Selecteer een pagina

Psycholoog Iris Bergwerff over werkstress: “Pleisters plakken op een open wond heeft weinig nut.”

door 19-11-20Blog

“Pleisters plakken op een open wond heeft weinig nut.”


Werkstress was in ons land al beroepsziekte nummer één, maar vraagt door de coronacrisis nog meer aandacht dan voorheen. In het kader van de Week van de Werkstress daarom een gesprek met psycholoog Iris Bergwerff over de gevolgen en hoe je hier het beste mee kan omgaan.

Iris Bergwerff-van der Giessen is psycholoog, afgestudeerd in de klinische psychologie. In 2019 startte zij met The Satisfactory Project, een organisatie die mensen stimuleert om te zoeken naar een (werk)leven waar ze voldoening uit halen. Hiermee beoogt zij uitval op de werkvloer door psychische klachten te voorkomen. Dit doet zij door middel van inloopspreekuren, individuele begeleiding en groepstrainingen, waaronder het team van Sterk Werk Communicatie.

Werkstress en corona: een gevaarlijke combinatie
Welke impact heeft werkstress? Iris Bergwerff: ‘’Langdurige werkstress verandert de hersenstructuur. Hierdoor kunnen we ons minder goed wapenen tegen nog meer stress en onzekerheid. Ook hebben we minder controle over emoties, is overzicht houden lastig en verlaagt het ons concentratievermogen.’’ Veel medewerkers lopen er volgens haar ook nog eens té lang mee rond. ‘’Hulp vragen bij emotionele klachten is lastig. Mensen hebben allerlei manieren om de situatie goed te praten’’, aldus Iris Bergwerff.

De huidige coronacrisis en het vele thuiswerken kan deze stress verergeren. “We worden door de crisis enorm beperkt in ons leven. Voor sommige werknemers fungeert de werkplek namelijk als een toevluchtsoord. De problemen die er voorheen ook al waren, zoals relatieproblemen of eenzaamheid, worden nu veel zichtbaarder. Tegelijkertijd wordt de werk-thuisbalans steeds vager waardoor werkstress ook steeds vaker wordt meegenomen in de privésituatie.’’ Toch is de coronacrisis niet alleen maar negatief voor de emotionele gezondheid. Want waar problemen en negatieve emoties voorheen werden vermeden, moeten deze nu wel onder ogen worden gezien. Iris Bergwerff: ‘’Ik verwacht dat als werknemers hier nu echt de tijd voor nemen, het de toename van depressie- en burnoutklachten kan temperen. Geef hier als organisatie dan ook de ruimte voor.’’

Let op de signalen
Het is voor werkgevers van groot belang dat zij de werkstress van hun werknemers tijdig herkennen, maar de signalen hiervan kunnen per werknemer verschillen. Hoe kan je dit in de gaten houden? ‘’De kern ligt hier bij verbale en non-verbale communicatie. Houd je werknemers op dit gebied in de gaten. Dit werkt echter alleen als je je werknemers écht kent en dus kunt vergelijken. Vraag jezelf af: hoe doet deze werknemer het van nature en is dat veranderd? Maken ze plots meer fouten of reageren ze anders? Zo ja, ga dan het gesprek aan.’’ Ook regelmatig kortdurend verzuim kan een teken van werkstress zijn. ‘’Deze mensen zijn niet lichamelijk ziek, maar proberen op die dag even bij te tanken.’’ Let er als werkgever wel op dat de signalen per werknemer kunnen verschillen. ‘’Maak dus geen aannames, maar vraag het.’’

Geen one-size-fits-all oplossing.
Wat kan je als werkgever doen om werkstress bij werknemers te verlagen? Iris Bergwerff heeft enkele tips. ‘’De belangrijkste regel is dat de werkgever zich niet moeten laten leiden door de eigen voorkeuren en ideeën. Stel jezelf niet de vraag:  Heeft mijn team dit eigenlijk wel nodig? Want ik vind dit onzin. Denk: Hebben mijn mensen hier behoefte aan? Ja! Dan doe ik het. En weet: er is geen one-size-fits-all oplossing.’’

