Selecteer een pagina

Verkiezingen 2021: hoe communicatie van invloed is op de verkiezingen

door 19-03-21Blog, Communicatieadvies

Winst voor de VVD en D66, flinke verliezen voor de linkse partijen en de opkomst van enkele nieuwelingen: de Tweede Kamerverkiezingen in coronatijd hadden genoeg in petto. Wat viel op in verkiezingstijd en wat kunnen we hier communicatief van leren? We zetten enkele bevindingen op een rijtje:

Rutte: crisismanager blijft aan het roer

Met een winst van twee zetels groeide de VVD en is Mark Rutte de beoogde premier in het nieuw te vormen kabinet. Ongetwijfeld heeft de coronacrisis hier aan bijgedragen en is er waardering van de kiezers voor de rol van Rutte als crisismanager. Bijna wekelijks was Rutte te zien in persconferenties waar ruim drie miljoen mensen naar keken. Deze zichtbaarheid schept dan ook vertrouwen tijdens een crisis, iets waar mensen op dat moment behoefte aan hebben. Wat Rutte ook sterk maakt, is zijn benaderbaarheid. Hij is overduidelijk ook maar een mens en past zich gemakkelijk aan de doelgroep aan. Zo praatte hij bij Qmusic mee over de relatie tussen André Hazes en Monique Westenberg terwijl hij een week eerder het land op serieuze wijze toesprak over de verlenging van de coronamaatregelen. Ook zien we regelmatig beelden van een fietsende minister-president in sneakers en een hoodie. We kunnen  stellen dat de coronacrisis en de extra zichtbaarheid die dat met zich meebracht mede ervoor heeft gezorgd dat Rutte zijn vierde termijn in het Torentje tegemoet gaat.

Het CDA: van het Wopke-effect tot vijftien zetels

Wopke Hoekstra werd lijsttrekker, nadat Hugo de Jonge zich terugtrok door zijn drukke coronawerkzaamheden als minister van Volksgezondheid. Wopke Hoekstra werd gezien als ideale kandidaat om CDA de grootste te maken. De realiteit werd anders. Tijdens debatten kwam hij communicatief niet uit de verf toen hem kritisch werd gevraagd naar de WW-bezuiniging. Tot overmaat van ramp blunderde Hoekstra door een rondje te schaatsen met Sven Kramer en zo de coronaregels te overtreden. Voor de geloofwaardigheid van Hoekstra maakte hij met name tijdens zijn schaatsrondje geen goede beurt. De campagne kwam mede door deze aspecten in een negatieve spiraal terecht en kon het tij niet keren: het CDA leverde vier zetels in.

Emotie in de verkiezingsstrijd

Emotie wordt vaak gezien als een zwakte, maar deze verkiezingen hebben laten zien dat dat helemaal niet zo hoeft te zijn. Bijvoorbeeld bij Thierry Baudet. Hij schoof aan bij Jinek waar hij aan de tand werd gevoeld. De grappen van cabaretier Martijn Koning over de relatie en afkomst van Baudet en zijn partner vielen echter volledig verkeerd. Baudet hield de eer aan zichzelf en verliet het programma vroegtijdig. Na deze uitzending kregen een hoop mensen meer sympathie voor Baudet. Deskundigen beweren zelfs dat Baudet hier minstens twee zetels door zou hebben gewonnen.  Bij wie de emotie –  en dan met name zelfspot – ook een positieve werking had was Farid Azarkan. Arjen Lubach bekritiseerde in zijn programma de keuze van Farid Azarkan om niet bij Nieuwsuur aan te schuiven. Lubach schreef hier een rap over. Azarkan reageerde uiterst sportief door zichzelf te verdedigen met een eigen rap. Wie zich ook van een emotionele kant liet zien, was Sigrid Kaag. Kaag deed dit in een debat met Wilders die haar een verrader noemde na het dragen van een sluier in Iran. Zij was hier zichtbaar door aangedaan en verdedigde zich dan ook fel en emotioneel. Toch levert het wel iets op, Kaag en Baudet hebben veel zetels gewonnen deze verkiezingen. Iets wat zij hoogstwaarschijnlijk ook te danken hebben aan het tonen van hun emoties.

