze maand bekend dat de software-update voor het toestel 737 Max klaar is. Vluchtig wordt daarbij gemeld dat er inderdaad fouten in de software zaten. Deze fouten zijn inmiddels gecorrigeerd. Vliegtuigen van dit type worden wereldwijd nog steeds aan de grond gehouden na twee crashes in Indonesië en Ethiopië. In totaal kwamen daarbij 346 mensen om het leven. Inmiddels worden er meerdere rechtszaken tegen de vliegtuigfabrikant aangespannen.

Informeren van beleggers

Ook de Amerikaanse beurswaakhond SEC gaat onderzoeken of Boeing de aandeelhouders op een juiste manier heeft geïnformeerd. Bedrijven zijn ten slotte verplicht beleggers te informeren over zaken die grote financiële gevolgen hebben. Daags na de crash in Ethiopië verloor het aandeel Boeing 24 miljard op de Amerikaanse beursvloer. De tijden van crisis bij Boeing zijn dus nog niet voorbij, zoals ook onderstaande spotprent van Oppenheimer laat zien.

Bekijk de cartoon van Ruben L. Oppenheimer rondom de crisisituatie van Boeing.

Lees ook:
Vliegtuigcrash Ethiopië: Zorgvuldigheid gaat boven snelheid (12-03-2019)

18 mei | Oostenrijkse regering valt

Op zaterdagavond 18 mei wordt opeens bekend gemaakt dat er vervroegde verkiezingen komen in Oostenrijk. Aanleiding hiervoor is het aftreden van de omstreden vicekanselier Heinz-Christian Strache van de rechts-populistische FPÖ. Dat gebeurde na de publicatie van geheime video-opnamen door o.a. het weekblad Der Spiegel. De opnamen (uit 2017) die Strache in het nauw brengen, tonen een ontmoeting tussen de politicus en een “invloedrijke” Russische vrouw die hem voorstelt een meerderheidsbelang in een Oostenrijkse krant te kopen om zo de FPÖ van mediasteun te voorzien.

Schandaal

Tot een echte deal komt het niet. Maar zijn quasi ontvankelijkheid is voldoende voor het ontkentenen van een schandaal en de val van de Oostenrijkse regering. Ook acties en reacties uit het verleden kunnen hedendaags nog leiden tot een crisis. Het is een scenario dat zo vlak voor de Europese verkiezingen lijkt te zijn weg gelopen uit een politieke thriller. 

21 mei | Laatste debat staatssecr. harbers

Staatsecretaris Mark Harbers (Justitie en Veiligheid) komt halverwege de maand in grote verlegenheid. Verschillende media schrijven over het verdoezelen van cijfers over (zeer) ernstige misdrijven van asielzoekers. De Tweede Kamer wil uitleg waarom 1000 zaken zoals moord, doodslag, kinderporno en verkrachting onder het kopje ‘Overige ‘ zijn weggeschreven. Het onjuist of onvolledig informeren van de kamer geldt namelijk als politieke doodzonde.

Laatste debat in deze functie

Nog voor het Kamerdebat begint waarin de bewindsman verantwoording moet afleggen, lijkt zijn lot al te zijn bezegeld. “Dit wordt mijn laatste debat in deze functie.” Een bijzonder statement, aangezien de meeste ministers en staatssecretarissen die afgelopen jaren zijn afgetreden, voorafgaand benoemden dat ze niet wilden aftreden, maar optreden. Na het beantwoorden van alle vragen, maakt Harbers bekend dat hij zijn ontslag bij de Koning gaat indienen. Daarmee lijkt de VVD – twee dagen voor de Europese verkiezingen – een politieke martelgang te zijn bespaard.

Terugkeer niet uitgesloten

Een groot deel van de kamer toont respect voor zijn besluit. Een terugkeer op termijn van Harbers lijkt daardoor niet uitgesloten. Overigens blijft De Kamer uiterst kritisch op het functioneren van het departement. Daar is het laatste woord vast nog niet over gezegd.

6 mei | CV's via UWV op straat

Zo’n 117.000 cv’s van werkzoekenden zijn gedurende twee weken illegaal gedownload bij uitkeringsinstantie UWV. Dat gebeurde met het account van één werkgever vanuit de UWV-site werk.nl. Al snel gaf de werkgever van wie het account is aan hier niets vanaf te weten. Daarom wordt vermoed dat het account is misbruikt door een derde partij.

Snelle reactie UWV

Het UWV reageerde wel kordaat. Ze stelde het Nationaal Cyber Security Centrum op de hoogte en deed aangifte bij de politie. Ook meldde het UWV dit incident als datalek bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Daarnaast communiceerde het UWV actief naar betrokkenen. Zij zijn per mail geïnformeerd en kregen het advies alert te zijn op mogelijke risico’s, zoals spam en phishingmails.

Misbruik mogelijk

NOS-techredacteur Joost Schellevis denkt dat misbruik mogelijk is met de gestolen gegevens. “Bedrijven vragen vaak als verificatie naar je geboortedatum, adres en telefoonnummer en die staan meestal wel in een cv. Maar het is ook weer niet zo dat al je geheimen hierdoor op straat liggen. Veel van deze gegevens kun je namelijk ook gewoon op LinkedIn bekijken.”

15 mei | discussie medisch beroepsgeheim

De 27-jarige Thijs H,  die wordt verdacht van het doodsteken van drie mensen (Den Haag en Heerlen), was in behandeling bij een GGZ-instelling. Toen hij ontsnapte uit de gesloten afdeling van de GGZ-instelling, zette Politie en Openbaar Ministerie een uitzonderijk zwaar opsporingsmiddel in, door hem met naam en foto via de (sociale) media bekend te maken en met de oproep om naar hem uit te kijken. Deze berichten werden massaal gedeeld. En nog diezelfde avond werd hij aangehouden. Na de aanhouding waren alle retweets en gedeelde posts overigens weer als sneeuw voor de zon uit ieders tijdlijn verdwenen.

