Selecteer een pagina

Lijnrechte emoties tijdens de coronacrisis

door 27-03-20Blog

Het coronavirus raakt iedereen recht in het hart. Mensen reageren verschillend op deze crisis. Dat uit zich in hun gedrag. Hoe kan dat en hoe kom je dat te weten?

Onderzoek naar crisissituaties in het biologische spectrum, zoals pandemieën, laat zien dat mensen met compleet verschillende emotionele reacties reageren. Hierdoor verschillen ook hun vervolgacties. Dat is bijzonder: het zijn namelijk emoties die lijnrecht tegenover elkaar staan.

Aan de ene kant hebben we te maken met mensen die de situatie niet voldoende serieus nemen. Zij volgen handelingsperspectieven niet op en kunnen daarmee een risico vormen voor hun omgeving. Meestal gaat het hier om ‘Apathie’ en ‘Ontkenning’. Dat helpt het kantelen van de crisis niet.

Aan de andere kant hebben we te maken met mensen die de situatie veel te serieus nemen. Dit leidt vaak tot grote zorgen en in sommige gevallen zelfs tot paniek. En mensen in paniek maken doorgaans geen verstandige keuzes. Ook dat helpt niet.

Apathie en Ontkenning

De emoties Apathie en Ontkenning worden vaak onderschat en niet begrepen. Hoe kan het dat mensen in crisistijden toch niet luisteren naar alle aanbevelingen? Hoe kan het dat mensen zich onvoldoende zorgen maken over de situatie? Dat mensen massaal naar het strand of de markt gaan en boos worden als iets is gesloten. Ontkenning en Apathie zijn veelvoorkomende emoties tijdens crisissituaties. Ze komen gemiddeld zelfs vaker voor dan paniek.

Kenmerken van mensen die ontkennend en/of apathisch reageren:

  • Nemen aanbevelingen niet ter harte nemen of volgen ze niet op
  • Geloven oprecht dat er in het algemeen geen daadwerkelijk gevaar is
  • Geloven ook niet dat zij persoonlijk daadwerkelijk gevaar lopen

Met nummer 2 hebben we op dit moment nauwelijks te maken. We begrijpen als bevolking inmiddels redelijk goed wat er aan de hand is en waar we rekening mee moeten houden. Punten 1 en 3 komen daarentegen wel veel voor. Zeker jongeren zien vaak geen risico voor zichzelf en anderen. Een mens die in de ontkenning zit, neemt vaak op het allerlaatste moment stappen om de persoonlijke veiligheid of die van de omgeving te garanderen. Soms pas als het al te laat is. Daarnaast heeft deze groep de neiging niet goed te luisteren naar waarschuwingen en deze zelfs te ontlopen (door bijvoorbeeld bewust het nieuws niet te volgen).

Zorgen, angst en paniek

De angst voor het onbekende of voor onzekerheid zijn misschien wel de meest slopende van alle psychologische reacties tijdens een crisissituatie. Maar angst is ook heel normaal en kent ook een positieve kant. Mensen nemen de situatie daardoor serieus en ze volgen de instructies en aanbevelingen zonder mankeren op.

Zorgen, angst en paniek hebben ook een keerzijde. Iemand die letterlijk stijf staat van angst kan extreem en soms irrationeel handelen. In sommige gevallen kan dit zelfs leiden tot blinde paniek; één van de grootste gevaren tijdens een crisis. Paniek is namelijk zeer besmettelijk en soms zelfs destructief. Hamsteren is daar een lichte vorm van.

Mensen met angst of die in paniek zijn, hebben ook de neiging elke boodschap té serieus te nemen en daaruit enkel het negatieve te destilleren. Het glas is altijd half leeg. Daarnaast ontwikkelt deze groep sneller (doem)scenario’s over wat kan gebeuren, zoals de vergelijking met de situatie in Italië. Ook gaan ze sneller op zoek naar extra maatregelen die ze kunnen nemen naast de aanbevolen maatregelen. Wat vervolgens ook weer kan zorgen voor problemen voor de overheid en andere organisaties.

Handelingsperspectief op basis van analyse

Beide groepen hebben belangrijke, risicovolle emoties die aandacht verdienen en die in kaart moeten worden gebracht. Uiteraard is het van belang hier goed op te reageren en beide groepen te bereiken. Een omgevingsanalyse, die de hieraan gerelateerde vragen, geruchten en sentimenten in de buitenwereld in kaart brengt, kan daarbij helpen. De oogst van zo’n analyse vormt de basis voor een op maat gemaakte communicatiestrategie/aanpak die ook handelingsperspectief bevat voor mensen die worstelen met de hier boven beschreven emoties. Daarmee kan niet alleen de Communicatieprofessional anno 2020 het daadwerkelijke verschil maken.

Share This

Deel dit!

Deel dit verhaal op social - Snel en makkelijk hier