Een nieuwe crisis op de loer: greenwashing

door 12-05-21Blog, Communicatieadvies, Crisiscommunicatie

‘Groen’ zijn op papier, maar niet in de praktijk. Door middel van greenwashing houden bedrijven consumenten voor de gek met als doel meer producten te verkopen. Maar in de huidige, online wereld komen ze hier niet meer mee weg en kan de ontmaskering leiden tot een zeer beschadigende reputatiecrisis.

Greenwashing als communicatie- en marketingtechniek

Maatschappelijke verantwoordelijkheid staat bij Nederlandse consumenten hoog op de agenda. We scheiden ons afval, eten minder vlees en zijn bereid meer te betalen voor duurzame producten.  Parallel aan dit nieuwe publieke bewustzijn is er bij veel organisaties druk ontstaan om ‘groen te zijn’. De markt beweegt tenslotte mee met de wensen van consumenten.

Maar waar sommige bedrijven zich oprecht inzetten voor duurzame producten en diensten, zijn er ook bedrijven die hun groene praktijken overdrijven en hier zelfs over liegen. Dit wordt  “greenwashing” genoemd. Het doel is een financieel ​​voordeel te behalen door  naar buiten te treden als een bedrijf dat maatschappelijk verantwoord is, terwijl het bedrijf de investeringen die leiden tot een meer duurzame organisatie, niet hoeven te doen. Greenwashing is dan ook vooral een communicatie- en marketingtechniek.

Greenwashing in de online wereld

Greenwashing is niet nieuw; ook vóór de ontwikkeling van internet en sociale media kwam dit fenomeen voor. Destijds kwamen bedrijven hier vaker mee weg. Tegenwoordig hebben ze te maken met een steeds sceptischer en kritischer publiek dat gemakkelijker aan informatie komt. Ook Ngo’s nemen de duurzame inspanningen van bedrijven steeds vaker onder de loep. Als het publiek vervolgens doorheeft dat er sprake is van greenwashing, is het ook goed in staat om de organisatie (online) te ontmaskeren en te veroordelen. En juist dat kan funest zijn voor de bedrijfsreputatie.

Vele vormen van greenwashing

Eén van de bekendste voorbeelden van greenwashing is het sjoemelschandaal van Volkswagen. De autofabrikant had elf miljoen dieselauto’s voorzien van ‘sjoemelsoftware’ zodat de auto’s bij emissietesten minder vervuilende gassen leken uit te stoten. Ondertussen claimde Volkswagen in de communicatie dat hun auto’s ‘groener’ waren dan die van concurrenten. Toch gaat het bij greenwashing niet altijd over illegale praktijken en grove leugens, maar bestaan er vele vormen:

 

  1. De afgelopen jaren is het taalgebruik van veel bedrijven veranderd. Termen als ‘biologisch, duurzaam en circulair’ zijn verworden tot vage marketingkreten’. Er bestaat echter een semantische discussie over de invulling van deze woorden, want wanneer is iets officieel duurzaam? Bedrijven maken hier misbruik van. Zo kreeg Zara kritiek toen het aankondigde dat tegen 2025 al haar kleding gemaakt zou zijn van 100% ‘duurzame stoffen’, terwijl de definitie van deze term nog ter discussie staat. Ook de huisstijlkleuren van bedrijven zijn veranderd. Zo wisselen steeds meer bedrijven naar een groene kleur, omdat dit het idee van duurzaamheid bekrachtigt. Denk bijvoorbeeld aan McDonalds dat tegenwoordig een groen logo heeft.

2. Bedrijven die bekend staan als vervuilers investeren soms gedeeltelijk in een MVO-beleid, om dit vervolgens marketingtechnisch uit te melken. Zo communiceert het Zweedse modehuis H&M veelvoudig over hun duurzame kledinglijn Conscious, terwijl die slechts een fractie van de totale kledingverkoop omvat. Deze actie leidde meermaals tot uitgebreide kritiek. Ook kan de ‘groene’ communicatie van bedrijven niet oprecht overkomen. Zo startte Shell een initiatief waarbij de consument de CO2-uitstoot compenseert door 1 cent per liter meer te betalen. Op de actie werd online lachwekkend gereageerd. Ondertussen loopt het merk dankzij Tim Hoffman zelfs het risico om de titel ‘koninklijk’ te verliezen, aangezien hun duurzame acties in het niet staan tot hun milieu-beschadigende activiteiten.

3. Consumenten vergeten niet snel het verleden van een organisatie. Toen Campina besloot hun yoghurtpakken te produceren zonder plastic dop, kwam online al snel de reactie dat zij het waren die jaren geleden de dop introduceerden. Nu doen alsof zij een duurzame oplossing hebben bedacht, werd door consumenten gezien als hypocriet.

4. Tot slot staan consumenten niet open voor selectieve maatschappelijke verantwoordelijkheid. Merken die zeggen zo min mogelijk CO2 uit te stoten maar ondertussen wel gebruik maken van kinderarbeid, komen daar niet mee weg. Ook doen alsof iets een duurzame keuze van een bedrijf is terwijl hetgeen enkel voldoet aan wettelijke en opgelegde regels, wordt niet door de vingers gezien. Toen Zeeman een campagne startte waarin zij aangaven dat een shirt van 2,99 prima duurzaam kan zijn, leidde dat tot veel vragen over de werkomstandigheden die hiervoor nodig waren.

Toch biedt de groene revolutie ook veel kansen voor bedrijven. Duurzame marketing kan hier een belangrijke rol in spelen, zolang deze communicatie aan enkele regels voldoet. Wil je weten wat die regels zijn? Dat lees je volgende week in deel twee van dit blog.

Marije van Kwawegen

Consultant, Sterk Werk Communicatie

Share This

Deel dit!

Deel dit verhaal op social - Snel en makkelijk hier