Discussie over beroepsgeheim

Volgens deskundigen bleek de man totaal verward en kon hij alleen met kalmeringsmiddelen worden verhoord. Ter observatie werd hij overgebracht naar het Pieter Baancentrum. De kliniek waar Thijs H. verbleef, zweeg over zijn mogelijke betrokkenheid bij de dubbele moord. Zij vonden dat dit viel onder het medisch beroepsgeheim. Dit leidde als snel tot een discussie over het medisch beroepsgeheim.

16 mei | Ajax verrijst uit de as

Heel voetbalminnend Nederland dacht op 8 mei dat het in de pocket was: een finaleplaats voor Ajax in de Champions League. In de 96minuut veranderde Lucas Moura van Tottenham Hotspur de droom in een nachtmerrie door op het allerlaatste moment te scoren en de eindstand op 2- 3 te zetten. Dat betekende enorme teleurstelling bij spelers en supporters, maar ook bij beleggers. Daarna verloor het Ajax-aandeel ook nog een keer fors op de Amsterdamse Beurs met 20% en verdampte er een slordige 90 miljoen euro.

De andere voetbalprijzen (de KNVB-beker en het 34landskampioenschap) werden door de Amsterdamse ploeg overigens wel binnengehaald. Daarmee kantelde de crisis en verrees de hoofdstedelijke ploeg weer als de spreekwoordelijke Phoenix uit de as. 

20 mei | Etnisch profileren belastingdienst?

Ook de Belastingdienst krijgt regelmatig met een crises te maken. Eind mei komt dankzij RTL en Trouw naar buiten dat de Belastingdienst bijhoudt wie een tweede nationaliteit heeft. Deze mensen worden strenger gecontroleerd dan anderen. De Belastingdienst ontkent aanvankelijk tegenover RTL en Trouw dat er wordt gediscrimineerd, maar sloot het in tweede instantie niet uit. Dit zijn twee verschillende reacties. CDA-kamerlid Peter Omtzigt twitterde: “Als blijkt dat de toeslag bij alle mensen met een dubbele nationaliteit wordt ingetrokken en bij iedereen met enkel de Nederlandse nationaliteit niet, dan heeft de staatssecretaris behoorlijk wat uit te leggen”. De Autoriteit Persoonsgegevens gaat daarom onderzoek doen naar discriminatie.

28 mei | Wiebes zegt (weer) sorry

De crisissituaties en daarbij horende excuses houden niet op voor Minister Wiebes van Economische Zaken. Wiebes komt in deze maand opnieuw onhandig in het nieuws. Dit keer door tijdens zijn werkbezoek aan het Groningse Loppersum – waar weer een aardbeving werd geregistreerd – te spreken over een ‘bevinkje’. Deze terminologie leidt direct tot problemen. Inwoners zijn woedend. De lokale politiek is er klaar mee en dringt er bij de burgemeester op aan dit soort bezoeken niet meer te faciliteren. Wiebes is niet meer welkom. Het zelfgemaakte excuusfilmpje van Wiebes lijkt weinig effect te sorteren.

Maandoverzicht april 2019

Maandoverzicht april 2019

In de wereld van crisis is het elke dag open college. Bijna dagelijks kan een situatie, ramp, interview of bericht aangewezen worden als een sterk -of juist minder sterk- staaltje crisiscommunicatie. In dit overzicht onder andere het CBR, Minister Dekker, Jeugdzorg Utrecht, Fvd en Yvon Jaspers.

1 apr | Claimregen bij CBR

Op het gebied van crisis heeft het CBR dit en vorig jaar geen gemakkelijke tijd gehad. Ook in 2019 houden de crises bij het CBR aan. Eind maart schrijft minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat een brief aan de Tweede Kamer. De reden is dat zeker een vijfde deel van de CBR-klanten die een verklaring van rijgeschiktheid aanvragen geen besluitbrief ontvangt. Hierdoor kunnen honderden automobilisten buiten hun schuld om de weg niet op.

Beloftes

Daarnaast komen bij het exameninstituut ook vele tientallen schadeclaims binnen van de slachtoffers. Omdat ze niet meer zelfstandig kunnen rijden, of omdat ze taxikosten en dergelijke proberen te verhalen. Het CBR kampt al langer met problemen zoals slechte bereikbaarheid en grote vertragingen. Naar aanleiding van de brief van de minister belooft het CBR de controle te verbeteren. Deze belofte komt hoogstwaarschijnlijk bovenop de stapel met eerder gedane beloftes. Naar aanleiding van de huidige en eerdere crises staat het CBR onder aangescherpt toezicht van het ministerie.

5 apr | Priester komt uit de kast

De Amsterdamse Priester Pierre Valkering werkte vier jaar lang in het geheim aan zijn niets verhullende autobiografie “Ontkleed niet naakt staan. Hoe vindt een Roomse priester zijn weg”? over zijn homoseksuele levenswijze. De kerk werd in de eerste week van april verrast door dit publiekelijk uit de kast komen. Voor -en tegenstanders buitelden in de (social) media over elkaar heen. Dat zagen ze in het bisdom ook. Hoe nu te handelen? In plaats van het gesprek aan te gaan, krijgt Valkering per email de vraag of hij zijn werkzaamheden wil neerleggen om een bezinningsperiode in te gaan. Het gaat niet zo zeer om zijn geaardheid, maar om het niet nakomen van de celibaatsgelofte, aldus de kerk. Wat de schorsing precies inhoudt, moet nog blijken. Vragen van Valkering om verheldering aan de bisschop bleven onbeantwoord. Valkering ontving honderden reacties (zowel positief als negatief) uit binnen- en buitenland. Lees een interview met de Priester hier.