Een werkgever kan op drie niveaus ondersteuning bieden. ‘’Allereerst op fysiek niveau. Zorg voor een goede werkplek, ook als ze thuiswerken. Daarnaast kan je organisatorische steun bieden. Flexibiliteit in werktijden is bijvoorbeeld een optie, maar ook het regelen van kinderopvang helpt. Heeft een werknemer toch veel stress, dan kan tijdelijk wat minder uren werken of andere taken uitvoeren helpen. Dit werkt echter niet voor iedereen. Een werknemer met een hoog verantwoordelijkheidsgevoel gaat zich niet beter voelen van een weekje minder werken. Die voelt zich dan schuldig omdat hij of zij het werk niet doet. In dat geval moet het onderliggende gevoel worden aangepakt, “vertelt Iris Bergwerff.

Het derde niveau focust zich op de emotionele kant. ‘’Maak werkstress bespreekbaar en wees oprecht geïnteresseerd. Dat maakt al een groot verschil.’’ Daarnaast is het aan werkgevers om in deze tijden voldoende duidelijkheid te bieden. ‘’Werknemers maken al snel aannames over wat verwacht wordt en wat wel en niet kan. Vertel dus duidelijk dat het geen probleem is als ze tijdens werktijd even een korte wandeling maken of de was in de wasmachine doen. Dit voelt misschien als voorkauwen, maar het geeft hen de ruimte om er ook naar te handelen.’’ En wat als een werknemer toch uitvalt? ‘’Houd dan goed contact en leg niet teveel druk op de terugkeer. Geef het ook even de tijd.’’

Pak tijdens werktijd je rust
Werknemers kunnen ook zelf stappen ondernemen om de werkstress te verminderen. “Je interne balans fungeert een beetje als een auto. Als je constant alleen maar gas geeft en nauwelijks remt, dan raak je uit balans. Pak daarom ook tijdens werktijd je rust. Op kantoor werk je ook niet de volle acht uur. Ook daar ga je koffie halen of even kletsen met een collega. Als we thuiswerken, vinden we dat echter lastig, want die uren zien we als de uren van de werkgever. Maar juist even een wandeling maken, koffie zetten of kletsen met je partner, kind of de buurman kan je werkstress verlagen. Stap dus ook regelmatig weg van je scherm.’’

Daarnaast zijn voldoende sporten, nieuwe dingen leren en een verandering van omgeving ook van belang om de verandering in de hersenen te herstellen. ‘’Wissel soms van werkplek of wissel een keer met een collega.’’ Overwerken moet daarnaast niet gezien worden als een oplossing voor een te hoge werkdruk. ‘’Helaas kan je baas niet ruiken of het goed met je gaat. Dus bespreek het altijd als het even niet zo lekker loopt. Samen kunnen jullie op zoek gaan naar een oplossing die wel werkt.’’

Psychologische veiligheid bieden
Werkstress verminderen doe je volgens Iris Bergwerff niet in één keer en vraagt vaak om langdurige ondersteuning en een constante psychologische veiligheid. Dit waarborgen moet daarom een belangrijke onderdeel van de interne communicatie zijn en niet alleen tijdens moeilijke tijden. ‘’Pleisters plakken op een open wond heeft weinig nut. Werkgevers zoeken op dit moment heel erg naar concrete oplossingen, maar allereerst moet er binnen de organisatie een vorm van psychologische veiligheid zijn.’’

Uit onderzoek van Google blijkt dat deze veiligheid de belangrijkste voorspeller van succes is. ‘’Als er psychologische veiligheid binnen een organisatie is, dan mag iedereen zijn zoals hij of zij is. Dan kennen medewerkers elkaars krachten en valkuilen, zijn fouten om van te leren en worden emoties besproken. Pas als dat gewaarborgd is, voegen de andere oplossingen echt wat toe.’’ Juist die veiligheid is heel waardevol als het even niet zo goed gaat met de organisatie of het land, zoals nu tijdens de coronacrisis het geval is. Iris Bergwerff typeert het met een pakkende vergelijking: ‘ Zie het als met een boom en zijn wortelsysteem. Als een boom stevig wil blijven staan, dan heeft hij flinke wortels nodig. Met flinke wortels is een storm geen probleem.’’

 

Share This

Deel dit!

Deel dit verhaal op social - Snel en makkelijk hier