Uiterlijk doet er toe in de politiek

Uiterlijk en kleding doen er toe in de politiek. Met kleding kan een imago worden gecreëerd.  rondom een politicus. Tijdens deze verkiezingen viel op dat tijdens de debatten zowel Lillian Marijnissen, Sigrid Kaag, Esther Ouwehand en Liane den Haan koningsblauw droegen.  De kleur blauw geeft onbewust een beeld van betrouwbaarheid. Betrouwbaarheid is iets wat politici willen en moeten uitstralen. Ook werd in het verleden bij Mark Rutte zijn bril vervangen, een moedervlek op zijn wang verwijderd en werd hij gehesen in dure maatpakken. Hij werd toen verkozen tot minister-president en was tevens één van best geklede politici van dat jaar. Politiek strategen kennen het belang van uiterlijk. Er zijn voldoende kiezers die afgaan op het uiterlijk van een politicus. Maar met kleding kunnen politici ook een statement maken. Zo droeg Esther Ouwehand van de Partij van de Dieren ooit eens tijdens Prinsjesdag een jurk met 1200 kruisjes. Het aantal kruisjes stonden voor 1200 dieren die per minuut werden geslacht in Nederland. Ook over het dragen van stropdassen wordt nagedacht. Zo dragen veel politici een rode stropdas om zo de aandacht op te eisen. Mark Rutte kiest vaak voor een blauwe stropdas om zo vriendelijk en toegankelijk over te komen. Bij het brengen van slecht nieuws, zoals nieuwe coronamaatregelen, wordt vaak gekozen voor een zwarte of grijze stropdas. Kleding is dus een communicatiestrategie om mensen non-verbaal te beïnvloeden om op een bepaalde manier te denken over een politicus.

Nieuwkomers in de Kamer

Deze verkiezingen kenden ook nieuwkomers. JA21, Volt, de BoerenBurgerBeweging en BIJ1 wisten allen één of meerdere zetels te bemachtigen. Opvallend, want deze nieuwkomers hadden in vergelijking met de grotere partijen veel minder media-aandacht in de aanloop naar de verkiezingen. Wat was het geheim van de nieuwkomers? JA21 is een afsplitsing van Forum voor Democratie. Alle heibel binnen die partij en het vertrek van prominente politici als Joost Eerdmans en Annabel Nanninga, zorgde direct al voor publiciteit toen deze politici JA21 oprichtte. Volt was daarentegen geen onbekende naam in het politieke spectrum. Tijdens de Europese verkiezingen in 2019 voerden zij al actief campagne en wisten zij bijna twee procent van de stemmen te bemachtigen. Naast dat beide partijen leden en donaties wisten te bemachtigen, ging het ook om het verhaal van deze partijen. JA21 geeft aan met een eigen en genuanceerd geluid op rechts te komen. Bij Volt is dit een verhaal dat zich richt op een progressief electoraat met internationale opvattingen. Zo strijdt BIJ1 voor gelijkwaardigheid en is de BoerenBurgerBeweging de partij voor de boer en het platteland. Al deze partijen hebben dus een duidelijke positionering waarmee zij een specifieke groep kiezers aanspreken. Misschien niet de massa, maar wel heel gericht een bepaalde groep. Wat vervolgens ook een keuze is in hun communicatiemix. Daar zitten waar de doelgroep zit. Wat ook geholpen heeft, is dat enkele bekende Nederlanders zich publiekelijk uitspraken en zo een soort ambassadeur werden. Het leverde aandacht op die ze zelf niet zo snel in de mainstream media kregen. Peter R. de Vries meldde via Twitter op Volt te stemmen en documentairemaker Sunny Bergman gaf openlijk haar steun aan BIJ1.

Share This

Deel dit!

Deel dit verhaal op social - Snel en makkelijk hier