11 Apr | Chinese spionnen

De Veldhovense chipmachinemaker ASML zag honderden miljoenen euro’s verdampen door de diefstal van gevoelige bedrijfsinformatie. Dit door medewerkers van Chinese afkomst met banden met de Chinese overheid. Het Financieele Dagblad bracht op 11 april een reconstructie van deze zaak in de openbaarheid.

Toenemende bedrijfsspionage

In een reactie gaf De Haagse politiek aan dat zij zich, gesteund door de speurneuzen van de AIVD, zorgen maakt om de toenemende Chinese bedrijfsspionage. De bedrijfsinformatie van ASML verdween destijds via het inmiddels failliete bedrijf XTAL (Spreek uit: Ikstal) naar het verre oosten. AMSL zelf besloot niet te reageren en hield zich qua reactie min of meer op de vlakte. Het bedrijf wil namelijk de handelsrelatie met China niet verstoren. Dit is een duidelijke (communicatieve) afweging.

15 apr | Yvon Jaspers bij Pauw

Na een aflevering van Pauw op 15 april krijgt Yvon Jaspers behoorlijk wat kritiek over zich heen. Eind vorig jaar lag zij onder vuur vanwege haar zogenaamde ‘geschnabbel’ bij het bedrijf ForFarmers. Er zou sprake zijn van belangenverstrengeling. Hiervan werd zij op 15 april vrijgesproken. In de aflevering van Pauw doet Yvon daarover vrij expressief en met een flinke dosis drama haar verhaal. Ze vecht tegen haar tranen. Ook geeft ze aan zich niet gesteund te voelen door de KRO-NCRV en waande zichzelf in een oorlogsgebied.

‘Bizar’ en ‘vreemd’

Misschien is dit op een gemiddelde avond een acceptabele reactie. Maar niet tijdens een aflevering waarbij familieleden van Anne Faber tegenover haar zitten om hun verhaal te doen. In (social) media krijgt Yvon daarom al snel een berg kritiek over zich heen. Oud NPO 1 baas Ton F. van Dijk noemt de situatie bizar: ‘’Je zou denken dat iedere talkshowgast die met dit gegeven wordt geconfronteerd, begrijpt dat het eigen leed in het niet valt bij wat de familie van Anne de afgelopen periode heeft moeten doorstaan.’’

Ook Angela de Jong van het AD vindt het optreden van Yvon Jaspers vreemd: ‘’Een relativerende opmerking van Jaspers over haar eigen gesnotter in de richting van de twee zwijgende heren was zeer welkom geweest. Alleen al voor de beeldvorming. Wat per slot van rekening haar vak is.” De mediacourant noemt het mediaoptreden zelfs de ‘flop van de week’ Deze casus laat nogmaals zien hoe belangrijk context, empathie en zelfreflectie zijn.

25 Apr | Vertrouwenscrisis bij het OM

Eind April velt de commissie-Fokkens een hard oordeel over de leiding van het Openbaar Ministerie. Jarenlang heeft de top van het OM hardnekkige geruchten ten onrechte genegeerd over twee topmagistraten die een intieme relatie onderhielden. De commissie heeft een jaar lang onderzoek gedaan naar integriteitsschendingen binnen het OM. Het ontbrak bij de leiding van het OM aan ‘ethisch leiderschap’. Daardoor is er schade toegebracht ‘’aan het gezag van en het vertrouwen in het College van procureurs-generaal.” De commissie-Fokkens werd in 2018 ingesteld naar aanleiding van artikelen in NRC waarin melding werd gemaakt van spanningen in de top van het OM.

‘Bijzonder pijnlijk’ voor het OM

De onderzoekscommissie hekelt dat de OM-leiding dit pas ging onderzoeken toen NRC bekendmaakte te gaan publiceren over deze kwestie. OM-topman Gerrit van der Brug reageert met een persverklaring en geeft aan dat het rapport ‘’bijzonder pijnlijk’’ is voor het OM. ‘’Het imago van het Openbaar Ministerie, dat onkreukbaar moet zijn, is beschadigd door het verwijtbare gedrag van twee hoofdofficieren en hoe de top van het OM daarmee is omgegaan.” Het is opmerkelijk dat de twee magistraten met naam en toenaam in de media werden gepresenteerd. Is hier sprake van Trial by Media?  Lees het rapport hier.

3 apr | felle kritiek op 'systeemfalen'

Hoe is het mogelijk dat psychiatrisch patiënt Michael P., de moordenaar van Anne Faber, vrij spel had om tot zijn afschuwelijke daden over te kunnen gaan? In een snoeihard rapport door de Onderzoeksraad voor de Veiligheid wordt felle kritiek geuit op het ‘systeemfalen’ bij diverse instanties. Ook de fouten rondom de dood van Joost Wolters (metromoord) en Els Borst komen in de eerste week van april aan bod naar aanleiding van het rapport.

Minister Dekker

Verschillende instanties, zo meldt het OVV,  stapelden fout op fout. Vervolgens ging Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) tijdens een urenlang debat diep door het stof. Hij hoefde aan het eind van de dag echter niet het veld te ruimen. Schuld (van zijn voorgangers) bekennen, empathie tonen en duidelijk aangeven wat hij ging doen om deze crisis te kantelen, hielden hem in het zadel. Bekijk het rapport hier:

10 apr | Groot datalek bij jeugdzorg

RTL Nieuws komt woensdagmiddag 10 april met breaking news. Door een fout bij Bureau Jeugdzorg Utrecht zijn de dossiers van duizenden kwetsbare kinderen gelekt. In de dossiers staat uiterst gevoelige informatie, zoals hun psychische stoornissen, details over seksueel misbruik en zelfs zelfmoordpogingen.

Overschaduwd

Al snel reageert bestuurder Paul Janssen op het nieuws en meldt: “Dit is het ergste wat ons kan overkomen.” Dit valt meteen verkeerd. Maar wat Janssen had moeten zeggen was:  “Dit is het ergste wat onze cliënten en hun familie kan overkomen.” Desondanks zorgt het nieuws niet voor veel publiciteit. Op hetzelfde moment dat RTL met dit item naar buiten komt, wordt namelijk ook bekend gemaakt dat er foto’s zijn gemaakt van het zwarte gat en dat de Brexit tot oktober wordt uitgesteld. Daarmee verdampt dit onderwerp publicitair ogenschijnlijk  als sneeuw voor de zon.

12 Apr | Majoor Kroon op-de-plaats-rust

Op 12 april wordt duidelijk dat Defensie boegbeeld Majoor Marco Kroon door het Openbaar Ministerie wordt vervolgd voor een wildplasincident op carnavalszondag in Den Bosch. De beschuldiging is schennis van de eerbaarheid (het tonen van zijn geslachtdeel), belediging (middelvinger opsteken naar een agent) en mishandeling (een achterwaartse kopstoop uitdelen aan een agent). Naar aanleiding van het besluit tot vervolging schorst Defensie de drager van de militaire Willems-Orde. De majoor werd in 2010 al een keer veroordeeld (boete 750 euro) voor het in bezit hebben van harddrugs. Als hij dit keer wegens mishandeling wordt veroordeeld tot een straf boven de 40 uur dienstverlening, is de kans zeer groot dat dit het einde van zijn militaire loopbaan betekent.

21 Apr | Aanslagen in Sri Lanka

Op paasochtend 2019 wordt Sri Lanka opgeschrikt door een serie aanslagen waarbij onder andere kerken en hotels het doelwit waren. In totaal worden er negen aanslagen gepleegd. Daarvan vonden de meeste plaats in de hoofdstad Colombo. Het dodental loopt op tot boven de 300 en er zijn meer dan 500 gewonden. De meeste slachtoffers zijn Sri Lankanen, maar ook veel toeristen worden geraakt. Zeker 39 slachtoffers waren buitenlanders, onder wie drie Nederlanders.

Nederlandse slachtoffers

In Nederland is een groot deel van de dag onduidelijk of er Nederlandse slachtoffers zijn gevallen en welke vervolgstappen de overheid neemt. Er wordt direct een informatienummer opgezet. Later op de dag maakt de regering bekend dat er Nederlandse slachtoffers zijn. Opmerkelijk is de bekentenis van de Sri Lankaanse regering. Hun inlichtingendiensten zouden al gewaarschuwd hebben voor de kans op aanslagen. Maar behalve het aanbieden van excuses voor slachtoffers en nabestaanden wordt er niets gedaan. Enkele dagen na de aanslag wordt het reisadvies voor Sri Lanka aangepast en worden Nederlandse toeristen teruggehaald.

28 Apr | Crisis in de politiek

Verschillende politieke partijen hadden het in april niet makkelijk. Na een grote winst bij de Provinciale Verkiezingen van 20 maart, wordt in april bestuurslid en beoogd fractieleider Henk Otten van Forum voor Democratie beschuldigd. Hij zou zonder toestemming een betaling uit de partijkas aan zichzelf hebben gedaan.

Paniek bij het Forum voor Democratie

Vervolgens ontstaat er paniek binnen de partij. Een week later, na veel overleg, mediaoptredens en publiciteit maakt de partij bekend dat Otten niet langer beoogd fractieleider is. Otten zelf stapt daarnaast op als bestuurslid. De week eindigt met excuses van Otten en een uitgebreide verklaring van FvD. Bestuurslid Hiddema en Otten gaan wel in tegen de terminologie die in de media gebruikt werd. ‘Greep uit de kas’ was volgens hen te zwaar. Opvallend genoeg gebruikte het overgebleven partijbestuur (Baudet en bestuurslid Rob Rooken) die term eerder in een verklaring zelf wel. Dit zorgde voor een ietwat inconsistente boodschap.

PVV

Ook bij de PVV is er eind april een crisis. Uit documenten en opnames in handen van de NRC, blijkt dat de Zeeuwse PVV-leider Peter van Dijk publiek geld misbruikte voor een campagne. Ook nam hij eigen familieleden in dienst. Partijleider Geert Wilders blijkt in die week op de bewijsstukken te zijn gewezen, maar houdt het vertrouwen in Van Dijk. De partijleider wil onderzoeken afwachten die de provincie Zeeland (naar declaraties van Van Dijk) en justitie (naar een aangifte van Bosch) hebben ingesteld. Van Dijk stelt zelf in een schriftelijke reactie “niet bekend” te zijn met de documenten en opnames waarover NRC beschikt. Hij wil verder niet inhoudelijk op vragen ingaan, maar ’’herkent zich niet in de verwijten”. De landelijke fractie van de PVV reageerde niet op verzoeken om mediacontact.

 

Maandoverzicht Maart 2019

Maandoverzicht Maart 2019

In de wereld van crisis is het elke dag open college. Bijna dagelijks kan een situatie, ramp, interview of bericht aangewezen worden als een sterk -of juist minder sterk- staaltje crisiscommunicatie. In dit overzicht benoemen wij daarom de belangrijkste crisissituaties van de maand, inclusief leestips en leermomenten. Mist u nog voorbeelden? Mail ons dan via crisis@sterkwerk.nl.

1 mrt | Zaak ondernemingsraad UWV
Begin maart stapt de ondernemingsraad(OR) van uitkeringsdienst UWV naar de Ondernemingskamer om een ICT-vernieuwing tegen te houden. Deze zou de organisatie €500 miljoen gaan kosten. Medewerkers denken dat het project is gedoemd te mislukken en storen zich aan de hoge salarissen voor ICT-managers. Zij doen daarom anoniem hun verhaal in de Volkskrant. Op 11 februari laat bestuursvoorzitter Fred Paling in een statement weten dat hij alle bezwaren van de OR zal negeren. De OR voelde zich hierdoor niet gehoord en zoekt zowel de rechter als de media op. Lees hier meer over op ornet.nl.
8 mrt | Verkopers Eneco

De energieverkoop blijft een hot topic deze maand. In het maandoverzicht van Februari kon je lezen over de crisis bij Essent. Het AD beschreef toen hoe verkoopmedewerkers van Essent op voicemail worden vastgelegd terwijl zij grof schelden over klanten en verkoopdoelen. Essent ging hierdoor flink door het stof.

Eneco-topman Ruud Sondag reageerde op deze situatie. Zijn verkopers zouden veel minder agressief zijn dan verkopers van concurrenten. Een statement dat bijna schreeuwt om een factchecker. Na vervolgonderzoek van het AD kwamen er toch meerdere voorbeelden van misleidende verkoop en letterlijk agressief gedrag naar voren. Eneco moest dus doen wat geen enkel bedrijf wil; terugkomen op haar woorden. Hierna reageerde commercieel directeur Hans Peters van Eneco. Hij gaf aan dat hem ‘de tranen in de ogen schoten’ toen hij de voorbeelden las. Hij vindt dat het kwaliteitsniveau van de energieverkoop drastisch omhoog moet. Eneco wil snel met de Autoriteit Consument en Markt (ACM) in gesprek over maatregelen om dergelijke misstanden aan te pakken.

18 mrt | dreigingsniveau 5 in utrecht
De aanslag in Utrecht is was een van de meest besproken crisissituaties in maart. Op 18 maart vond er een aanslag plaats in een Tram in Utrecht. Hierbij vielen vier doden en zes gewonden te betreuren. Korte tijd was de schutter onbekend en op de vlucht. De lokale overheid besloot daarom grote delen van de stad af te sluiten en het dreigingsniveau in de provincie Utrecht te verhogen naar 5. Binnen een dag werd de schutter opgepakt.
Niet lang na de aanslag werden de eerste analyses gemaakt van de crisiscommunicatie. Koen van Tankeren speekt via Adformatie complimenten uit, ondanks dat de communicatie niet vlekkeloos was. Lees het artikel via Adformatie.
Nieuwswebsite Jalta is kritischer. De auteur geeft aan: ‘’Van onze overheden zou je verwachten dat ze zo terughoudend mogelijk communiceren. Zo ging het helaas niet.’’ Lees de reactie via jalta.nl.
21 mrt | triodos witwascontrole
De Triodos bank is door de Nederlandse Bank (DNB) op de vingers getikt nadat er melding was van problemen met het controleren van klanten op witwassen en terrorisme. Opvallend genoeg bracht de Triodos Bank nieuws zelf naar buiten. Dit is een voorbeeld van de Stealing Thunder strategie: zelf naar buiten treden met slecht nieuws.  Op 21 maart presenteerde de bank de jaarcijfers en maakte vervolgens melding van de aanwijzing om de klantonderzoekprocessen en processen voor het monitoren van klanttransacties te verbeteren. Deze strategie past goed bij de waarden transparantie en duurzaamheid, die de bank wil uitdragen. Verder gaf dit de kans om direct over vervolgacties te communiceren. Zo gaat de bank klantcontrole aanpakken en het bestuur uitbreiden met een Chief Risk Officer. Was de strategie effectief? Dat is nooit helemaal zeker. Opvallend is wel dat het bericht aanzienlijk minder aandacht kreeg dan andere banken met soortgelijke situaties, zoals ING.
7 mrt | Opstappen bestuur c. haga lyceum
Op 7 maart verzocht Burgemeester Femke Halsema het bestuur van het Cornelius Haga Lyceumin Amsterdamdirect op te stappen. Een van de bestuurders en diens broer zouden namelijk banden hebben met de terroristische groepering het Kaukasus Emiraat. De situatie leidde tot veel discussie in de media, maar ook in de Amsterdamse gemeenteraad en de Tweede Kamer. Wethouder Marjolein Moorman van Onderwijs, Armoede en Inburgering, reageerde bij AT5. Ze speelde goed in op de grote vraag die online leefde: ‘’Moet de school gesloten worden?’’ Lees haar reactie via at5.nl.
11 mrt | humanitaire ramp idai
Was er deze maand in Nederland te veel aan de hand? Of is het zuiden van Afrika toch net te ver van ons bed? Op 4 Maart ontstond de tropische storm Idai in Mozambique. Normaliter blijven zulke stormen weg van de kust, maar dit was nu niet het geval. Idai kwam rond 5 maart aan land en werd op 11 maart als cycloon bestempeld. De storm raasde over Malawi, Mozambique en Zimbabwe en al snel waren meer dan 700 doden geteld. De cycloon leidde tot veel regenval en overstromingen waardoor er ‘inlandse oceanen’ ontstonden. Ondanks het feit dat de cycloon mogelijk uitgroeit tot de dodelijkste storm die het zuidelijk halfrond ooit trof en de Nederlandse overheid meer dan 3,5 miljoen euro vrijmaakt voor noodhulp, krijgt de storm over het algemeen vrij weinig aandacht op/in (social) media. Lees meer over orkaan Idai via NOS.
19 mrt | docu neverland maakt veel los
Begin Maart wordt de documentaire ‘Leaving Neverland’ uitgezonden. Hierin wordt Michael Jackson beschuldigd van seksueel misbruik van kinderen, wat tot veel ophef leidt. De crisis had niet alleen invloed op de reputatie van de ‘King of Pop’. Meerdere radiozenders en bedrijven in Canada en Nieuw-Zeeland stopten de muziek van Michael Jackson in de ban. Ook Starbucks en Louis Vuitton gingen hierin mee. De Nederlandse regionale omroep NH liet de artiest niet meer horen. Op 19 Maart geeft ook Albert Heijn aan zich te beraden op het verwijderen van Michael’s hits uit de afspeellijsten. Zus Janet Jackson weigerde een statement te geven waarin ze haar broer verdedigt tegen de beschuldigingen. De documentaire heeft dus verstrekkende gevolgen voor het merk ‘Michael Jackson’.
24 mrt | evacuatie cruiseschip viking sky
Op zaterdag 24 maart kwam het luxueuze cruiseschip Viking Sky door motorpech in de problemen. De Viking Sky werd daardoor een speelbal van de harde wind en golven tot tien meter, en dreigde op de klippen te lopen. Doordat één van de motoren gemaakt kon worden, werd dit voorkomen. Er werd een reddingsactie op touw gezet, waarbij bijna 400 passagiers met helikopters werden geëvacueerd. Op zondag 25 maart werd het schip, begeleid door drie sleepboten, naar de haven van Molde gebracht. Zo konden de overige 900 passagiers en bemanningsleden het schip veilig verlaten. Ondanks deze afloop zijn er gewonden te betreuren. De beelden van hoge golven, rondvliegende meubels en gevaarlijke situaties in het schip werden internationaal gedeeld. Ondertussen is de Norwegian Maritime Authority (NMA) bezig met een grootschalig onderzoek over de problemen. Een Viking-woordvoerder laat weten het NMA-onderzoek volledig te steunen en voor de zekerheid andere schepen te laten inspecteren op gebreken in de systemen. „Waar nodig voeren we gelijk technische en procedurele aanpassingen door.” Toch werd er al met de beschuldigende vinger gewezen. Zowel veiligheidsexperts als de Noorse Kustwacht leverden kritiek op de keuze van Viking om uit te varen. Mogelijk krijgt de crisis voor het merk dan ook nog een staartje.

Maandoverzicht Februari 2019

Maandoverzicht Februari 2019

In de wereld van crisis is het elke dag open college. Bijna dagelijks kan een situatie, ramp, interview of bericht aangewezen worden als een sterk -of juist minder sterk- staaltje crisiscommunicatie. In dit overzicht onder andere het UWV, KRO-NCRV, NL-alert en Volkswagen. 

4 feb | Grootschalige ww-fraude uwv
Eind 2018 bracht Nieuwsuur naar buiten dat tientallen miljoenen aan WW-uitkeringen ten onrechte zijn uitgekeerd aan Poolse werknemers. Ondertussen zouden die medewerkers in hun thuisland namelijk vakantie vierden of werken. Begin februari moet UWV-voorman Fred Paling hierover kritische vragen beantwoorden van Kamerleden. De Kamerleden vielen niet zozeer over het feit dat het misging met de uitkeringen. Vooral belangrijk was het het feit dat het UWV dit tien jaar lang binnenkamers hield, zonder de tweede kamer te informeren. Toen dit probleem naar buiten kwam, leidde dit tot twee crisissituaties. Eén over het oorspronkelijk probleem en één over de manier waarop de organisatie met het probleem is omgegaan. Achteraf constateerde de UWV-voorman dat het thema te weinig prioriteit had gekregen. Ervoor kiezen om grote problemen als dit in de doofpot te stoppen is dan ook niet aan te raden. Naar de website van Nieuwsuur.
8 feb | Burgemeester krijgt tweede kans
Deze maand kreeg Jean Paul Gebben een nieuwe kans als burgemeester. Dit, nadat hij in 2016 in de fout ging als burgemeester van Renkum. Hij werd toen dronken betrap in Arnhem terwijl hij piketdienst had, en werd later betrapt op een leugen over piketdiensten. De druk werd Gebben te groot en hij besloot op te stappen. Dit leidde vervolgens tot een discussie over de vraag: verdient burgemeesters überhaupt een tweede kans? Zowel de gemeente Dronten als Gebben kregen hierbij volop de aandacht. Beide partijen waren goed voorbereid en hadden hun statements klaar. Zo gaf Dronten aan de afschuwelijke vergissing niet te willen bagatelliseren. Toch vond de gemeente dat Gebben de consequenties ervan niet hoeft te blijven nadragen. Gebben zelf gaf aan dat het inderdaad zijn verantwoordelijkheid was. Hij zou van de situatie hebben geleerd en volgens Gebben zal zoiets nooit meer gebeuren.  De stentor schreef een mooi artikel over de discussie.
11 feb | KRO-NCRV vertrouwen opzeggen
Medewerkers van KRO-NCRV waren onderwerp van gesprek.Middels een openbare brief zegden zij het vertrouwen op in hun directie. ‘Als gevolg van ‘verkeerde keuzes’ en ‘zeer slechte communicatie’ is de directie de afgelopen jaren onnodig veel programma’s en mensen kwijtgeraakt’, aldus de briefschrijvers. Volgens hen leeft de onvrede breed en zijn zij de ‘klokkenluiders’. Toch durfden de schrijvers hun brief niet te ondertekenen, uit angst hun baan te verliezen. Dit greep de omroepdirectie aan om de klachten te bagatelliseren. Ze liet in een korte verklaring weten zich niet te herkennen in het beeld dat werd geschetst. Ook werd de brief een ‘rare anonieme mail’ genoemd. Onderzoek laat zien dat het bagatelliseren van klokkenluiders en het misbruik van hun anonimiteit de reputatie van de organisatie vaak weinig goed doet. De directie besloot vervolgens toch om de tafel te gaan met alle medewerkers.

De officiële reactie van KRO-NCRV luidt als volgt:

Vandaag hebben we een rare anonieme mail gekregen. Wij herkennen ons niet in dit beeld. Wij en de Ondernemingsraad van KRO-NCRV wijzen deze vorm van anonieme communicatie af. Wij vinden dit niet passend in de manier waarop wij binnen KRO-NCRV met elkaar omgaan. Vanzelfsprekend staan wij en de Ondernemingsraad van KRO-NCRV altijd open voor een gesprek.

21 feb | Nike gescheurde schoen
De 18-jarige Zion Williamson van Duke Blue Devils gleed tijdens een collegewedstrijd tegen North Carolina onderuit. Hierdoor liep daarbij een knieblessure op. De oorzaak ligt bij de linkerzool van zijn Nike-schoen, die tijdens de wedstrijd onverwachts scheurde. Het moment werd vastgelegd op film en verspreidde zich als een olievlek over sociale media. Ook meerdere influencers, zoals LeBron James en voormalig president Barack Obama, gaven aandacht aan de situatie door hun steun voor Williamson uit te spreken. Nike reageert snel. Ze geven aan te onderzoeken hoe de schoen kon scheuren, maar benadrukken dat het gaat om een eenmalig incident. Toch zorgde dit ‘eenmalige incident’ voor een enorme daling van het aandeel van Nike.
26 feb | Volkswoede ten boer voorkomen
In de de provincie Groningen liepen de emoties hoog op in de maand februari. Het vertrouwen in het Rijk, de Provincie, de NAM en de woningcorporaties was zeer laag. Mensen uitten hun woede over de gevolgen die zij ervaren van de aardbevingen. In meerdere gemeentes zorgde dit voor volkswoede. Denk bijvoorbeeld aan de beelden uit Loppersum. Hierop kreeg een wethouder een geel hesje aangeboden. In Ten Boer koos de gemeente voor een andere tactiek. Zij nodigde de bewoners gespreid per situatie uit. Elke keer met maximaal 30 tot 40 bewoners tegelijkertijd. Tijdens die bijeenkomsten waren medewerkers van verschillende instanties aanwezig. Zij stonden ervoor open om met de bewoners in gesprek te gaan. Dit bleek een slimme keuze. De emoties kwamen op deze manier veel minder beladen tot uiting. Het plan werkte en de avonden verliepen rustig. Ons advies is dan ook om mensen die koken van woede niet tegelijk in een bomvolle zaal te zetten. 
8 feb | Uitschelden potentiële klanten
Je medewerkers zijn je beste -of juist je slechtste- reclame. Dit ondervond energiemaatschappij Essent begin Februari. Verkoopmedewerkers worden op voicemail vastgelegd terwijl zij grof scheldend over klanten en verkoopdoelen praten. De vrouw die het gesprek vastlegde was erg duidelijk in haar reactie: ‘’Zo kan je niet met klanten omgaan.’’ Daarom besloot ze een een klacht in te dienen bij Essent. Vervolgens vroeg Essent niet naar de opname gevraagd. Ook kreeg zij niet de kans om een leidinggevende te spreken. Na de klacht hoorde de vrouw niks meer van Essent. Een grove fout, zo blijkt, want de vrouw zocht vervolgens contact met het Algemeen Dagblad. Pas toen het AD vragen stelde, besloot Essent te reageren. De medewerkers waar het om ging, werden ontslagen en Essent beloofde stappen te ondernemen om dit in de toekomst te voorkomen. Helaas is de schade op dat moment al aangericht. Lees hier de reactie terug.
9 feb | 10 maal NL Alert
De kans is groot dat je mobiel op 9 februari meermaals alarm sloeg vanwege een NL-alert over de Stankoverlast uit Alblasserdam. Sommige mensen ontvingenwel 10 NL-alerts met een verschillende, soms afwijkende, inhoud. Deze berichten leidden tot veel irritatie en verwarring en kwamen daardoor veelvoudig in het nieuws. De fout lag bij het feit dat verschillende Veiligheidsregio’s op de knop drukten om de meldingen te verspreiden. Mensen die in meerdere zendmasten wonen of onderweg waren, kregen hierdoor van meerdere veiligheidsregio’s bericht.
21 feb | GGZ vervolgd om dood patiënt
Op 22 februari bepaalde het openbaar Ministerie om GGZ Eindhoven te vervolgen voor dood door schuld. De reden hiervoor is het overlijden van een patiënt. Dit kwam onder andere door personeelstekort. Volgens de inspectie hadden zorgverleners niet in de gaten dat de nieuwe medicatie van deze patiënt geheel verkeerd viel. Vervolgens gaven zij de vrouw niet genoeg aandacht en communiceerden ze ook niet goed met elkaar. Hiervoor zijn de medewerkers reeds berispt. Het is zeer uitzonderlijk dat een instelling zelf vervolgd wordt.  Volgens het OM was de organisatie nalatig, omdat zij op de hoogte waren van het personeelstekort. De keuze van het OM leidt tot een belangrijke vraag voor alle zorginstellingen: tot waar gaat hun verantwoordelijkheid?
22 feb | Volkswagen boekt recordwinst
Automerk Volkswagen heeft in 2018 een recordwinst geboekt van ruim 12 miljard euro. Dat is zes procent meer dan het jaar ervoor. Tegelijkertijd is de autoconcern jaarlijks nog altijd miljarden kwijt aan boetes, schikkingen en reparaties. Dit is het gevolg van het dieselschandaal. Je kunt je dus afvragen hoeveel impact het schandaal daadwerkelijk op de reputatie heeft gehad.
28 feb | Brandweerbaas in opspraak
Eind februari kreeg de Amsterdamse Brandweercommandant Leen Schaap een reprimande wegens plichtsverzuim. De reden hiervan was dat hij bij zijn vorige baan bij de Politie een ‘substantieel bedrag’ leende aan oud-politiecommissaris Ad Smit. Ad Smit wordt verdacht van verduistering. De politietop rekende het Leen Schaap aan dat hij die lening niet meldde. Geld uitlenen mag. Maar de politietop vindt dat een collega in geldnood kwetsbaar is voor bijvoorbeeld omkoping. Daarom hoor je zoiets te melden als agent, is de gedachte. Omdat Schaap in zijn huidige baan zelf hamert op integriteit, viel de kwestie extra gevoelig.
Schaap weigerde vragen over de lening te beantwoorden. Dit raden wij als crisiscommunicatiebureau nooit aan. Hoe je wél omgaat met lastige vragen. kun je lezen in onze whitepaper: ‘Waarom “Geen commentaar” nooit een goed antwoord is’.

Maandoverzicht Januari 2019

Maandoverzicht Januari 2019

In de wereld van crisis is het elke dag open college. Bijna dagelijks kan een situatie, ramp, interview of bericht aangewezen worden als een sterk -of juist minder sterk- staaltje crisiscommunicatie. In dit overzicht onder andere het Vreugdevuur in Scheveningen, Museum COMM en Me-too. 

1 jan | Vreugdevuur Scheveningen

Tijdens nieuwjaarsnacht liep het vreugdevuur in Scheveningen volledig uit de hand. Gelukkig waren er geen gewonden, maar de schade bleek groot. Het was aan burgmeester Pauline Krikke om die nacht de crisiscommunicatie te verzorgen. Zij maakte hierbij meerdere pijnlijke fouten. Wij van Sterk Werk Crisis & Communicatie hebben hier een blog over geschreven. Deze lees je hier.

9 jan | Museum COMM

Op 9 januari schrijft Follow the Money een artikel over het Museum COMM (voorheen Museum van Communicatie). Directeur Tobias Walraven keerde zichzelf, volgens FTM, meer salaris uit dan zijn collega bij het Stedelijk Museum en deed voor 4 ton zaken met bedrijven waaraan hijzelf verbonden was. Het museum en de directeur besluiten eerst te zwijgen. Verrassend genoeg zorgt het artikel voor weinig rumoer in de buitenwereld en bij het museum zelf. Zo blijft de raad van toezicht de directeur steunen. Later in dezelfde maand stapt de directeur alsnog, uit zichzelf, op. Waarbij als oorzaak ‘negatieve publiciteit’ wordt genoemd. Adformatie schreef er een interessant artikel over.

18 jan | Politie en rapper Feis

Op 1 januari werd rapper Feis doodgeschoten. Aanleiding voor de schietpartij zou een woordenwisseling zijn geweest, die eerder had plaatsgevonden in een café. Twee fotografen besluiten tijdens het incident, in plaats van foto’s te maken, de rapper en zijn broer te hulp te schieten. Zij werden vervolgens op 18 januari door de politie in het zonnetje gezet. Op het eerste gezicht een mooi gebaar. Er ontstaat echter ophef als de politie een foto hiervan op sociale media plaatst. Het komt al snel over als een publicitair fotomomentje en mensen vragen zichzelf logischerwijs af: Hoe moet dit voelen als nabestaande? Waar liggen de grenzen van publiciteit?

21 jan | Me Too en het Concertgebouw

In de zomer van 2018 wordt chef-dirigent van het Concertgebouw Daniele Gatti ontslagen, nadat hij beschuldigd wordt van een Me Too-affaire. De affaire werd door de organisatie volledig doodgezwegen. Pas in januari 2019 spreekt de directeur van het Concertgebouw, Jan Raes, over de situatie om vervolgens direct een pleidooi te houden voor meer subsidie naar de klassieke muziek. Elfie Tromp van Radio 1 geeft hierbij aan: ‘’het had Raes gesierd meer stil te staan bij de implicaties van het ontslag en de effecten die dit gehad heeft op de medewerkers.’’ Het lijkt Elfie Tromp daarom verstandig om “ook een cursus communicatie in MeToo-crisis te volgen als ze de gedroomde extra subsidie willen krijgen.” Zie hier het gehele stuk.

7 jan | Misbruikdrama Atletiekwereld
Op 5 januari opent de Telegraaf met de woorden: ‘Misbruikdrama Atletiekwereld’. Een sprinttrainer vergreep zich volgens het artikel 35 jaar lang aan meerdere jonge pupillen. De reactie van de sportbond verdiende vervolgens niet de schoonheidsprijs. Zoals Adformatie scheef: ‘’Sportbond heeft in crisiscommunicatie meer oog voor zichzelf dan voor de slachtoffers.’’ Lees het artikel van Adformatie.
17 jan | HMSB

Holland Maas Scheepvaart Beheer heeft in 2013 het containerschip HMS Laurence naar India laten varen. Op het strand vlakbij Alang in noordwest-India is de Laurence vervolgens gesloopt, waarbij afvalregels werden overtreden. De scheepseigenaar krijgt hiervoor een boete van 780.000 euro maar besluit verrassend genoeg daarbovenop een schikking van 2,2 miljoen euro te betalen. Het bedrijf heeft zelf aangeboden de maximale sancties te betalen en krijgt hierdoor een hoop sympathie. De directie geeft aan: ‘’Wij zijn voorstander van duurzaam en milieubewust handelen. Het zal niet meer voorkomen. Om die belofte kracht bij te zetten, hebben wij aangeboden de maximale boete te betalen en de volledige verkoopopbrengst van het schip over te dragen aan het Openbaar Ministerie.’’ Een goede keuze van de organisatie die goed past bij het beeld dat zij willen uitstralen.

19 jan | Ans Boersma

Halverwege Januari wordt Financieel Dagblad (FD)-journaliste Ans Boersma Turkije uitgezet. Dit nadat het OM informatie over haar had opgevraagd. Boersma werd ervan verdacht dat ze in 2014 met valse papieren zou hebben geprobeerd haar vriend, die banden met terroristische organisaties had, naar Nederland te halen. Het FD besloot, direct nadat bekend werd gemaakt dat Ans Boersma Turkije was gezet, een statement te maken over persvrijheid. Toen de volledige waarheid uiteindelijk naar buiten kwam, moest de krant onverwachts terugkomen op zijn woorden. Het FD heeft vervolgens de banden met Ans Boersma verbroken.